I le avea ai ma matua, e te manaʻo i lau tama e aʻoaʻo le auala e taulima ai tupe ma tauaveina le tiutetauave. Ae o afea e mafai ai e lau tama ona ulufale i se konekarate tutoatasi? Ae faʻapefea pe afai na lesitala lau tama teine e 15 tausaga le matua mo se avea ma sui o le faletaʻalo e aunoa ma lau faʻatagaga? O lenei taʻiala e fesoasoani ia te oe e malamalama ai i mea e mafai ma mea e le mafai ona malilie i ai tamaiti e tutoatasi.
O le tulafono autū: e manaʻomia e tamaiti lau maliega
I Netherlands, e le mafai e tamaiti e i lalo ifo o le 18 tausaga ona faia ni konekarate e aunoa ma se faatagaga mai o latou matua po o le tausi. O loʻo taʻua lea i le Mataupu 1:234 o le Tulafono Faʻa-Holani. O lenei tulafono e puipuia ai lau tama mai tiutetauave e faigata tele pe taugata tele.
O afea e lē manaʻomia ai se maliega? E tasi le tuusaunoaga tāua: mo faʻatauga i aso uma e masani ai mo tamaiti o lena tausaga, e manatu o lau maliega e tatau ona faia. Mafaufau i se sanuisi i le fale tao falaoa, se pepa pasi, poʻo ni mea faigaluega a le aʻoga.
O afea e manaʻomia ai le maliega? Mo tiute tetele poʻo tiute umi, e manaʻomia e lau tama/teine lau maliega manino. O faʻataʻitaʻiga e aofia ai:
- Tagata ta'aloga ta'aloga
- Konekarate telefoni feavea'i
- Auaunaga ma saofaga i luga ole initaneti
- Fuafuaga totogi fa'aopoopo
- Lotogatupe
Mea e mafai e lau tama/teine ona fai e tusa ai ma tausaga
Tamaiti i lalo ifo o le 12 tausaga: puipuia atoatoa
E lē mafai e lau tama/teine e i lalo ifo o le 12 tausaga ona ulufale i so'o se konekarate. E na'o oe o se matua e mafai ona sainia mo i latou. E fa'atagaina ni fa'atauga laiti e pei o se aisikulimi po'o se meata'alo, ae e tusa ai ma le tulafono, e lē o ni konekarate moni ia.
Taua: Afai e talia faafuase'i e se kamupani se konekarate mai se tamaititi e i lalo ifo o le 12 tausaga, e faigofie lava ona fa'ailoa mai e le aoga.
Tamaiti e 12 i le 15 tausaga: aʻoaʻoina faʻatasi ma le taʻitaʻiga
Atonu e faia e lau tama/teine i le va o le 12 ma le 15 tausaga ni fa'atauga laiti i aso uma. Ae mo so'o se mea e aofia ai tiute fa'aumiumi, e mana'omia e lau tama/teine lau maliega.
Faʻataʻitaʻiga o mea e faʻatagaina:
- Fa'atauina o mea faigaluega a le a'oga
- Fa'atauina o se tama'i mea'ai mama
- Mea fa'apitoa taugofie
O faʻataʻitaʻiga o mea e lē faʻatagaina e aunoa ma lau maliega:
- Aveesea o se sui auai o le faletaalo
- Lesitala i se tautua ta'aloga i luga ole initaneti
- Faia o ni fa'atauga taugata
Tāua: Tusa lava pe kiliki e lau tama le “ioe” i luga ole initaneti mo se saofaga, e mafai lava ona e faaleaogaina lenei konekarate.
Talavou e 16 ma le 17 tausaga: sili atu le sa'olotoga, ae o lo'o puipuia pea
E maua e lau tama e 16 pe 17 tausaga le matua le tele o lona tuto'atasi. E to'atele talavou o lenei vaitausaga e galulue fa'avaitaimi ma pulea a latou lava alauni. Atonu latou te:
- Fa'aalu a latou lava tupe maua
- Saini se konekarate faigaluega
- Tatala nisi teugatupe i faletupe
Ae ui i lea: Mo konekarate tetele e pei o le avea ma sui auai i le faletaalo, konekarate telefoni, poʻo nonogatupe, e manaʻomia pea e lau tama lau maliega. A aunoa ma lau maliega, e mafai lava ona e faʻaleaogaina nei konekarate.
18 Tausaga ma luga atu: tagata matutua
Mai le 18 tausaga, ua iai i lau tama/teine le pule atoatoa faaletulafono ma ua ia te ia le tiutetauave atoa mo konekarate uma.
Konekarate i luga ole initaneti: manaʻomia le mataala faʻaopoopo
E faigofie ona fesootaʻi tamaiti ma auaunaga totogi i luga ole initaneti. E tutusa lava tulafono mo konekarate i luga ole initaneti ma konekarate masani:
- E lē mafai e lau tama/teine ona faia ni saofaga i luga ole initaneti e aunoa ma lau maliega
- E mafai ona e faaleaogaina konekarate e ulufale i ai lau tama i luga ole initaneti e aunoa ma lau maliega.
- E tusa lava pe sese le aso fanau a lau tama, ae o le puipuiga e tumau pea lona aoga.
Faʻataʻitaʻiga aogā: O lau tama teine e 14 tausaga le matua ua lesitala i luga o le initaneti mo le €12.99 i le masina. O le taimi lava e te iloa ai lenei mea, e mafai ona e logoina le kamupani i le tusi o loʻo e faʻaleaogaina le konekarate. O le tulafono faʻapitoa (ECLI:NL:RBOVE:2020:3509) ua faʻamaonia ai e tatau i le kamupani ona talia lenei mea.
A fa'apefea pe afai ua sainia e lau tama se konekarate?
E mafai ona e faaleaogaina le konekarate
Afai ua sainia e lau tama/teine se konekarate e aunoa ma lau maliega, e “faaleaogaina” lenei konekarate. O lona uiga e mafai ona e faaleaogaina e ala i le:
- Tali atu i le tusitusi: Auina atu se tusi po'o se imeli i le kamupani e fa'amatala ai na osia e lau tama/teine le konekarate e aunoa ma lau maliega ma o lo'o e fa'aleaogaina le konekarate.
- Faasino i le tulafono: Ta'u mai le Mataupu 1:234 BW (Holani Civil Code) ma atonu o mataupu fa'aletulafono talafeagai e pei o le ECLI:NL:RBLIM:2015:9307.
- Taofi faamaumauga: Sefe uma fesootaiga pe a tula'i mai se feeseeseaiga.
E tatau i lau tama/teine ona toe totogi atu?
A maeʻa ona faaleaogaina, e tatau i itu uma e lua ona toe faafoi atu mea na la mauaina. Ae ui i lea:
- Afai ua uma ona fa'aoga e lau tama le faleta'alo mo le masina atoa, e ono talosagaina e le kamupani se taui talafeagai i nisi taimi.
- E fuafua e le faamasino po o le a le mea talafeagai ma mafaufau i le tulaga
- E lē manaʻomia e lau tama/teine ona toe totogi le tau atoa pe afai e lē talafeagai
Ae fa'apefea pe a saini se uo mo lau tama?
O nisi taimi e sainia ai e se uo, se tuagane matua, po o se tuafafine se konekarate mo lau tama/teine. E na'o le aoga lea pe afai:
- O oe o se matua ua e tuuina atu ma le manino le faatagaga i lena tagata (o se "power of attorney")
- E te faamaonia le konekarate mulimuli ane
A aunoa ma se pule faaletulafono po o se faamaoniga , e le aoga le konekarate ma e mafai ona e faaleaogaina. E ono noatia le uo e le kamupani.
Fautuaga aoga mo mātua
puipuiga
- Talanoaina tupe ma konekarate: Faamatala i lau tama/teine le uiga o se konekarate ma le mafuaaga e taua ai le feutagai muamua ma oe.
- Mata'ituina gaoioiga i luga ole initaneti: Ia siaki po'o a polokalama ma tautua e fa'aaogaina e lau tama.
- Auala e totogi ai ma le saogalemu: Ia mautinoa e le mafai e lau tama/teine ona fa'aaoga lau credit card po'o lau bank card e aunoa ma se va'ava'aiga.
- Ia faia ma le loto i ai le fa'aeteete: A'oa'o lau tama/teine e pulea se paketi tumau mo fa'atauga i aso uma.
Afai e iai se mea e sese
- Tumau filemu: E puipuia e le tulafono lau tama/teine, o lea e mafai ai ona e foia le mataupu.
- Tali vave: E ui e leai se taimi faatulagaina, ae e sili atu le vave gaoioi.
- Faʻamau mea uma: Taofi fa'amaoniga uma: konekarate, imeli, lisiti.
- Saili fesoasoani: Afai e te masalosalo, e mafai ona e faʻafesoʻotaʻi le Legal Aid Desk (Juridisch Loket) poʻo se loia.
Soo fesili
Ae fa'apefea pe a pepelo la'u tama e uiga i lona matua?
E puipuia e le tulafono lau tama/teine tusa lava pe pepelo e uiga i lona matua. E iai le tiutetauave a le kamupani e faʻamaonia lona matua.
E mafai ona ou tuuina atu le maliega pe a uma?
Ioe, afai e te tuʻuina atu saʻo lau maliega mulimuli ane, e aoga le konekarate. E mafai ona faia lenei mea i le tautala pe tusitusia foi, ae e atamai le faamaumauina i le tusitusiga.
E aoga fo'i lenei mea i fa'atauga e fa'aaoga ai la'u tupe?
Afai e fa'aaoga e lau tama lau tupe e aunoa ma se fa'atagaga, e le gata e mafai ona e fa'aleaogaina le konekarate ae e mafai fo'i ona e toe maua mai le tupe mai le kamupani.
Ae fa'apefea le avea ma sui auai i le faleta'alo?
E toetoe lava a lē o se “feuiaiga masani” le avea ma sui auai i le faletaalo mo tamaiti laiti. Ua faamaonia e le tulafono o mataupu e manaomia pea le maliega a matua mo lenei mea (ECLI:NL:RBLIM:2015:9307).
E mafai e la'u tama e 16 tausaga le matua o lo'o galue ona faia se konekarate telefoni na'o ia?
Leai, e ui lava o lau tama e maua lana lava tupe, ae e manaʻomia lau maliega mo se konekarate telefoni.
O mea e puipuia ai lau tama/teine e le tulafono
E puipuia e le tulafono a Holani tamaiti mai konekarate latou te le'i malamalama i ai pe mafai ona va'ava'aia. I le avea ai ma matua, e iai lou gafatia e fa'aleaogaina ai konekarate ua ulufale i ai lau tama e aunoa ma lau maliega, pe afai e le o ni fa'atauga masani.
Ia manatua:
Talanoa soo ma lau tama/teine i tupe ma tiutetauave
Se'ia o'o i le 18 tausaga, e mana'omia e lau tama/teine lau maliega mo konekarate taua
E mafai ona e faaleaogaina konekarate e le mana'omia
O loo i ou itu le tulafono ma puipuia lau tama/teine

