O se faasalaga fa'amutaina i Netherlands (voorwaardelijke veroordeling) o se faasalaga e tu'uina atu e le fa'amasinoga ae poloa'iga e aua ne'i fa'amalosia, pe afai e te usita'ia tuutuuga i le taimi o le vaitaimi fa'ata'ita'i (proeftijd). O le tuusaunoaga o se soliga: afai e te faia se solitulafono fou pe solia se tuutuuga fa'apitoa, e mafai e le loia a le malo ona talosaga i le fa'amasinoga e fa'amalosia le faasalaga.
O le faavae faaletulafono o le Mataupu 14a o le Tulafono Faasolitulafono a Holani (Wetboek van Strafrecht, Sr). E le faaleaogaina le faasalaga ma e moni le faasalaga: ua resitalaina, ma e mafai ona faamalosia pe afai e lepetia le faatulagaga. O loo i lalo o le a e maua ai po o a faasalaga e mafai ona taofia, le umi o le vaitaimi faataitai, o a tuutuuga e faaaoga, o le a le mea e tupu pe a uma ona solia, ma le uiga o le faasalaga mo lau faamaumauga ma lau galuega.
Lisi o mea
O le ā le uiga o se faasalaga faasolitulafono i lalo o le tulafono a Holani?
O se faasalaga moni lava lea e taofia e le faamasinoga. E te lē tuliina, pe afai e te tausisi i tuutuuga i le taimi o le nofovaavaaia.
I lalo o le Mataupu 14a Sr, e mafai e le faamasinoga ona poloaina, pe a tuuina atu se faasalaga, e faapea o le a le faamalosia le faasalaga po o se vaega o lea faasalaga. E mafai lena mo se faasalaga faafalepuipui e le sili atu i le lua tausaga, mo le taofia puupuu (hechtenis), mo se poloaiga tautua i le nuu (taakstraf) ma mo se sala tupe. Afai e umi atu le faasalaga faafalepuipui i le lua tausaga ae le sili atu i le fa, e mafai e le faamasinoga ona taofia se vaega o lea faasalaga, e oo atu i le maualuga o le lua tausaga. I luga atu o le fa tausaga, e le mafai e le faamasinoga ona taofia so o se vaega o se faasalaga faafalepuipui i lalo o lenei mataupu.
O lena fausaga e faamatala ai se mea e masani ona fenumiai ai tagata: o se faasalaga faasolitulafono e le o se vaega mama o faasalaga ae o le faasalaga lava lea e tasi, e taofia i le nofoaga faasao. O loo ta’u mai e le faamasinoga le aofaiga o masina, ma o na masina e mafai ona faamalosia pe afai e le manuia le faatulagaga. Ua faia e le faamasinoga le faamalosia e faalagolago i lau lava amio i se vaitaimi faatulagaina. O le mafuaaga lea o le faaupuga Holani, o se faasalaga faatulagaina, e sili atu ona sa’o lona faamatalaina nai lo le upu Peretania “suspended”.
E tolu elemene e aliali mai faatasi i taimi uma. O loʻo i ai le faasalaga lava ia, o loʻo faʻaalia i le faʻamasinoga o se vaitaimi poʻo se aofaʻiga patino. O loʻo i ai le vaitaimi faʻataʻitaʻi, lea e faʻaaoga ai tuutuuga. Ma o loʻo i ai tuutuuga: o le tuutuuga lautele e faʻapipiʻi otometi e le tulafono, ma soʻo se tuutuuga faapitoa e faʻaopoopo e le faʻamasinoga. E itiiti se avanoa e tuʻuina mai e le tulafono faʻasolitulafono a Holani mo ni matematega iinei: afai e le o manino ia te oe se tasi o mea e tolu pe a tuʻuina atu le faʻasalaga, fesili i lau loia i le aso, nai lo le taumafai e faʻatino mulimuli ane.
Fa'asalaga fa'atapula'a i se va'aiga pu'upu'u
| tōtōga | O le a lona uiga |
|---|---|
| O le faasalaga | O le faasalaga faafalepuipui, vaavaaiga pupuu, auaunaga i le nuu po o le sala tupe o loo faatulagaina i le faamasinoga |
| Le taofiga | O le poloaiga a le faamasinoga i lalo o le Mataupu 14a Sr e faapea o le faasalaga, po o se vaega o le faasalaga, o le a le faamalosia. |
| Proeftijd | O le vaitaimi fa'ata'ita'i: e le sili atu i le tolu tausaga, ma e o'o atu i le sefulu tausaga i se tulaga fa'apitoa |
| Tulaga lautele | Aua le faia se solitulafono a'o le'i o'o i le fa'ai'uga o le vaitaimi fa'ata'ita'i; galulue fa'atasi ma le siakiina o fa'asinomaga ma, pe a fa'atonuina, fa'atasi ai ma le va'ava'aiga |
| Tulaga faapitoa | Tiutetauave fa'apitoa e pei o togafitiga, fa'asa ona fesoota'i, fa'asa ona nofo i se nofoaga po'o le fa'asa ona 'ava malosi ma fualaau fa'asaina |
| solia | E mafai e le loia a le malo ona talosaga i le faamasinoga e faamalosia le faasalaga atoa pe na o se vaega |
O le ā le eseesega i le va o se faasalaga ua taofia atoa ma se faasalaga ua taofia fa'atasi?
Afai e fa'a falepuipui atoa se tagata, e taofia le fa'asalaga atoa; afai e fa'a falepuipui fa'atasi se tagata, e te tuliina le tasi vaega ae taofia le isi vaega. Afai e fa'a falepuipui se tasi mo le tolu masina, e fa'a falepuipui atoa, e le toe tuliina se taimi, pe afai e pasia le vaitaimi fa'ata'ita'i e aunoa ma se soliga.
O se faasalaga e taofia fa'aitiiti e vaeluaina ai le umi. Atonu e fa'atulaga e le fa'amasinoga masina e ono, e lua e leai ni tuutuuga ma fa e taofia fa'aitiiti. Ona fa'amalosia lea o masina e lua i le auala masani, ae o masina e fa o totoe e fa'aauau pea i le vaitaimi fa'ata'ita'i.
E tele ina fa'aaogā e le Fa'amasinoga le fa'asalaga fa'asolo fa'atasi, auā e lua mea e fai i le taimi e tasi. O le vaega e le fa'atagaina e fa'ailoa ai le matuia o le solitulafono ma e fa'atinoina e tusa lava po'o le a le mea e tupu mulimuli ane. O le vaega e le fa'atagaina e tu'uina atu ai i le fa'amasinoga le pule i au amioga mo le tele o tausaga pe a uma ona fa'asa'olotoina. E mafai ai fo'i e le fa'amasinoga ona fa'apipi'i ni tuutuuga e pei o togafitiga po'o le va'ava'aiga lea semanu e muta i le fa'asalaga. I le fa'atinoina, e le'i mae'a le mataupu pe a uma ona e fa'atinoina le vaega e le fa'atagaina.
O le taimi ua uma ona faaaluina i le taofia a'o le'i faia le faamasinoga e toesea mai le vaega e le'i fa'atonuina. O le mafua'aga lea e i'u ai i se fa'asalaga i nisi taimi le tatalaina vave e ui lava ina ua fa'atulafonoina se fa'asalaga fa'a falepuipui. O lena toesea e le afaina ai le vaega ua taofia.
O le ā le umi e tumau ai le vaitaimi fa'ata'ita'i?
E le sili atu i le tolu tausaga i lalo o le Mataupu 14b Sr. E na'o le taimi e iai se mafua'aga matuia e fa'amoemoe ai i se solitulafono fou fa'asaga i le tulaga mama fa'aletino o se tagata e mafai ai e le fa'amasinoga ona fa'atulaga se vaitaimi fa'ata'ita'i e o'o atu i le sefulu tausaga.
O le vaitaimi umi e manaʻomia ai se lamatiaga tele e ono toe faia ai e le tagata ua faasalaina se solitulafono e faasaga i ai, pe lamatia ai le soifua maloloina faaletino o le toatasi pe sili atu foi. O le mea lea e taofia ai mo mataupu e aofia ai sauaga po o solitulafono tau feusuaiga. E le maua ona ua na o le manatu o le faamasinoga e matuia le solitulafono.
I totonu o na tapula'a, o le umi e filifili e le fa'amasinoga. I le fa'atinoina, e mulimulita'i i le lamatiaga e ono tula'i mai o le toe solia o le tulafono nai lo le tele o le vaitaimi ua taofia. O se fa'asalaga fa'aitiiti ua taofia mo se solitulafono muamua e masani ona i ai se vaitaimi fa'ata'ita'i e tasi pe lua tausaga. Afai ua poloa'ia e le fa'amasinoga se togafitiga po'o se va'ava'aiga malosi, e masani ona fa'atulaga se vaitaimi e lava le umi mo lena polokalame e fa'amae'a ma fa'ata'ita'iina.
O afea e amata ai le vaitaimi fa'ata'ita'i?
E masani lava pe a maeʻa le faʻamasinoga, o lona uiga pe a maeʻa le vaitaimi mo le apili pe ua maeʻa ona faia se faaiuga i le apili. E tasi le tuusaunoaga taua: o tuutuuga ua folafola mai e le faamasinoga e mafai ona faʻamalosia loa.
I lalo o le Mataupu 14e Sr, e mafai e le faamasinoga ona poloaina ia vave ona faamalosia tuutuuga faapitoa ma le vaavaaiga (dadelijk uitvoerbaar). E mafai ona faia lea mea pe afai e iai se mafuaaga matuia e faamoemoe ai i se solitulafono fou faasaga i le tulaga faaletino o se tagata. I lena tulaga, o tuutuuga e noatia oe mai le aso o le faamasinoga, tusa lava pe o loo faatali se apili. E masani ona maua i latou ua molia i lenei mea, aua latou te manatu o le tuuina atu o se apili e taofia ai mea uma. E le taofia ai tuutuuga ua faalauiloa mai e vave ona faamalosia.
E lē gata i lea, e lē gata ina muta le vaitaimi o le nofovaavaaia. E mafai e le faamasinoga ona faalautele atu i le talosaga a le loia o le malo, ma o le taimi na aveesea ai lou saolotoga faaletulafono e le aofia ai i lea taimi. Afai e te le o mautinoa po o afea tonu e muta ai lau vaitaimi o le nofovaavaaia, ole atu mo se faamaoniga tusitusia nai lo le faalagolago i lau lava fuafuaga.
O a tuutuuga e mafai e le faamasinoga ona fa'atulaga?
O faasalaga fa'a falepuipui uma e iai le tuutuuga lautele e te le faia se solitulafono a'o le'i mae'a le vaitaimi fa'ata'ita'i. E le gata i lea, e mafai e le fa'amasinoga ona fa'atulaga ni tuutuuga fa'apitoa e fa'atatau i le mataupu.
O le tuutuuga lautele e mulimuli mai i le Mataupu 14c Sr ma e otometi lava ona faʻaaogaina; e le manaʻomia ona faʻamatala auiliili. Afai ua poloaʻia e le faʻamasinoga le vaavaaiga, e tatau foʻi ona e galulue faʻatasi ma le faʻamautuina o lou faasinomaga ma le auaunaga faʻataʻitaʻi, e aofia ai asiasiga i le fale.
O tuutuuga faapitoa ua filifilia e foia ai mea na sese i le mataupu taʻitasi. O le lisi i le Mataupu 14c Sr e lautele, ma e aofia ai le taui o mea ua faaleagaina, faasaina o fesootaiga ma nofoaga, tiutetauave o lipoti, faasaina o le ava malosi po o fualaau faasaina, taliaina i se faalapotopotoga, togafitiga ma le auai i se polokalame tau amioga. O tuutuuga o loʻo i lalo o mea ia e masani ona vaaia i le faatinoga.
| tuutuuga | Fa'amoemoega masani |
|---|---|
| Vaavaaiga e le auaunaga o le vaavaaiga (reclasseringstoezicht) | Mata'ituina o le tausisia ma le fa'amaopoopoina o isi tuutuuga |
| Togafitiga i fafo po'o togafitiga faafoma'i | Taulimaina o le vaisu, faiga sauā poʻo se tulaga faʻalemafaufau e fesoʻotaʻi ma le solitulafono |
| Fa'asa ona fesoota'i ma se tagata ua faaigoaina | Puipuia o se tagata ua afaina po o se molimau |
| O se fa'asa o se nofoaga po'o se tiute e nofo ai i se nofoaga patino, o nisi taimi e fa'aogaina ai le mata'ituina fa'aeletoronika | Taofia le tagata ua faasalaina mai se nofoaga po o mea o siomia ai le tagata ua aafia |
| Fa'asa ona fa'aaogaina le 'ava malosi po'o fualaau fa'asaina, fa'atasi ai ma su'ega | Aveeseina o se mea e fa'aosofia ai e feso'ota'i tonu lava ma le tagata solitulafono |
| Nofoaga i se fa'alapotopotoga po'o se nofoaga e lagolagoina | Tu'uina atu o se fausaga i nofoaga ua le toe lelei ai fale po'o le tausiga |
| Taui mo mea leaga na mafua ai | Toe faaleleia le mea ua leiloa na mafatia ai le tagata ua aafia |
| Isi tuutuuga e faatatau i amioga, e pei o galuega, aoaoga po o fautuaga tau aitalafu | Aveesea o se mafuaʻaga moni o le toe solitulafono |
E lē o ni fa'atusa nei tuutuuga. O le fa'asa ona fesoota'i pe fa'asa ona e nofo ai e mafai ona fuafua po'o fea e te nofo ai ma pe mafai ona e va'ai i lau fanau. O le mafua'aga lea e tatau ai ona finauina sea poloaiga i le taimi o le fa'amasinoga o le fa'asalaga nai lo le taimi mulimuli ane. Afai e a'afia ai se tuutuuga i fuafuaga e uiga i tamaiti, atonu e mana'omia ona taulimaina fa'atasi ma fa'agasologa fa'aleaiga. O la matou itulau i fesoasoani fa'aletulafono mo mataupu tau pulega a matua e fa'amatalaina ai le auala e faia ai na fa'ai'uga.
E tatau ona mafai ona usita'ia se tulaga. O se tulaga togafitiga e fa'alagolago i se lisi fa'atali, o se tulaga nofomau e mana'omia ai se nofoaga e le o iai, po'o se faiga o su'ega e feteenai ma le galuega fesuia'i o le a mafua ai ni soliga e le o lou sese moni. E sili atu le faigofie ona fetu'una'i se tulaga a'o le'i fa'amalosia nai lo le fa'amatalaina mulimuli ane o se soliga. O le lipoti a le auaunaga fa'anofova'aia a'o le'i fa'asalaina o le taimi tonu lea e fai ai lena mea.
O le ā le uiga o se faasalaga faasolitulafono i lea aso ma lea aso?
Mo le toatele o tagata o loʻo i lalo o le vaavaaiga, o se faiga masani ae le o se faalavelave: taimi atofaina, tiute o lipoti ma, pe a faatonuina, togafitiga ma suega. E lua masaniga e faia ai le eseesega.
E iai taimi atofaina ma le ofisa o le vaavaaiga, i taimi atofaina i le amataga ma faʻaitiitia i le aluga o taimi pe a manuia mea uma. E tatau ona mafai ona e faʻafesoʻotaʻi ma lipoti atu suiga o tuatusi, galuega ma, i le tele o tulaga, malaga i fafo. Afai ua faʻatonuina togafitiga, e faʻamaumauina ma lipotia le auai. Afai ua faʻatonuina suʻega, e le faʻalauiloaina.
O le masani muamua o le lipotia vave o faafitauli: o se nofoaga togafitiga ua le manuia, o se galuega e le mafai ai ona faia se taimi atofaina, o se toe foʻi i le tulaga masani. O se faafitauli e te laga oe lava o se mataupu e talanoaina; o le faafitauli lava lea e tasi e iloa e le supavaisa o se soliga lea. O le masani lona lua o le teuina lea o au lava faamaumauga o taimi atofaina na e auai ai, suega na faia ma savali na auina atu. Afai e tulaʻi mai se feeseeseaiga pe na e usitaia, o le faila a le tagata na teuina faamaoniga o le faila lea e mafai e le faamasinoga ona galulue faatasi ma ia.
O le ā le matafaioi a le auaunaga o le vaavaaiga?
E fautuaina e le auaunaga fa'anofova'aia le fa'amasinoga a'o le'i faia le fa'asalaga, va'ava'aia le tausisia o tulafono pe a mae'a, ma lipotia atu soliga o tulafono i le loia a le malo. E tāua tele ana lipoti.
O le faiga o le nofovaavaaia a Holani e aofia ai faʻalapotopotoga e tolu, e tofu ma vaega eseese: Reclassering Nederland, le auaunaga nofovaavaaia a tagata ua faʻaaogaina fualaau faʻasaina (Verslavingsreclassering) ma le auaunaga nofovaavaaia a le Salvation Army (Leger des Heils). E aofia ai i latou aʻo leʻi faia le faasalaga ma e umi se taimi talu ona maeʻa.
O la latou matafaioi muamua o le faufautua. I le talosaga a le loia a le malo poʻo le faʻamasinoga, e saunia e le auaunaga faʻanofovaavaaia se lipoti e uiga i ou tulaga, le lamatiaga o le toe solia o tulafono ma poʻo a ni faʻalavelave e talafeagai. O lena lipoti e masani ona faʻatulagaina ai tuutuuga faʻapitoa e faʻatulaga e le faʻamasinoga. I le tele o tulaga, o le pepa sili lea ona i ai sona aafiaga i le faila pe a maeʻa ona tusia pepa o le mataupu lava ia.
O le taimi lava e fa'atulafonoina ai se fa'asalaga fa'amutaina ma le va'ava'aia, e va'ava'aia e le tautua le tausisia o tulafono. I le fa'atinoina, o lona uiga o taimi atofaina ua fa'atulagaina, fa'afeso'ota'i ma ē tu'uina atu togafitiga, siakiina o nofoaga e nonofo ai ma galuega, ma, pe a fa'atonuina e le fa'amasinoga, su'ega po'o le mata'ituina fa'aeletoronika. Fa'atasi ai ma le va'ava'aia, e iai le lagolago moni: fesoasoani i le fa'atulagaina o togafitiga, sailia o nofoaga e nonofo ai, pulea o aitalafu ma toe fo'i i le galuega.
O le matafaioi lona tolu o le matafaioi e lē o ta’ua e le ua molia. E lipoti atu le auaunaga o le nofovaavaaia i le loia a le malo. Afai e lē tausisia tuutuuga, e tatau ona logoina le loia a le malo, ma o lana iloiloga pe na faia ma le loto i ai se mea sese pe lē mafai ona ʻalofia e iai sona tāua tele i le mea e sosoo ai. O le tatala atu i lau ofisa o le nofovaavaaia e uiga i se faafitauli a’o le’i avea ma soliga e toetoe lava a sili atu i taimi uma nai lo le iloa mulimuli ane.
O le ā e tupu pe afai e te solia tuutuuga?
O le solia o tulafono e lē otometi lava ona fa’agaoioia ai le fa’asalaga fa’a falepuipui; ae amata ai se faiga. O le loia a le malo e filifili pe fa’apefea ona tali atu ma, mo le fa’amalosia, e mana’omia se fa’ai’uga a le fa’amasinoga.
E lipotia e le auaunaga fa'anofovaavaaia le soliga o le tulafono i le loia a le malo. E tele filifiliga a le loia ma e le tau filifilia le mea e sili ona mamafa. O le tali e sili ona mama o se lapata'iga aloaia, i le tusi pe i se fa'atalatalanoaga, ma tu'u pea le faila e tatala. A mana'omia nisi mea, e mafai e le loia ona talosaga i le fa'amasinoga e fa'alautele le vaitaimi fa'anofovaavaaia pe toe teuteu tuutuuga, e aunoa ma le talosagaina o le fa'amalosia o le fa'asalaga lava ia. A ogaoga le soliga, e faila e le loia se talosaga mo le fa'amalosia (vordering tot tenuitvoerlegging) o le vaega ua fa'amalolo i lalo o le Tulafono Fa'atulafonoina a Holani (Wetboek van Strafvordering).
Ona faia lea e le faamasinoga se faaiuga. E mafai ona ia poloaina le faasalaga atoa ua taofia, pe na o se vaega, ae tuu ai le vaega o totoe ua taofia. E mafai ona ia teena le faamalosia ma faaopoopo le vaitaimi faataitai i totonu o le tapulaa faaletulafono, pe suia, faaopoopo pe aveese tuutuuga. I tulaga talafeagai, e mafai foi ona ia liua se faasalaga faafalepuipui ua taofia i se auaunaga i le nuu. E tatau ona tutusa le tali atu ma le soliga, ma e faalogoina oe.
E matuā fa'apu'upu'u le taimi atofaina pe a uma ona pu'eina se tagata. Afai e sailia e le loia o le malo se fa'amalosia fa'afuase'i pe a uma ona pu'eina se tagata, e fa'atulaga e le tulafono ni aso fa'atulagaina pupuu, e faitauina i aso, mo le talosaga ma le fa'ai'uga a le fa'amasino su'esu'e. O na vaitaimi pupuu o le mafua'aga lea e tatau ai ona vala'au muamua lau loia puipuia o solitulafono pe a uma ona pu'eina se tagata i le taimi o se vaitaimi fa'ata'ita'i.
Pe tutusa ea le auala e taulimaina ai soliga uma?
Leai. O le iʻuga e faʻalagolago tele lava i le ogaoga o le soliga ma lau faʻamaumauga o le tausisia o tulafono seʻia oʻo i lena taimi.
O se taimi atofaina na misia ae na lipotia muamua ma faʻamatalaina, i se faila e mama, e masani lava e le afaina ai se tasi. O se suega lelei o fualaau faasaina i se mataupu lea o le taofia o le ulaula o le autu atoa lea o le faasalaga o se isi mataupu. O se solitulafono fou na faia i le taimi o le vaitaimi o le vaavaaiga o le auala masani lea e faamalosia ai le faasalaga atoa, aua e solia ai le tuutuuga lautele i le fatu o le faatulagaga.
E iai se aafiaga fa'aopoopo e tatau ona lapata'ia. O se solitulafono fou i le taimi o le vaitaimi fa'ata'ita'i e maua ai ni taunuuga se lua i le taimi e tasi: o se fa'asalaga mo le solitulafono fou, ma le fa'amalosia o le fa'asalaga tuai ua fa'amutaina i luga o lea. E masani ona iloa e le au molia o le aofa'i e sili atu le mamafa nai lo le mea e fautuaina e le mataupu fou na o ia. Mo la'asaga i se moliaga a Holani i se tulaga lautele, taga'i i la matou aotelega o se mataupu tau solitulafono i Netherlands.
O ai e mafai ona maua se faasalaga faafalepuipui?
E leai se lisi faaletulafono o solitulafono agavaa. I totonu o tapulaa o le Mataupu 14a Sr, e iloilo e le faamasinoga le matuia o le solitulafono e faasaga i mea ua iloa e uiga i le tagata na faia.
O loʻo sailia e le faʻamasinoga se mafuaʻaga e talitonu ai o le tuʻua o lenei ua molia i le nuʻu, i lalo o tuutuuga, o se taunuuga e tatau ai. E tele mea e toe tutupu. O se ua molia e leai ni faʻasalaga talafeagai muamua e sili atu lona malosi nai lo se tasi e iai se mamanu o solitulafono tutusa, aua o se mamanu e faʻaalia ai e leʻi aoga muamua ni tali mama. O solitulafono e aunoa ma le sauā e masani ona tuʻuina atu ai se avanoa mo se faʻasalaga faʻatapulaʻa nai lo solitulafono e tuʻuina ai tagata i se tulaga lamatia, talu ai o le tiute muamua a le faʻamasinoga i lena vaega o le puipuia lea o isi.
E tāua le mautu i lou olaga: o le galuega, fale ma mafutaga faaleaiga e faʻaitiitia ai le lamatiaga ua iloiloina ma avatu ai ia te oe se mea e leiloa. E faʻapea foʻi le naunautaʻiga ua faʻaalia e galulue faʻatasi ma le auaunaga o le nofovaavaaia, auā o tuutuuga e leai se tasi e puipuia e le ua molia.
O le mea e le mafai e le faʻamasinoga ona fai o le faʻatauina lea o le usitaʻi ma le faʻamoemoe lelei. Afai e lipotia mai e le auaunaga faʻanofovaavaaia e le o naunau se ua molia e galulue faʻatasi, pe leai se fesoasoani talafeagai, o se faʻasalaga faʻamutaina ma ni tuutuuga e le o se filifiliga moni, ma o le a fai mai le faʻamasinoga. O le mafuaʻaga lea e sili atu ai ona aʻafia e le laʻasaga aʻo leʻi faʻasalaina le iʻuga nai lo le finauga i le faʻamasinoga. I lena laʻasaga, e mafai e le itu teteʻe ona faʻatulaga togafitiga, tuʻuina atu faʻamaoniga o le faigaluega pe fautuaina se tuutuuga e mafai ona aoga.
O le ā e faatatau i ē ua molia talavou?
O le tulafono tau solitulafono mo talavou e iai lona lava fa'avae o fa'asalaga, fa'atasi ai ma se vaitaimi pu'upu'u o le taimi fa'ata'ita'i ma tuutuuga e fa'atatau i a'oa'oga ma le lagolago nai lo le fa'asalaga. O le fea fa'avae e fa'aoga e le fa'amautuina na'o le matua (Mataupu 77b ma le 77c Sr).
E sili atu ona lautele le fa'aaogaina o le fa'asalaga fa'apitoa i mataupu tau talavou nai lo mataupu tau matutua. I mataupu ogaoga, e mafai ona fa'asalaina se tamaititi e 16 pe 17 tausaga le matua i lalo o le tulafono a tagata matutua, ma e mafai ona fa'asalaina se talavou matua i lalo ifo o le 23 tausaga i mataupu talafeagai i lalo o le tulafono a talavou. O lena filifiliga e i ai ni taunuuga moni mo le umi o le vaitaimi fa'ata'ita'i, tuutuuga o lo'o avanoa ma le auala e resitalaina ai le fa'asalaga. O se tasi lea o manatu e tatau i se loia puipuia ona finau i le fa'amasinoga nai lo le taliaina e pei ona tu'uina atu.
O le ā le uiga o se faasalaga faasolitulafono mo lau faamaumauga solitulafono ma se tusi faamaonia o amioga?
O se faasalaga fa'a falepuipui ua fa'amutaina o se fa'asalaga, ma ua resitalaina i pepa fa'amasino. O le fa'amae'aina o le vaitaimi fa'ata'ita'i e aunoa ma se soliga o lona uiga e le fa'amalosia le fa'asalaga, ae e le soloia ai le fa'asalaga pe ave'esea ai le fa'amaumauga.
O le resitalaina e faia i le faiga o pepa fa'amasino (justitiële documentatie), i lalo o le Tulafono o Fa'amaumauga Fa'amasino ma Solitulafono (Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens). O le taunuuga moni e fetaia'i ma le to'atele o tagata o le tusi fa'amaonia o amioga (Verklaring Omtrent het Gedrag, VOG). E tu'uina atu e le Justis mo le Matagaluega o Fa'amasinoga ma le Saogalemu. E mana'omia e le tele o tagata faigaluega se tasi, ma toetoe lava o galuega uma e aofia ai tamaiti, tagata vaivai, tupe po'o le puipuiga e mana'omia.
E lē otometi lava ona teena se VOG ona ua iai se fa’asalaga. E iloilo e Justis pe afai o le solitulafono ua fa’amaumauina, afai e toe faia, o le a taofia ai le fa’atinoina lelei o le matafaioi patino o lo’o talosaga i ai, i totonu o se vaitaimi toe iloilo e fa’alagolago i le matafaioi ma le solitulafono. O le fa’asalaga mo se solitulafono tau tupe o se fa’alavelave matuia lea i se tulaga tau tupe, ma e masani ona lē amana’ia i se galuega i le fau fale.
E lē tumau pea ona vaaia fa'amaumauga. E aveeseina pe a mae'a se vaitaimi fa'aletulafono e fa'alagolago i le solitulafono ma le fa'asalaga, ma e amata mai le aso na fa'amaonia ai le fa'amasinoga. Afai o le teena o le talosaga e ono a'afia ai lou olaga, ia fa'amolemole ia e saili se fautuaga a'o le'i faia le talosaga nai lo le mae'a ai. E tatau ona lu'itauina se VOG ua teena e ala i se tete'e i le Justis i totonu o le ono vaiaso (Mataupu 6:7 Awb) ona sosoo ai lea ma se apili i le fa'amasinoga, ma e alu ai le taimi atonu e te le maua.
E fa'apefea ona ese se fa'asalaga fa'afuaina mai isi fa'ai'uga fa'apitoa?
I se faasalaga fa'afuaina, ua fa'asalaina ma fa'asalaina oe e le fa'amasinoga. I isi fa'atulagaga fa'apitoa, e pei o se fa'amalologa fa'apitoa po'o se fa'asa'olotoga fa'apitoa, e le o le tulaga lea, pe fa'aoga fo'i tuutuuga i se isi la'asaga.
O faiga fa'asolitulafono a Holani e aofia ai ni fa'atulagaga eseese e tumau ai le sa'olotoga o se tasi e tusa ai ma tuutuuga, ma e masani ona fenumiai i latou. E tāua eseesega, auā e fuafua ai po'o ai e faia le fa'ai'uga, o le a le mea o lo'o lamatia ma le mea o lo'o aliali mai i fa'amaumauga.
O le fa'ate'aina fa'apitoa (voorwaardelijk sepot) o se fa'ai'uga a le loia a le malo e le molia, pe afai e usita'ia e le ua masalomia tuutuuga mo se vaitaimi fa'atulagaina. E leai se fa'amasinoga ma e leai se fa'asalaga, e ui lava ua resitalaina le mataupu. O se poloaiga fa'asalaga (strafbeschikking) o se fa'asalaga e tu'uina atu e le loia a le malo e aunoa ma se fa'amasinoga; o le tete'e i ai e tu'uina atu ai le mataupu i luma o le fa'amasinoga. E le o se fa'asalaga fa'atapula'a fo'i lea, aua i se fa'asalaga fa'atapula'a ua fa'asalaina ma fa'asalaina e le fa'amasinoga.
O le taofia o le tagata ua molia a'o le'i faia le fa'amasinoga e tusa ai ma tuutuuga (schorsing van de voorlopige hechtenis) e faia a'o le'i faia le fa'amasinoga. E fa'asa'olotoina le ua molia a'o fa'atali le fa'amasinoga i tuutuuga e pei o le lipotia, fa'asā ona fa'afeso'ota'i pe mana'oga mo se tuatusi. O le solia o na tuutuuga e i'u ai i le aveesea o le fa'amalologa ma toe fo'i atu le ua molia i le falepuipui se'ia o'o i le fa'amasinoga. O se taunuuga ese lea mai le fa'amalosia o se fa'asalaga.
O le fa'asa'olotoga fa'apitoa (voorwaardelijke invrijheidstelling) e sau i le isi itu. E fa'atatau i se tasi ua uma ona tuli se fa'asalaga i le falepuipui ae ua fa'asa'olotoina a'o le'i mae'a le taimi, i lalo o tuutuuga ma le va'ava'aiga. O iinei, na fa'atinoina le fa'asalaga e aunoa ma ni tuutuuga; o le mea e fa'apitoa o le vaega mulimuli lea o lona fa'amalosia.
O a taunuuga e oo atu i tua atu o le faila o solitulafono?
O se faasalaga fa'afuaina e ono a'afia ai lau pemita nofomau, lau laisene fa'apolofesa, inisiua, femalagaa'iga ma tauofoga. O nei taunuuga e masani ona le'i mafaufauina e tagata o lo'o e fa'aaogaina auaunaga.
O se faasalaga fa'amutaina e masani ona tu'uina atu o se i'uga e leai se mea e tupu moni. E le sa'o lena mea. Mo tagata mai fafo, o se fa'asalaga fa'asolitulafono e mafai ona a'afia ai le aia tatau e nofo ai. O le iloiloga i lalo o le Aliens Act 2000 (Vreemdelingenwet 2000) e tilotilo i le solitulafono ma le fa'asalaga na tu'uina atu, ma e le o lona uiga e le amana'iaina se fa'asalaga ona ua fa'amutaina. Afai e te umia se pemita nofo ai ma o lo'o i luga o le laulau se fa'asalaga fa'amutaina, ia fa'alogo i fautuaga tau femalagaa'iga a'o le'i mae'a le mataupu fa'asolitulafono, ae le o le taimi mulimuli ane. E fa'atino fa'agasologa e lua i ni taimi fa'atulagaina eseese, ma o le i'uga fa'asolitulafono e fa'aopoopo i le fa'ai'uga o femalagaa'iga.
O galuega fa'atulafonoina e fa'atupuina ai se fa'afitauli fa'apena. O loia, tausitusi, tagata tomai fa'apitoa i le soifua maloloina, tagata faigaluega tau tupe o lo'o faia se suega o le malosi ma le talafeagai, ave ta'avale la'u pasese ma felauaiga, ma ē umia fana po'o laisene saogalemu e tatau ona latou ausia mana'oga o le amio sa'o e fa'amalosia e la latou lava pulega. O se fa'asalaga e mafai ona mafua ai se iloiloga, e tusa lava po'o le a le fa'ai'uga a le fa'amasinoga tau solitulafono. O tiute e fa'ailoa atu i se pulega po'o se tagata faigaluega e masani ona fa'atulagaina fa'akonekarate ma e masani ona le amana'iaina.
E mafai fo'i ona i ai ni a'afiaga fa'atino i inisiua, i femalagaa'iga i atunu'u e fesiligia ai fa'asalaga, ma i faiga fa'atauofo lea e tatau ai i se kamupani ona fa'ailoa atu fa'amaumauga solitulafono a ana fa'atonu. E leai se tasi o nei mea e mafua mai i se fa'asalaga fa'afuaina, ae e tatau ona fesiligia ta'itasi a'o le'i malilie i se i'uga nai lo le mae'a ai.
E mafai ona e lu'ia le i'uga?
Ioe. E mafai ona e apili faasaga i le faasalaga lava ia, e aofia ai le umi o le vaitaimi faataitai ma tuutuuga. E faigata ona filifili se faaiuga e faamalosia ai.
E tatau ona e faila le apili i totonu o le 14 aso talu ona maeʻa le faʻamasinoga (Mataupu 408 o le Tulafono o Taualumaga Tau Solitulafono, Sv); ona toe iloilo lea e le faʻamasinoga apili le mataupu. E faʻasaga i se faʻaiuga i se talosaga e faʻamalosia ai se faʻasalaga faʻamutaina, o filifiliga e faʻalagolago i le auala ma le taimi na faia ai le faʻaiuga. O le isi lea mafuaʻaga e fai ai ma sui i le faʻamasinoga faʻamalosia lava ia, nai lo le faʻalagolago i le faʻasaʻoina o mataupu mulimuli ane.
O le ā e tatau ona e faia pe afai e te feagai ma se faasalaga faasolitulafono pe faia se faamasinoga faamalosia?
Sauniuni a'o le'i faia le iloiloga: galulue fa'atasi ma le auaunaga fa'anofova'aia, fa'atulaga togafitiga i mea e ono fa'atonuina ai, ma siaki pe mafai ona aoga tulaga uma ua fautuaina. Afai e pu'eina oe pe vala'auina i le taimi o le fa'amasinoga, ia vave ona fa'alogo i se fautuaga.
Afai o se faasalaga fa'amutaina o se taunuuga moni, o le galuega e taua e faia a'o le'i faia le fa'amasinoga. Ia mautinoa o lo'o atagia mai i le lipoti o le nofovaavaaia lou tulaga moni, aua e fa'alagolago tele i ai le fa'amasinoga. Afai e ono fa'atonuina se togafitiga, o le fa'atulagaina oe lava ia muamua e fa'aalia ai le naunauta'iga o lo'o sailia e le fa'amasinoga ma 'alofia ai se tulaga e le mafai ona ausia. Ia mautinoa ua e iloa ma lau loia mea o le a mana'omia e tulaga ta'itasi ua fautuaina mai ia te oe i le olaga i aso faisoo. O se tulaga e le mafai ona fa'atinoina o se soliga o lo'o fa'atali e tupu.
Afai na valaauina oe i se faamasinoga faamalosia, pe na pu'eina i le taimi o se vaitaimi faataitai, e pu'upu'u vaitaimi e aofia ai. E iai le pule faitalia moni a le faamasinoga e faalautele ai le vaitaimi faataitai pe teuteu tuutuuga nai lo le faatonuina o le faafalepuipuiina. E faaaogaina lena pule faitalia e faavae i mea ua tuuina atu e le itu tetee i ona luma: le faamalamalamaga mo le soliga, le faamaumauga o le tausisia o tulafono, faamaoniga o loo foia le faafitauli autu, ma se fautuaga mautu mo le auala e mafai ai ona faaauau le vaavaaiga.
O le ā se mea e mafai ona matou faia mo oe pe a iai sau faasalaga faafalepuipui?
E fesoasoani a matou loia mo mataupu tau solitulafono i ē ua masalomia ma ē ua faasalaina mai le uluai faatalanoaga a leoleo se’ia oo i le iloiloga faamalosi i luma o le faamasinoga.
- Matou te iloiloina le lipoti a le auaunaga nofovaavaaia a'o le'i faia le iloiloga ma fautuaina ni tuutuuga e mafai ona faatino ai.
- Matou te finau i le iloiloga o le faasalaga faasaga i tuutuuga e le mafai ona ausia, e pei o se nofoaga mo togafitiga faatasi ai ma se lisi faatali.
- Matou te faia se apili faasaga i le faasalaga po o ona tuutuuga i totonu o le aso e 14.
- Matou te fai ma sui o oe i se iloiloga e faʻamalosia ai le tulafono ma tuʻuina atu se isi auala e sui ai nai lo le faʻa falepuipui.
- Matou te tetee i se tusi faamaonia o amioga (VOG) ua teena ma le Justis i totonu o le ono vaiaso.
aotelega
- O se faasalaga fa'a falepuipui o se faasalaga moni lea ua taofia i lalo o le Mataupu 14a Sr: e mafai atoatoa mo faasalaga faafalepuipui e oo atu i le lua tausaga, o se vaega (e oo atu i le lua tausaga) mo faasalaga e sili atu i le lua ma e oo atu i le fa tausaga.
- E le sili atu i le tolu tausaga le vaitaimi fa'ata'ita'i, ma e o'o atu i le sefulu tausaga pe afai e iai se lamatiaga matuia o ni solitulafono fou fa'asaga i le soifua maloloina faaletino o tagata.
- O le tuutuuga lautele ia aua ne’i faia se solitulafono; o tuutuuga faapitoa i lalo o le Mataupu 14c Sr e mafai ona aofia ai togafitiga, fa’asā ona fesoota’i ma le nofo ai fa’atasi ma le vaavaaiga.
- O se soliga e amata ai se taualumaga: lapataiga, faaopoopoga, tuutuuga ua teuteuina po o le faamalosia atoa po o se vaega e le faamasinoga.
- Ua resitalaina le fa'asalaga ma e mafai ona a'afia ai se VOG, se pemita nofomau po'o se laisene fa'apolofesa.
Soo fesili
Pe o lona uiga ea ua faaleaogaina le faasalaga pe a faatuai se faasalaga?
Leai. O se faasalaga fa'asala tumau o se faasalaga moni i lalo o le Mataupu 14a Sr, e taofia i le taimi o le vaitaimi fa'ata'ita'i e le sili atu i le tolu tausaga. O le fa'asalaga ua resitalaina i le faiga fa'amasino.
O le ā e tupu pe a solia e se tasi tuutuuga o se faasalaga faasolitulafono?
E lē otometi lava ona fa'agaoioia le fa'asalaga pe a solia le tulafono. E mafai e le loia a le malo ona tu'uina atu se lapata'iga, talosaga i le fa'amasinoga e fa'aopoopo le vaitaimi fa'ata'ita'i pe fa'asa'o tuutuuga, pe talosaga mo le fa'amalosia atoa pe fa'aitiitiga. E faia e le fa'amasinoga le fa'ai'uga pe a uma ona fa'alogo i le tagata ua fa'asalaina.
O le ā le eseesega i le va o se faasalaga ua taofia atoa ma se faasalaga ua taofia fa'aitiiti?
Afai e taofia atoa le faasalaga, e taofia le faasalaga atoa ma e leai se taimi e tuliina pe afai e pasia le vaitaimi fa'ata'ita'i e aunoa ma se soliga. Afai e taofia fa'aitiiti le faasalaga, e tasi le vaega e tuliina ae o le isi vaega e taofia.
O a ituaiga o tuutuuga e mafai ona fa'apipi'i i se fa'asalaga fa'a falepuipui?
E iai lava le tuutuuga lautele e aua ne’i toe faia se solitulafono fou. E mafai e le fa’amasinoga ona fa’aopoopo ni tuutuuga fa’apitoa, e pei o togafitiga, va’ava’aiga a le auaunaga o le nofova’ava’aia, fa’asā ona fesoota’i pe nofo i se nofoaga, fa’asā ona ‘ava malosi po’o fualaau fa’asaina, po’o le taui o mea ua fa’aleagaina.