1. faʻatomuaga
O le fesiitaiga o uaea ma paipa i Netherlands e sili atu ona lavelave faaletulafono nai lo le mea e manatu i ai le tele o itu. I le faatinoga, e masani ona talitonu itu e aofia ai o se maliega ua sainia faalilolilo e lava lea e fesiitai ai le puleaina o uaea po o se paipa. O se manatu sese faifai pea lea.
Talu mai le faʻalauiloaina o le Mataupu 5:20(2) o le Tulafono Faʻa-Holani (BW), o uaea ma paipa o loʻo faʻataʻoto i totonu, i luga poʻo luga aʻe o le fanua o se isi vaega ua faʻavasegaina o ni meatotino e le mafai ona fesiitaʻi . O lenei mea e i ai ni taunuuga tetele i le auala e mafai ona fesiitaʻi ai, faʻatulafonoina ma resitalaina ai.
I totonu o lenei blog, matou te talanoaina ai le faʻavae atoa faaletulafono mo le fesiitaiga o uaea ma paipa, vaega o lafoga, le matafaioi a le notary tulafono faʻalemalo, ma le faʻasalalauina ma le faʻamatalaga o matafaioi. Matou te faʻamatalaina manatu autu e tatau ona gauai i ai e faʻaaoga ai faʻataʻitaʻiga aoga mai mataupu faʻaletulafono.
2. Fa'avae tulafono
2.1 O faʻamasinoga a uaea ma o latou taunuuga faʻaletulafono
I le mea ua ta'ua o fa'amasinoga o uaea ( kabelarresten ) o le 2003, na faia ai e le Fa'amasinoga Maualuga a Holani ( Hoge Raad ) se fa'ai'uga e le mafai ona fe'avea'i uaea ma paipa. I le tali atu i ai, na fa'aopoopoina ai se parakalafa fou i le Mataupu 5:20 o le Tulafono Fa'asivile a Holani. Mataupu 5:20(2) BW e fuafua ai po'o ai e ana se feso'ota'iga e aofia ai uaea po'o paipa ua fa'amoemoe e feavea'i ai mea malo, vai po'o kesi, malosiaga po'o fa'amatalaga.
2.2 O le fau fale ua faatagaina
I lalo o le Mataupu 5:20(2) BW, o le puleaina o se fesoʻotaʻiga e tuʻuina atu i le fau fale ua faʻatagaina ( bevoegd aanlegger ) poʻo lo latou sui faaletulafono. O le fausiaina o se fesoʻotaʻiga e le otometi lava ona tuʻuina atu ai le puleaina: o le mea e manaʻomia o le faʻatagaina lea o le fau fale e faia.
E mafai ona fa'amaonia le fausiaina lava ia e ala i konekarate ma konekarate, pili ma fe'au e fa'atatau i le fa'apipi'iina. O le pule e fausia ai e mafai ona mulimuli mai i se aia tatau ua fa'atuina i luga, o se tiute fa'aletulafono e fa'apalepale ai, po'o se pemita. O le maliega tusitusia mai le pule o le fanua e mafai fo'i ona fa'aalia ai le pule.
2.3 Resitalaina: e le o se mea e fa'atulagaina, ae e taua tele
O le resitalaina o le feso'ota'iga i totonu o resitala a le lautele e lē o se mana'oga fa'avae mo le mauaina o le pule o se feso'ota'iga ua fa'atagaina. O le fau fale ua fa'atagaina o ia lava le pule, tusa lava pe leai se resitala fa'apea. Ae ui i lea, e matua fautuaina lava le resitalaina.
O le resitalaina e mafai ai e vaega lona tolu ona faʻamaonia poʻo ai e ana le fesoʻotaʻiga ma puipuia ai le e ana mai aia tatau a isi vaega. O le Mataupu 3:24(1) BW ua faʻamaonia ai e le mafai ona faʻaaogaina se mea moni e leʻi resitalaina (e pei o le fausiaina o se fesoʻotaʻiga) e faʻasaga i isi vaega.
| Manatu autū: o le resitalaina o se mea e manaʻomia muamua mo le fesiitaiga I nisi tulaga, e manaʻomia moni lava le resitalaina. Talu ai e le mafai ona minoi le fesoʻotaʻiga, soʻo se fesiitaiga poʻo se faʻalavelave (e pei o le mokesi) e tatau ona faia e ala i se pepa faʻamaonia a le notarial ma le resitalaina i totonu o resitala a le lautele ua atofaina. A maeʻa ona resitalaina le fausiaina o se fesoʻotaʻiga ona mafai lea ona fesiitaʻi pe faʻalavelaveina le fesoʻotaʻiga. |
2.4 Fesiitaiga: suafa ma le tu'uina atu
Talu ai ona agavaa paipa ma feso'ota'iga o ni meatotino resitalaina, o se fesiitaiga aloaia e mana'omia ai se pepa fa'amaonia a le notarial ona sosoo ai lea ma le resitalaina i resitala a le lautele o le Resitala o Fanua ( Kadaster ) (Mataupu 3:89 BW). O se maliega fa'amalosia (e pei o se maliega fa'atau) e avea ma ulutala - o le fa'avae fa'aletulafono mo le fesiitaiga - ae o le fesiitaiga moni o le pule e mana'omia ai le tu'uina atu aloaia e ala i le notarial. O le mea lea, e le lava se maliega fa'amalosia na'o ia.
2.5 Resitalaina ma le Ofisa Resitala o Fanua (Mataupu 155a ONBW)
I lalo o le Mataupu 155a o le Tulafono Fa'aliliu mo le Tulafono Fa'asivile fou a Holani ( Overgangswet nieuw Burgerlijk Wetboek ), so'o se tasi na avea ma pule o se feso'ota'iga i le aso 1 o Fepuari 2007 e mafai ona resitalaina lena feso'ota'iga. E faia le resitalaina e ala i se fa'aliga fa'amasino, fa'aofi i totonu o resitala a le lautele, ma le lolomiina i le Gazette a le Malo ( Staatscourant ) ma se nusipepa a le atunu'u.
O le feso'ota'iga ua resitalaina e maua lana lava fa'ailoga feso'ota'iga (e pei o le "Vaega feso'ota'iga W numera 70") ma e fa'amaumauina i le Resitala o Fanua fa'atasi ai ma ata feso'ota'iga talafeagai. A fa'aliliuina le feso'ota'iga po'o se vaega o ia mea, e tatau ona fa'afouina lenei resitala.
O le tulafono o mataupu (ECLI:NL:HR:2003:AD3578) o loʻo faʻaalia ai e le manaʻomia i taimi uma e se fesoʻotaʻiga lona lava faʻailoga cadastral; i nisi tulaga, o le faʻailogaina o le fasi fanua o loʻo i ai le fesoʻotaʻiga e lava lea. Peitaʻi, e tatau ona faʻamaumauina manino ma atoatoa le fesiitaiga.
2.6 Vaevaeina o se feso'ota'iga
Afai e motusia se vaega o se feso'ota'iga resitalaina ma fa'aliliu atu i se isi vaega, e tatau ona vaeluaina aloaia le feso'ota'iga. O lenei mea e mana'omia ai:
- Ata fou o feso'ota'iga mo le vaega o totoe ma le vaega ua vavae'eseina
- O se fa'ailoga fou o le feso'ota'iga mo le vaega ua vavae'eseina
- Teuina o ata tusi i le Ofisa Resitala o Fanua
- O se pepa fa'amaonia fa'aletulafono o le tu'uina atu o le vaega ua fa'aliliuina
O lenei mea e mulimuli mai i Mataupu 59 ma le 60 o Tulafono Faatonutonu o le Resitalaina o Fanua 1994 ma ua faamaonia i le finagalo o le Loia Sili i le ECLI:NL:PHR:2013:CA0727.
2.7 Aia Tatau i le Pulea: aiaiga ma avanoa e fa'aaoga ai fanua
A fesiita’i se feso’ota’iga, e tatau ona amana’ia aia tatau o lo’o iai . O aia tatau o fanua ma fanua e mafai ona fesiita’i i mataupu fa’avae (Mataupu 3:83 BW), ae o le pepa fa’amaonia o le fa’avaeina e mafai ona fa’amaonia ai e na’o le maliega a le pule e mafai ona fesiita’i pe vaevaeina (Mataupu 5:91 BW fa’atasi ai ma le Mataupu 5:104 BW).
O se aia tatau fa'alagolago i meatotino i luga e le mafai ona tuto'atasi ona fesiita'i ma ua muta le aia tatau autu (ECLI:NL:PHR:2012:BV0647). O le mea lea e taua ai le toe iloilo o le pepa fa'amaonia o le fa'avaeina mo ni fa'atapula'aga a'o le'i fa'aauauina se fesiitaiga.
3. O le matafaioi a le notary o tulafono tau le va o tagata
O le notary o tulafono fa'alemalo ( notaris ) e fa'atinoina se galuega taua o le puipuiga i le fesiitaiga o paipa ma feso'ota'iga. O le notary e le na'o se "tagata e pasi" pepa o fa'amaoniga, ae o lo'o i ai fo'i se tiute galue o le su'esu'eina ma le tiute o le tausiga.
3.1 Tiute o le notary
- Tusiaina o le pepa fa'amaonia o le tu'uina atu fa'atasi ai ma se fa'amatalaga sa'o o le vaega ua fa'aliliuina
- Fa'amaonia ua ausia uma mana'oga fa'aletulafono
- Ia mautinoa le maliega a vaega uma e aʻafia ai
- Resitalaina o le pepa o le fanua i totonu o resitala a le malo (Mataupu 37 o le Tulafono o le Resitala o Fanua)
3.2 Tiute o le suʻesuʻega ma le tiute e teena
I lalo o le Mataupu 21 o le Tulafono a Notaries ( Wet op het notarisambt ), e iai le tiute o le notary e suʻesuʻe ma e tatau ona teena le tuʻuina atu o auaunaga pe afai e iai ni faʻailoga o feteʻenaʻiga ma le tulafono poʻo le faʻatonuga a le lautele. Na faʻamaonia e le Faʻamasinoga Maualuga i le ECLI:NL:HR:2015:831 e le gata ina puipuia e le notary manaʻoga aloaia ae ia mafaufau foʻi i manaʻoga o isi vaega.
4. Tiutetauave o faasilasilaga ma faamatalaga
4.1 Tiute o le Fa'atau'oloa i le Fa'alauiloaina
I lalo o le Mataupu 7:15 BW, e tatau i le tagata faʻatau oloa ona tuʻuina atu le vaega o le fesoʻotaʻiga e aunoa ma ni faʻalavelave faʻapitoa ma ni tapulaʻa, seʻi vagana ua talia manino e le tagata faʻatau. O loʻo faʻamaonia i le Mataupu 7:17 BW e tatau i oloa ua tuʻuina atu ona tausisia le konekarate, ma amanaʻia ai faʻamatalaga a le tagata faʻatau oloa.
Ua manino le tulafono fa'amasino: o le tiute o le fa'atau oloa e fa'ailoa atu mea e sili atu nai lo le tiute o le tagata fa'atau e su'esu'e (ECLI:NL:GHAMS:2024:2622; ECLI:NL:RBZWB:2025:6287). E tatau i le tagata fa'atau oloa ona fa'ailoa ma le fa'amaoni i le tagata fa'atau mea sese ua iloa, fa'atapula'aina, aia tatau a isi vaega ma isi mea moni talafeagai.
4.2 Fa'amatalaga maualalo e tatau ona tu'uina atu
I le faʻatinoina, e tatau i le faʻatau oloa ona tuʻuina atu faʻamatalaga nei:
- Nofoaga sa'o, lautele ma tulaga fa'apitoa o le vaega feso'ota'iga
- Konekarate o loʻo iai nei ma o loʻo faʻaauau pea (tiutetausiga tausiga poʻo sapalai)
- Fa'aletonu ua iloa, fa'aletonu po'o fa'atapula'aina o le fa'aoga
- Aia tatau a isi vaega (fa'asili, fa'aaogaina o fanua, lisi)
- Fa'atapula'aina o tulafono a le malo (pemita, fuafuaga tau si'osi'omaga)fuafuaga fa'atulagaina))
- Pepa fa'apitoa, lipoti o asiasiga ma tala'aga o tausiga
4.3 Noataga mo le solia o matafaioi o faamatalaga
Afai e tuʻuina atu e le faʻatau oloa ni faʻamatalaga sese pe le atoatoa, e ono noatia i latou i le le tausisia o tuutuuga (Mataupu 7:17 BW) poʻo le faʻaleagaina (Mataupu 6:162 BW). E mafai loa e le tagata faʻatau ona filifili mai ni fofo se tele:
- Faaleaogaina o mea sese (Mataupu 6:228 BW)
- Faaleaogaina po o le faaitiitia o tau (Mataupu 7:21 ma le 7:22 BW)
- Faʻaleagaina (Mataupu 6:74 ma le 7:24 BW)
- Fa'asalaga fa'akonekarate (pe afai e malilie i ai)
Ua faamaonia e le Faamasinoga Maualuga o le tiute o le faailoa atu o faamatalaga e sili ona taua: afai e taofia e le faatauoloa faamatalaga talafeagai, e le mafai ona latou faalagolago i le le faia e le faatauoloa o nisi suesuega (ECLI:NL:HR:2016:2885; ECLI:NL:HR:1998:ZC2629).
4.4 Avega o fa'amaoniga i luga o le fa'atau oloa
Afai e finau le tagata faʻatau na faʻamaonia atoatoa i latou, o le avega o le faʻamaoniga e paʻu i le tagata faʻatau oloa e faʻaalia ai le tausisia o le tiute o le faʻasalalauina (Mataupu 150 DCCP; ECLI:NL:HR:2007:BB3733). O le mea lea e fautuaina ai le faʻamaumauina o fesootaʻiga uma i le tusitusiga ma tuʻufaʻatasia se faila faʻamatalaga atoatoa.
5. Vaega o lafoga
5.1 Tuusaunoaga mai le lafoga fesiitaiga o feso'ota'iga
O le fesiitaiga o paipa ma feso'ota'iga e masani ona tuusaunoa mai lafoga fesiitaiga ( overdrachtsbelasting ) i lalo o le tuusaunoaga o feso'ota'iga i le Mataupu 15(1)(y) o le Tulafono o Lafoga Fa'aletulafono ( Wet op belastingen van rechtsverkeer , WBR). O lenei tuusaunoaga e fa'atatau i le mauaina o se feso'ota'iga e aofia ai uaea po'o paipa e fa'amoemoe mo le felauaiga o mea, malosiaga po'o fa'amatalaga.
| Fa'amatalaga: fa'atapula'aina o le tuusaunoaga o feso'ota'iga mai le aso 1 o Ianuari 2026 O le fa'auigaga lautele o le tuusaunoaga o feso'ota'iga o lo'o fa'atapula'aina mai le aso 1 o Ianuari 2026 agai i luma. Mai lena aso, o le mauaina o se aia tatau i luga o fanua o lo'o fa'atula'ia ai se feso'ota'iga o le a le toe pa'ū i totonu o le lautele o le tuusaunoaga o feso'ota'iga (Fa'ai'uga a le Failautusi o le Setete mo Tupe, 22 Me 2024). Atonu e iai ni a'afiaga tetele i lafoga mo fesiitaiga o feso'ota'iga. |
5.2 Vaega o le VAT
Mo faʻamoemoega o le VAT, o le sapalai o fesoʻotaʻiga e mafai ona totogi lafoga seʻi vagana ua faʻaaogaina se tuusaunoaga poʻo se sapalai i totonu o le Nuʻu (Mataupu 16 ma le 17e o le Turnover Tax Act, Wet OB ). O le faʻatulagaina tonu o lafoga e faʻalagolago i le tulaga moni ma le agavaa o le fesoʻotaʻiga o se meatotino resitalaina.
5.3 Tau o fefaʻatauaʻiga i le € 0
O le lafoga fesiitaiga e fa'aopoopo i le tau talafeagai o le maketi ( waarde in het economische verkeer ), ae le o le tau fa'atau ua malilie i ai. O le fesiitaiga i le € 0.00 o lea la, e le fa'apea ai e leai se lafoga fesiitaiga e tatau ona totogi. E mafai e pulega o lafoga ona fuafua le tau moni ma tu'uina atu se iloiloga fa'aopoopo (fua faatatau: 10.4% mo meatotino e le o ni fale nofoia). E fautuaina e fa'amaonia le tau, mo se fa'ata'ita'iga e ala i le fa'aalia o tau o le talepeina e sili atu nai lo le tau o totoe.
6. Faʻataʻitaʻiga aogā mai mataupu faʻamasino
O faʻamasinoga nei o loʻo faʻaalia ai manatu taua faaletulafono e tatau ona gauai i ai i fesiitaiga o fesoʻotaʻiga:
| Faamasinoga | noatia ma fai fuafua | Manatu taua |
| ECLI:NL:HR:2021:1813 | Tuusaunoaga mai feso'ota'iga - TES | Ua faamaonia e le Faamasinoga Maualuga e faapea, o le tuusaunoaga o fesoʻotaʻiga e faatatau i nofoaga e teu ai le malosiaga faʻavevela (TES) e aofia ai paipa ma fesoʻotaʻiga. |
| ECLI:NL:HR:2020:170 | 'Olo o fesiitaiga | E lē o aofia i le tuusaunoaga o fesoʻotaʻiga fale o fesoʻotaʻiga, auā e lē agavaa e avea o se fesoʻotaʻiga e tusa ai ma le uiga o le tulafono. |
| ECLI:NL:HR:2003:AD3578 | Fa'ailogaina o le Cadastral | E lē manaʻomia i taimi uma e se fesoʻotaʻiga lona lava faʻailoga cadastral; i nisi tulaga, e lava le faʻailogaina o le fasi fanua. |
| ECLI:NL:HR:2016:2885 | Tiute o le fa'asalalauina | E sili atu le tiute o le faʻatau oloa e faʻailoa atu ai mea nai lo le tiute o le faʻatau oloa e suʻesuʻe pe a lē usitaia tulafono. |
| ECLI:NL:HR:2015:831 | Tiute tausi a le notary | E iai i le notary se matafaioi taua i le puipuiga ma e tatau ona ia faia nisi suʻesuʻega pe teena le auai pe a iai se masalosalo. |
| ECLI:NL:RBZWB:2025:66/67 | Fa'asoa fa'asoa | Pe a fesiitai sea i kamupani o loʻo faʻagaoioia fesoʻotaʻiga, e le faʻaaogaina i taimi uma le tuusaunoaga o fesoʻotaʻiga. |
| ECLI:NL:PHR:2012:BV0647 | Fa'alagolago i luga | O se aia tatau fa'alagolago i mea fa'apitoa e le mafai ona tuto'atasi ona fesiita'i ma ua le toe aoga pe a iai le aia tatau autu. |
7. Lisi siaki aogā
O le lisi siaki o loʻo mulimuli mai e mafai ona avea ma taʻiala pe a fesiitaʻi (se vaega o) se fesoʻotaʻiga.
7.1 Sauniuniga ma le su'esu'ega tatau
- Fa'afanua le vaega o le feso'ota'iga e fa'atau atu atoa: nofoaga, lautele, tulaga fa'apitoa
- Fa'amaonia aia tatau o lo'o iai i totonu o meatotino (avanoa, easements) ma noataga fa'akonekarate
- Aoina pemita talafeagai, konekarate tausiga ma fa'atapula'aga a le tulafono a le malo
- Toe iloilo le pepa o le fa'avaeina mo fa'atapula'aga o fesiitaiga
7.2 Tiutetauave ma pepa fa'amaumau o fa'amatalaga
- Ia logoina ma le toto’a le tagata fa’atau i fa’alavelave uma ua iloa, fa’atapula’aina ma mea sese
- Tu'uina atu ata o feso'ota'iga ma pepa fa'apitoa o lo'o iai nei
- Fa'ailoa atu aia tatau a isi vaega, fa'agasologa o lo'o fa'atali ma tulaga fa'apitoa
- Faamaumau uma fesootaiga tusitusia mo faʻamoemoega o faʻamaoniga (ECLI:NL:HR:2021:1677)
7.3 Vaega faaletulafono ma tulaga aloaia
- Fa'amaonia pe mafai ona tuto'atasi ona fesiita'i le vaega o le feso'ota'iga (Mataupu 3:83 BW)
- Fa'afaigaluega se notary e saunia le pepa o le tu'uina atu o le laisene
- Ia mautinoa le resitalaina i totonu o resitala a le lautele (Mataupu 3:89 BW)
- Afai e vaeluaina: fa'atonu ni ata fou o feso'ota'iga ma resitala i le Ofisa Resitala o Fanua
7.4 Vaega o lafoga
- Iloilo pe aoga le tuusaunoaga o fesoʻotaʻiga (Mataupu 15(1)(y) WBR)
- Fa'amaonia le tau, aemaise lava i le tulaga o se fefa'ataua'iga e € 0
- Ia mafaufau i le fa'atapula'aina o le tuusaunoaga o feso'ota'iga mai le aso 1 o Ianuari 2026
7.5 Fesiitaiga o galuega faatino
- Fa'amatala sa'o tapula'a o le maa (tuaoi fa'aletino o le fesiitaiga)
- Konekarate tausiga ma pemita fesiitaiga
- Ia mautinoa le faʻaauauina o auaunaga ma faʻailoa atu i tagata faʻaoga i le taimi tatau
- Aofia ai se vaitaimi fesuia'i mo mataupu tau galuega
8. Faaiuga
O le fesiitaiga o paipa ma feso'ota'iga o se faiga fa'aletulafono e sili atu nai lo le sainia o se maliega. O lo latou fa'avasegaina o ni meatotino e le mafai ona fe'avea'i e aofia ai mana'oga aloa'ia - o se pepa fa'amaonia a le notaris ma le resitalaina o le Resitala o Fanua - e le tatau ona la'a ese.
E tele tiute o le fa'atau oloa e tatau ona fa'ailoa atu ma le fa'aeteete i le tagata fa'atau oloa uma e tusa ai ma le tulafono, fa'atekinolosi ma mea moni. O le solia o lenei tiute e ono i'u ai i se noataga, fa'aleaogaina po'o ni fa'aleagaina.
Mai se vaaiga tau lafoga, e tatau ona matuā uaʻi atu i le tuusaunoaga o fesoʻotaʻiga, aemaise lava ona o le faʻatapulaʻaina o loʻo amata faamamaluina i le aso 1 o Ianuari 2026. I le tulaga o fefaʻatauaʻiga e € 0, e tatau ona faʻamaonia le tau talafeagai o le maketi e ʻalofia ai ni iloiloga faaopoopo.
O sauniuniga mae’ae’a — fa’atasi ai ma le fa’aeteete, ta’iala a le fa’amasino ma pepa aloaia — o le ki lea i se fesiitaiga e aloaia faaletulafono ma e aunoa ma se fa’afitauli.
9. Punaoa ma fa'asinomaga
O loo i lalo se aotelega o aiaiga faaletulafono autu ma mataupu faaletulafono o loo faasino i ai lenei blog.
Tulafono
- Matā’upu 5:20(2) BW — pule’aga o feso’ota’iga paipa
- Matā'upu 3:89 BW — tu'uina atu o meatotino ua resitalaina
- Matā'upu 155a Tulafono Fa'aliliuga Tulafono Fa'asivile Fou — resitalaina o feso'ota'iga
- Mataupu 36 ma le 37 Tulafono o le Resitalaina o Fanua — resitalaina i resitala a le malo
- Mataupu 59 ma le 60 Tulafono Faatonutonu o le Resitalaina o Fanua 1994 — fa'ailogaina o feso'ota'iga
- Mataupu 7:15, 7:17 ma le 7:18 BW — tiute tauave a le fa'atau oloa
- Matā'upu 15(1)(y) WBR — tuusaunoaga o feso'ota'iga mai lafoga fesiita'iga
- Matā'upu 5:91 fa'atasi ai ma le 5:104 BW — le mafai ona fesiita'i aia tatau a le pulega
- Matāʻupu 21 Tulafono a Notarys — tiute o suʻesuʻega ma le tiute e teena
Tulafono mataupu
- ECLI:NL:HR:2021:1813 — tuusaunoaga feso'ota'iga mo fa'apipi'iga TES
- ECLI:NL:HR:2020:170 — olo o faasalalauga i fafo atu o le tuusaunoaga o feso'ota'iga
- ECLI:NL:HR:2003:AD3578 — fa'ailogaina o feso'ota'iga i le cadastral
- ECLI:NL:HR:2016:2885 — tiute o le fa'asalalauina vs. tiute o le su'esu'ega
- ECLI:NL:HR:2015:831 — galuega puipui a le notary
- ECLI:NL:HR:1998:ZC2629 — le fa'amuamua o le tiute o le fa'asalalauina
- ECLI:NL:RBZWB:2025:66 ma le 67 — fesiitaiga o sea ma tuusaunoaga o fesoʻotaʻiga
- ECLI:NL:PHR:2012:BV0647 — aia tatau fa'alagolago i luga o le eleele
- ECLI:NL:PHR:2013:CA0727 — vaevaega o feso'ota'iga
10. Fesili e fai soo (FAQ)
E mafai ona ou fesiita'i se paipa po'o se feso'ota'iga e ala i se maliega fa'atau?
Leai. Talu mai le faʻalauiloaina o le Mataupu 5:20(2) BW, o paipa ma fesoʻotaʻiga ua faʻavasegaina o ni meatotino e le mafai ona feʻaveaʻi. O le fesiitaiga e manaʻomia ai se pepa faʻamaonia a le notaris ma le resitalaina i totonu o resitala a le lautele o le Resitala o Fanua (Mataupu 3:89 BW). O le maliega faʻatau e avea ma ulutala (faʻavae faaletulafono), ae o le fesiitaiga moni o le pule e manaʻomia ai le tuʻuina atu aloaia e ala i le notaris. A aunoa ma se pepa faʻamaonia a le notaris, e le aloaia faaletulafono le fesiitaiga.
O le ā le eseesega i le va o le maliega fa'amalosia ma le tu'uina atu?
O le tulafono a Holani e faʻatinoina se faiga faʻavae o le fesiitaiga o le pule ma manaʻoga e tolu: o se pepa aloaia (le maliega faʻamalosia, e pei o le faʻatau atu), tuʻuina atu (mo meatotino tumau: pepa faʻamaonia a le notarial ma le resitalaina o le Resitala o Fanua), ma le pule e faʻatau atu i le itu a le tagata e fesiitai. Pe a ausia uma manaʻoga e tolu ona pasia lea o le pule.
Ae fa'apefea pe a iai ni a'u lisiti e fa'amaonia ai na ou fausia le paipa?
E mafai ona avea lisiti o fa'atauga po'o fa'amaumauga o galuega faufale ma fa'amaoniga po'o ai le fau fale ua fa'atagaina , ae e le lava lea mo le fesiitaiga fa'aletulafono o le pule. Ua fa'amaonia e le tulafono fa'amasino e aunoa ma se pepa fa'amaonia a le notarial ma le resitalaina, e leai se fesiitaiga o le pule e faia, e tusa lava po'o le a le umiaina o lisiti (ECLI:NL:PHR:2024:43; ECLI:NL:RBNNE:2014:4581).
E tatau ona ou totogia le lafoga fesiitaiga pe a fesiita'i se feso'ota'iga?
E le o se mea e tatau ai. O le tuusaunoaga o feso'ota'iga (Mataupu 15(1)(y) WBR) e tuusaunoa ai le mauaina o se feso'ota'iga e aofia ai uaea po'o paipa mai lafoga fesiita'i. Manatua: o lenei tuusaunoaga o lo'o fa'atapula'aina mai le aso 1 o Ianuari 2026. Afai e le fa'aoga le tuusaunoaga, o le fua faatatau e 10.4% o le tau talafeagai o le maketi. I le tulaga o se fefa'ataua'iga € 0, e mafai e pulega o lafoga ona fuafua le tau moni.
O le ā e tatau ona tupu pe afai ou te manaʻo e fesiitaʻi se vaega o se fesoʻotaʻiga ua resitalaina?
Mo se fesiitaiga fa'aitiitiga, e tatau ona vaevaeina aloaia le feso'ota'iga. O lenei mea e mana'omia ai ni ata fou o feso'ota'iga, se fa'ailoga fou o feso'ota'iga mo le vaega ua vaeluaina, teuina i le Ofisa Resitala o Fanua, ma se pepa fa'amaonia o le tu'uina atu fa'aletulafono. E tatau ona aofia ai itu uma e lua - le pule muamua ma le tagata fa'atau - i le pepa fa'amaonia o le vaevaeina fa'aletulafono.
O le ā le matafaioi a le notary i le fesiitaiga o le feagaiga?
O le notary o tulafono fa'alemalo e fa'atinoina se galuega taua o le puipuiga. Latou te saunia le pepa o le tu'uina atu, fa'amaonia mana'oga fa'aletulafono uma, fa'amautinoa le maliega a vaega uma e a'afia ai, ma taulimaina le resitalaina ma le Ofisa Resitala o Fanua. E iai fo'i le tiute o le notary e su'esu'e (Mataupu 21 o le Tulafono o Notary) ma e tatau ona teena le auai pe a iai ni fa'ailoga o fete'ena'iga ma le tulafono.
O a faʻamatalaga e tatau ona tuʻuina atu e le faʻatau oloa i le tagata faʻatau?
E tatau i le fa'atau oloa ona logoina ma le fa'amaoni le tagata fa'atau e uiga i: le nofoaga tonu ma le tulaga fa'atekinolosi, konekarate ma matafaioi o lo'o iai nei, fa'aletonu ma fa'aletonu ua iloa, aia tatau a isi vaega, fa'atapula'aga a le tulafono lautele, ma pepa fa'atekinolosi talafeagai. O le tiute o le fa'ailoa atu o mea e sili atu nai lo le tiute o le tagata fa'atau o le su'esu'eina (ECLI:NL:HR:2016:2885).
O le ā se mea e mafai ona ou faia pe afai ua taofia e le fa'atau'oloa fa'amatalaga taua?
E mafai ona e faaleaogaina le maliega ona o ni mea sese (Mataupu 6:228 BW), fai se tagi mo le faaleaogaina po o le faaitiitia o le tau (Mataupu 7:21 ma le 7:22 BW), pe saili mo se taui (Mataupu 6:74 ma le 7:24 BW). Ua faamaonia e le Faamasinoga Maualuga o le tiute o le faatauoloa o le faailoa atu e sili atu nai lo le tiute o le tagata faatau o le suesueina.
E mafai e aia tatau o lo'o iai nei ona fa'atapula'aina le fesiitaiga?
Ioe. O le pepa o le faavaeina o se aia tatau i luga e mafai ona faʻamaonia ai e naʻo le faʻatagaina e le pule le fesiitaiga poʻo le vaevaeina (Mataupu 5:91 faʻatasi ai ma le Mataupu 5:104 BW). O se aia tatau faʻalagolago i luga e le mafai ona fesiitaʻi tutoʻatasi. Ia toe iloilo pea le pepa o le faavaeina aʻo leʻi faʻaauauina se fesiitaiga.
E fa'apefea ona fa'amaonia e le fa'atau'oloa lona usita'ia o le tiute o le fa'asalalauina o fa'amatalaga?
E tauave e le fa'atau'oloa le avega o le fa'amaoniga (Mataupu 150 DCCP; ECLI:NL:HR:2007:BB3733). E fautuaina le fa'amaumauina o fa'amatalaga uma e tu'uina atu i le tusitusiga: fe'au tusitusia, pepa o fesiitaiga, lipoti o su'esu'ega tatau, ma fa'amaoniga o le lisiti ua sainia e le fa'atau. E faigata ona fa'amaonia fe'au tu'ugutu.


