E lē o se mea e faasāina le tauaveina po o le teuina o tupe i le fale. Ae o le tele o tupe e vave ona tosina mai ai le mafaufau o leoleo, pulega o tiute, ma leoleo. I le faagasologa o suʻesuʻega solitulafono, e masani ona faoa faamalosi tupe - o nisi taimi e tusa lava pe lē o masalomia le tagata o loʻo tauaveina.
O lenei mea e laga ai le tele o fesili: e mafai e leoleo ona ave na o au tupe? O a au aia tatau pe a faoa au tupe teu po o tupe a lau pisinisi? Ma o le a se mea e mafai ona e faia e toe maua ai au tupe? I totonu o lenei blog, matou te faʻamatalaina ai le faʻavae faaletulafono, puipuiga o loʻo iai, ma mea e te manaʻomia ona mataala i ai pe afai e te iloa ua e i ai i lenei tulaga.
| Fesili taua faaletulafono O a tulafono faaletulafono ma le mataupu e sili ona taua i le faoa faamalosi o tupe i Netherlands, ma o a aia tatau a le tagata ua aafia? |
1. O le faavae faaletulafono: o afea e mafai ai e leoleo ona faoa faamalosi tupe?
O le pule e faoa faamalosi ai tupe e pulea muamua lava e le Tulafono Faatonutonu Solitulafono a Holani (Wetboek van Strafvordering, WvSv). E lua faavae faaletulafono autu:
Matā’upu 94 WvSv – Fa’amautuina o le mea moni
I lalo o le Mataupu 94 WvSv, o mea uma e ono fa'amaonia ai le mea moni pe fa'aalia ai tupe maua na maua fa'asolitulafono e mafai ona faoa faamalosi. E aofia ai tupe mama, aemaise lava pe a iai se masalosaloga o le fa'asolitulafono o tupe, taufaasese, po'o se isi solitulafono tau tupe. O le tulaga fa'atapula'aina mo lenei ituaiga o faoa faamalosi e fai si maualalo: e le mana'omia se fa'atagaga fa'amasino pe afai e iai se masalosaloga talafeagai o le tausalaina.
Matā'upu 94a WvSv – Toe maua mai o aseta
O le Mataupu 94a WvSv ua tuʻuina mai ai se faʻavae faaletulafono lona lua: o le faoa faamalosi e faʻamautinoa ai le toe maua mai o se sala tupe i le lumanaʻi poʻo le faoa faamalosi o tupe maua na maua faasolitulafono. O lenei mea ua taʻua o le faoa faamalosi faʻasao o se fuafuaga e sili atu ona lautele, aua e mafai foi ona taofia le tupe pe a na o le avea ma se puipuiga mo se faasalaga i le lumanaʻi. I le mataupu faavae, o lenei ituaiga o faoa faamalosi e manaʻomia ai se faatagaga tusitusia mai le faamasino suʻesuʻe (rechter-commissaris) i lalo o le Mataupu 103 WvSv.
Teuina o tupe na faoa faamalosi
O le taulimaina fa'atino o tupe na faoa faamalosi e pulea e le Tulafono i Mea na Faoa faamalosi (Besluit inbeslaggenomen voorwerpen). I lalo o le Mataupu 4 o lenei Tulafono, e tatau ona teuina vave tupe na faoa faamalosi i totonu o se teugatupe i le faletupe o lo'o umia e le tausi - e masani lava o le Ofisa Tutotonu mo le Aoina o Tupe Mama (CJIB). O le i'uga, e le gata ina e leiloa le avanoa faaletino i lau tupe, ae fa'apea fo'i ma so'o se tupe maua mai ai i le taimi o le faoa faamalosi.
2. Au aia tatau: o a puipuiga o loʻo iai?
O le tulafono e tuʻuina atu i ē ua aʻafia ni puipuiga taua. E taua tele lou iloa o nei aia tatau ma faʻaaogaina ma le malosi, auā e le o taimi uma e faʻaaogaina faʻafuaseʻi ai mo oe.
Aia tatau i se lisiti
A faoa e leoleo lau tupe, e te agavaa mo se lisiti tusitusia. O lenei pepa e faamaumau ai le aofaiga ma tulaga na mafua ai ona faoa. Ia teu ma le faaeteete: o lau faamaoniga autu lea i soo se faagasologa e sosoo ai ina ia aveesea ai le faoa.
O le faiga o tagi (Mataupu 552a CCP)
E mafai ona e lu'iina le tulafono o se faoa faamalosi e ala i le failaina o se tagi tusitusia (klaagschrift) i le faamasinoga. I lenei tagi, e te talosaga atu i le faamasinoga e aveese le faoa faamalosi ma toe faafoi atu lau tupe. O le a iloilo e le faamasinoga pe o talafeagai mo mataupu tau solitulafono le faaauauina o le faoa faamalosi. Afai e te failaina se tagi ua faamaonia lelei i le taimi atofaina, e te agavaa e faalogoina. Aua le faatali: o le umi e te faatuai ai, o le tele foi lena o le mautu o le faoa faamalosi.
O le tiute o le faamasinoga e tuuina atu mafuaaga
Afai e te fa'aalia ni tete'ega fa'apitoa i le faoa faamalosi - mo se fa'ata'ita'iga, e ala i le fa'aalia o le amataga fa'aletulafono o le tupe - e tatau i le fa'amasinoga ona taliina ma le manino na tete'ega. O se fa'amasinoga e le amana'ia au finauga e aunoa ma le tu'uina atu o mafua'aga e faia ni gaioiga e feteenai ma le tulafono o lo'o iai nei a le Fa'amasinoga Maualuga (Hoge Raad).
Fa'atusatusaga ma le lagolago
E tatau ona fa'atatauina le faoa faamalosi. Afai e matua maualuga atu le aofa'i o mea na faoa faamalosi nai lo le sala tupe na fa'amoemoeina po'o le poloaiga o le faoa faamalosi, e ono avea lea ma mafua'aga mo le aveeseina (fa'aitiitiga). E tatau ona e laga oe lava lenei mea: e le o noatia le fa'amasinoga e iloilo le fa'atatauina o lana lava talosaga, ae a e fa'alauiloa lenei finauga, e tatau ona iloiloina.
3. O le ā le tala a le tulafono o mataupu? Ua toe iloiloina faʻamasinoga talu ai nei
I tausaga talu ai nei, ua toe faaleleia atili e le Faamasinoga Maualuga a Holani (Hoge Raad) tulafono ma puipuiga e siomia ai le faoa faamalosi o tupe. O loo i lalo ni faamatalaga e sili ona talafeagai mai faaiuga talu ai nei.
Iloiloga o le fa'atusatusaga pe a talosagaina (HR 2025:804 ma le HR 2023:128)
Ua faamaonia e le Faamasinoga Maualuga e le manaomia e se faamasinoga o loo taulimaina se tagi ona iloilo le tutusa o lana lava talosaga. Peitai, o le taimi lava e tulai mai ai se teteega mautu a se tagata - e pei o le faaalia o le amataga faaletulafono o le tupe po o le faasino atu i se aofaiga e le tutusa na faoa faamalosi - e tatau i le faamasinoga ona tofotofoina ma le manino na teteega e faasaga i manaoga o le tutusa ma le lagolago. O lenei mea e taua ai se tagi ua faamaonia lelei.
Su'ega o le pule i tagi a isi vaega (HR 2024:1123)
Afai e fai mai se isi vaega lona tolu o tupe na faoa e ana ia i latou ae le o le tagata ua masalomia, e tatau i le faamasinoga ona iloilo pe ua faamaonia lena tagi e uiga i le umiaina e aunoa ma se masalosalo talafeagai. Afai e le lava ni faamaoniga e tuuina atu, e tumau pea le faoa faamalosi. O lenei mea e faatulaga ai se tulaga maualuga o faamaoniga mo isi vaega o loo sailia e toe maua mai tupe na faoa faamalosi.
Manaoga o fa'amasinoga fa'asolitulafono e fai ma suega (HR 2023:166 ma HR 2024:442)
E mafai ona fa'aauau pea se faoa faamalosi pe afai e mana'omia e le itu tau solitulafono - pe mo le fa'amoemoe e fa'amautu ai le mea moni pe fa'aalia ai tupe maua na maua fa'asolitulafono. E na'o le fa'asolitulafono le faoa faamalosi pe afai e le o se mea e matua le talafeagai lava ona poloa'ia mulimuli ane e le fa'amasinoga le faoa faamalosi pe toe fa'afo'i atu o le tupe. Afai e iai se avanoa moni e toe fa'afo'i mai ai, e iai ni au fa'avae malolosi e te lu'iina ai le faoa faamalosi.
O mea sese fa'atino e fai ma fa'avae mo le le tusa ai ma le tulafono (RBROT 2025:3360)
O nisi taimi e iloa ai e le tusa ai ma le tulafono le faoa faamalosi o tupe ona o ni mea sese i le faagasologa o le faamasinoga - mo se faataitaiga, pe afai na faia le faoa faamalosi i tua atu o le pule a le ofisa pe le o aofia i le lautele o le suesuega. I ia tulaga, e mafai e le faamasinoga ona aveese le faoa faamalosi e tusa lava pe na maua faaletulafono le tupe pe leai.
4. E faʻapefea ona e faʻaalia le amataga faʻaletulafono o au tupe?
O se tasi o luʻitau sili ona aoga pe a maeʻa ona faoa faamalosi o le faʻaalia lea o le mauaina faaletulafono o le tupe. O le avega o le faʻamaoniga i lenei itu e paʻu lava ia te oe: e tatau ona e faʻamaonia e le o maua le tupe mai ni gaioiga faʻasolitulafono. O le malosi o au pepa faʻamaonia, o le malosi foi lea o lou tulaga.
O faʻamaoniga talafeagai e aofia ai:
- Fa'amatalaga a le faletupe o lo'o fa'aalia ai le talaina po'o le fesiitaiga o tupe
- Pepa o lafoga ma iloiloga e lagolagoina ai le iai o aseta
- Inivoisi, konekarate, po'o fa'amaumauga o totogi mo fefa'ataua'iga fa'apisinisi tupe
- Pepa o le tofi po'o meaalofa (pepa fa'amaonia a le notarial, fa'amatalaga a le faletupe o fesiitaiga)
- Fa'amatalaga mai isi vaega (notary, accountant, tagata o le aiga) e uiga i le amataga o tupe
Ia manatua e masani lava e le lava na o lau lava faʻamatalaga. O le tele o pepa tusitusia ma le manino e mafai ona e tuʻuina atu, o le tele foʻi lea o le avanoa e maua ai e le faʻamasinoga le amataga faʻaletulafono o le tupe ua lava lona faʻamaonia.
5. Fautuaga aoga pe a faoa lau tupe
- Ia fesili i taimi uma mo se lisiti tusitusia i le taimi e faoa ai. Ia matau le aso, taimi, ma le igoa o le leoleo o loʻo aʻafia.
- Fa'ato'a vave lau tagi i le fa'amasinoga. 'Aua le fa'atali ma 'aua ne'i fa'amautinoa oe i folafolaga lē mautinoa o le toe fo'i mai.
- Ia vave ona ao mai faʻamaoniga o le amataga faaletulafono o le tupe: faʻamatalaga a le faletupe, pepa o lafoga, konekarate, ma faʻamatalaga a isi vaega.
- Fesili i lau loia pe o le faoa faamalosi e faavae i luga o le Mataupu 94 po o le 94a WvSv. O lenei mea e fuafua ai po o fea puipuiga ma laasaga tau taualumaga e sili ona manuia.
- Siaki pe tutusa le aofaʻi o le tupe na faoa faamalosi ma le faasalaga e faamoemoeina. Afai e iai se eseesega tele, ia faailoa manino mai lenei mea i lau tagi.
- Mo tupe tetele po'o tulaga faigata, ia fa'afaigaluegaina i taimi uma se loia fa'apitoa i solitulafono po'o le toe fa'aleleia o aseta. O le fa'agasologa o tagi e iai mana'oga fa'apitoa ma e mana'omia ai tomai fa'aletulafono fa'apitoa.
Fesili e masani ona fesiligia (Fesili)
1. E mafai e leoleo ona ave la'u tupe?
Ioe, ae e lē aunoa ma se faavae faaletulafono. I lalo o le Mataupu 94 WvSv, e iai le pule a leoleo e faoa faamalosi tupe pe afai e iai se masalosaloga talafeagai o se solitulafono ma e talafeagai le tupe ma le suesuega. Mo le faoa faamalosi i lalo o le Mataupu 94a WvSv, e masani ona manaʻomia se faatagaga faa-faamasinoga. O le mea lea, e lē o se mea e faafuaseʻi ona faia le faoa faamalosi - e noatia i tuutuuga faaletulafono.
2. E lē o a’u o se tagata ua masalomia. E mafai lava ona faoa la’u tupe?
Ioe, e mafai lenei mea. E mafai fo'i ona fa'amalosia se faoa faamalosi i lalo o le Mataupu 94a WvSv i tupe a se isi vaega - mo se fa'ata'ita'iga, o se tagata o le aiga po'o se pa'aga pisinisi a se tasi e masalomia. I lena tulaga, e iai lau aia tatau e fai ma se tagata fa'asea i le fa'agasologa o le fa'asea ma lu'itauina le tulafono o le faoa faamalosi. Ona iloilo lea e le fa'amasinoga pe ua fa'amaonia lau tagi e uiga i le umiaina e aunoa ma se masalosalo talafeagai.
3. E fia le aofaʻi o tupe e faʻatagaina aʻu e feaveaʻi?
E leai se tapulaa fa'atulafonoina mo le aofa'i o tupe e te ono aveina i Netherlands. Peita'i, pe a sopo'ia se tuaoi o le EU, e iai le tiute e folafola atu ai le aofa'i e €10,000 pe sili atu (Tulafono Fa'atonutonu a le EU 2018/1672). Afai e le tausisia lenei tiute, e ono taofia le tupe. I totonu o Netherlands, e mafai fo'i e leoleo ona faia ni gaioiga e fa'atatau i ni aofa'iga maualalo pe afai e iai se masalosaloga mautinoa o se solitulafono.
4. O le ā le faaseā (klaagschrift) ma o afea e tatau ona ou failaina ai?
O se tagi o se talosaga tusitusia i le faamasinoga e talosagaina ai le aveesea o le faoa faamalosi. E failaina i le faamasinoga e iai le pule i lau mataupu. E leai se aso faatulagaina faaletulafono, ae e fautuaina e vave ona gaoioi: o le umi e te faatali ai, o le tele foi lena o le mautinoa o le faoa faamalosi e foliga mai e 'tatau'. Faafaigaluega se loia e tusia lelei le tagi ma faailoa mai auala e sili ona folafolaina mo le puipuiga.
5. O le ā le umi e mafai ona faoa ai la'u tupe?
I le mataupu faavae, pe afai e manaʻomia e le manuia o faʻamasinoga faʻasolitulafono. I mataupu faʻasolitulafono faigata, e mafai ona tele tausaga e alu ai. Afai e te faila se tagi ma ua iloa e le faʻamasinoga ua le toe faʻamaonia e le manuia o faʻamasinoga faʻasolitulafono le faoa faamalosi, pe o le tupe e faʻaalia mai le mafuaʻaga faaletulafono, e tatau ona toe faʻafoʻi mai. A aunoa ma se gaioiga i lau vaega, e mafai ona taofia le tupe seʻia oʻo i le faʻaiuga o faʻamasinoga faʻasolitulafono.
6. O le a ou maua se tului pe afai na faoa faasolitulafono la’u tupe?
E lē otometi lava ona saunia e le tulafono le taui o tului. I nisi tulaga, e mafai ona e talosaga mo se taui i lalo o le Mataupu 591a CCP mo tau na faʻaaluina, ae o le taui atoa o tului i le vaitaimi na faoa faamalosi ai e lē o se mea faigofie faaletulafono. O se tasi lea o mafuaaga e taua tele ai le faia o se gaioiga faaletulafono i le taimi atofaina.
7. Fa'apefea pe afai ua uma ona faoa la'u tupe?
Afai ua poloaina e le faamasinoga i taualumaga tau solitulafono le aveesea o le tupe, e masani lava e leai se isi auala e toe foi ai. O le aveesea o le tupe o se fuafuaga mulimuli lea. E mafai ona e faila se apili faasaga i le faamasinoga tau solitulafono pe afai e te le ioe i ai. Mo lenei mafuaaga, e taua tele le faamaonia o le amataga faaletulafono o le tupe i se taimi vave e mafai ai - i le taimi o le faagasologa o le tagi po o le amataga o taualumaga tau solitulafono.
8. E mafai fo'i ona ou feagai ma le faoa faamalosi o tupe i le ofisa o tiute?
Ioe. I le pulega o tuaoi, e mafai e ofisa o tiute poʻo le Royal Military Constabulary (Koninklijke Marechaussee) ona faoa tupe pe afai e te leʻi faʻailoa atu le €10,000 pe sili atu pe a e ulufale pe alu ese mai le EU, pe afai e iai ni faʻailoga o le faʻasolitulafono o tupe poʻo isi solitulafono, pe afai e fesoʻotaʻi le tupe ma se suʻesuʻega solitulafono o loʻo faʻaauau pea. E faʻaoga foʻi aia tatau tutusa: e mafai ona e tetee ma saili se fesoasoani faaletulafono.
iʻuga
O le faoa faamalosi o tupe e noatia i tulafono faaletulafono ma puipuiga o taualumaga. E le mafai e leoleo ona na o le aveina o lau tupe: e tatau ona i ai se faavae faaletulafono, ma e iai lava lau aia tatau e lu’i ai le faaletulafono o le faoa faamalosi.
Ae o na aia tatau e le fa'atinoina lava ia. E tatau ona e faia se gaioiga: faila se tagi, fa'amaumau le amataga fa'aletulafono o tupe, ma finau i le tutusa o le faoa faamalosi. Afai e te le faia, e ono tumau pea lau tupe i le aisa mo se taimi umi - o nisi taimi mo le tele o tausaga.
Aua le fa'atali. Ia vave ona e fesili mo se lisiti, fa'atulaga au pepa, ma fa'afaigaluega se loia fa'apitoa i se taimi talafeagai. O le a fesoasoani lea e puipuia ai lau tupe mai le taofia mo se taimi umi atu nai lo le mea e tatau ai ma fa'ateleina ai ou avanoa e toe maua ai se tupe.
| E i ai ni au fesili e uiga i le faoa faamalosi o tupe? le Lōia at Law & More fa'apitoa i tulafono fa'asolitulafono ma fa'agasologa o le toe maua mai o aseta. Fa'afeso'ota'i matou i le www.lawandmore.nl pe [imeli puipuia] mo se feutagaiga e aunoa ma se noataga. |
Punaoa autū
• Mataupu 94 ma le 94a o le Tulafono o Taualumaga Tau Solitulafono (WvSv)
• Matāʻupu 103 WvSv (faʻatagaga faʻamasino e le faʻamasino suʻesuʻe)
• Mataupu 552a CCP (taualumaga o tagi)
• Fa'atonuga i Mea ua Faoa (Besluit inbeslaggenomen voorwerpen), art. 4
• Tulafono Faatonutonu a le EU 2018/1672 (matafaioi faalauiloa i le sopoia o tuaoi)
• HR 18 Aperila 2025, ECLI:NL:HR:2025:804
• HR 31 Ianuari 2023, ECLI:NL:HR:2023:128
• HR 2024, ECLI:NL:HR:2024:1123
• HR 14 Fepuari 2023, ECLI:NL:HR:2023:166
• HR 2024, ECLI:NL:HR:2024:442
• Rb. Rotterdam 2025, ECLI:NL:RBROT:2025:3360