Pe ua e a'afia ea i, mo se fa'ata'ita'iga, gaoi, fa'amata'u, osofa'iga, taufaasese i luga ole initaneti po'o le fa'aleagaina o mea i totonu o Eindhoven? O le lipotia o le mea na tupu i leoleo (i le gagana Holani: 'aangifte doen') e masani lava o se laasaga muamua taua. Ae e le o tagata uma e iloa tonu le auala e galue ai lenei mea, po o fea e alu i ai, po o le a le mea e tupu pe a uma ona faila le lipoti. I totonu o lenei blog, matou te faʻamatalaina manino ai le faagasologa ma e tusa ai ma le tulafono a Holani.
O le ā le uiga o le failaina o se lipoti a leoleo?
O le failaina o se lipoti a leoleo ('aangifte') o lona uiga o le logoina lea o leoleo, i lou manatu, ua faia se solitulafono. I lalo o le tulafono a Holani, so'o se tasi e iloa se solitulafono e iai le aia tatau e faila ai se lipoti, e le gata i le tagata ua a'afia (Mataupu 161 o le Tulafono Fa'atonutonu Solitulafono a Holani, Wetboek van Strafvordering). O le failaina o se lipoti e lautele atu nai lo se fa'asea patino: e mafai fo'i e molimau po'o isi vaega ona faia.
Lipoti ('aangifte') po'o le fa'asilasilaga ('melding'): o le a le eseesega?
I le faʻatinoina, o upu Holani 'aangifte' (lipoti) ma le 'melding' (faʻasilasilaga) e masani ona faʻaaogaina tutusa, e ui lava e eseese o la uiga faaletulafono.
O se fa'asilasilaga (melding) o se fa'ailo i leoleo o lo'o i ai se mea o lo'o tupu pe sa tupu, mo se fa'ata'ita'iga o se tulaga masalomia, fa'alavelave, po'o se mea na tupu e te le'i (mana'o) e tu'uina atu ai se fa'amatalaga aloaia ma fa'amaumauina. O se fa'asilasilaga e le'i resitalaina o se lipoti i se fa'amaumauga aloaia ma e leai sona tulaga fa'aletulafono tuto'atasi i lalo o le Tulafono o Taualumaga Tau Solitulafono.
O se lipoti (aangifte) e sili atu ona aloaia: o se faʻamatalaga na faʻamaumauina e se ofisa suʻesuʻe, a maeʻa lea ona tuʻuina atu lea i le vaega o loʻo lipotia se kopi o le lipoti poʻo se faʻamaumauga aloaia (Mataupu 163(1) o le Tulafono o Taualumaga Tau Solitulafono). Ua faʻamaonia e le Faʻamasinoga Maualuga a Holani (Hoge Raad) o se lipoti e iai lona taua faʻaletulafono tutoʻatasi ma e oʻo lava i se lipoti e toe faaui i tua mulimuli ane e tumau pea, i le tulaga faʻaletulafono, o se lipoti (ECLI:NL:HR:2018:2245). E le gata i lea, o se lipoti e masani lava o le laʻasaga muamua lea agai i le suʻesuʻega ma le moliaga.
Afai e te manaʻo e faʻamaumauina aloaia lau faʻamatalaga ma ono iʻu ai se suʻesuʻega faʻasolitulafono, faila se lipoti. Afai e te manaʻo e logo leoleo e aunoa ma le avea o le mataupu ma mataupu faʻasolitulafono, e masani lava ona lava se faʻasilasilaga. Afai e te le o mautinoa po o le a le mea e talafeagai mo lou tulaga, fai i lau uluaʻi feiloaʻiga ma leoleo, ina ia faʻagasolo lelei au faʻamatalaga.
E faʻapefea ona e faila se lipoti: tuʻusaʻo, tusitusia, pe faʻaeletoronika
Ua fa'atulaga e le tulafono e mafai ona faila se lipoti i le gagana tautala pe tusitusia i le ofisa agavaa, pe tu'usa'o pe fai ma sui (Mataupu 163(1) o le Tulafono o Taualumaga Tau Solitulafono). Mo nisi solitulafono, e fa'atagaina fo'i se lipoti fa'aeletoronika. O le fea auala e talafeagai mo oe e fa'alagolago i le ituaiga o solitulafono: mo nisi solitulafono e mafai ona e faila se lipoti i luga ole laiga, ae mo isi e mana'omia se taimi atofaina i le telefoni pe asiasi i le ofisa o leoleo.
E tāua le iloa o loo i ai i ofisa suʻesuʻe se tiute faaletulafono e talia se lipoti. E lē mafai ona latou teena se lipoti pe, e aunoa ma se mafuaaga lelei, tuu i lalo i se faasilasilaga faigofie. A maeʻa lena, e tuuina atu ia te oe i le mataupu faavae se kopi o le lipoti po o se faamaumauga aloaia (Mataupu 163(1) o le Tulafono o Taualumaga Tau Solitulafono).
O afea e mafai ona e faila ai se lipoti faaeletoronika, ma o afea e tatau ona faia ai i se isi auala?
E faʻaaogaina e le Politie.nl se laʻau faʻaiʻuga maoti mo solitulafono taʻitasi e iloa ai pe faʻatagaina se lipoti i luga ole laiga. O lipoti i luga ole laiga e faʻamoemoe mo solitulafono laiti, e le o ni faʻanatinati e uiga i meatotino e aunoa ma se lamatiaga tuʻusaʻo, e pei o le gaoi uila, gaoi taga, faʻaleagaina, taufaasese i luga ole laiga, phishing, poʻo le gaoi mai se taʻavale. E faʻatagaina e leoleo lenei mea pe a ausia uma tuutuuga nei:
- e leai se faiga sauā po o se taufaamata’u na fa’aaogaina faasaga ia te oe po o se isi lava tagata;
- e lē aofia ai se gaoiga o se fale, po o se fale teu oloa, potu teuoloa i lalo po o se faletaavale e mafai ona oo i ai mai le fale;
- na tupu le mea na tupu e le sili atu ma le tausaga talu ai;
- O lo'o ia te oe le DigiD (le faiga fa'asinomaga numera fa'a-Holani), lea e mana'omia e faila ai se lipoti i luga ole laiga ma e ulufale ai.
O le taimi lava e tupu ai se tasi o tulaga nei, e tapunia loa e le polokalama le auala i luga ole initaneti ma faasino oe i se tagata e faafesootai i le telefoni po o se taimi atofaina:
- sa fa'aaogaina faiga sauā po'o ni taufa'amata'u: ona fa'asino lea oe e le upega tafa'ilagi i se taimi atofaina patino e ala i le 0900-8844;
- ua i ai se gaoi i se fale po o se taumafaiga e gaoi: o le a asiasi atu leoleo ia te oe, i le mataupu faavae, ma e tatau ona e telefoni e faatulaga lenei mea;
- O le gaoi mai se fale teu oloa, se potu teuoloa i lalo po'o se faletaavale e le mafai ona o'o i ai mai le fale e ta'ua o se vaega ese, fa'atasi ai ma lona lava fa'atulagaga ('Lipoti o le gaoi o se potu teu oloa, se fale teu oloa po'o se faletaavale'), nai lo le lipoti masani o le gaoi i luga ole laiga;
- na tupu le faalavelave i le silia ma le tausaga talu ai: ona manaʻomia lea o se fesootaiga patino;
- i mataupu fa'anatinati, e pei o se solitulafono o lo'o fa'agasolo pe o se tulaga lamatia vave, e tatau lava ona e vala'au i le 112, 'aua lava ne'i faila se lipoti i luga ole initaneti;
- Mo mataupu ogaoga e pei o solitulafono tau feusuaiga, sauaga tau feusuaiga, fefaatauaiga o tagata po o sauaga o tamaiti, e le ofoina atu se pepa lipoti i luga ole initaneti e pei ona masani ai; ona o le natura o le solitulafono, e faasino oe e le upega tafailagi i fesootaiga patino po o le telefoni.
I se aotelega, o le tulafono faigofie e faʻaaogaina e le politie.nl o le lipoti i luga ole laiga e faʻamoemoe mo solitulafono e le faʻasauā, e le faʻanatinati, solitulafono lata mai (e itiiti ifo i le tausaga) e aunoa ma se elemene o le gaoi fale. O le taimi lava e aʻafia ai le faʻasauā, se fale, faʻanatinati poʻo se solitulafono matuia, e otometi lava ona toe faʻasino oe e le upega tafaʻilagi i le telefoni (0900-8844) poʻo le 112.
Mea e aumai i lau lipoti a leoleo
O le sili atu ona manino ma atoatoa au faʻamatalaga, o le sili atu foi lena ona mafai e leoleo ona iloilo lau mataupu. Mafaufau e aumai mea nei:
- le aso, taimi ma le nofoaga o le faalavelave;
- igoa po'o fa'amatalaga o i latou o lo'o a'afia;
- ata, ata o le komepiuta po'o ata pu'e mai le meapueata;
- savali, imeli po'o fa'amatalaga a le faletupe;
- fa'amatalaga fa'afeso'ota'i a so'o se molimau;
- o se aotelega o meatotino ua faaleagaina pe gaoia.
O fea e mafai ona e alu i ai Eindhoven?
I se faʻalavelave faʻafuaseʻi pe i se tulaga lamatia vave, valaʻau i taimi uma le 112. Afai e leai se faʻalavelave faʻafuaseʻi, e mafai ona e faʻafesoʻotaʻi leoleo i le 0900-8844. Mo se lipoti e ala i le taimi atofaina pe asiasi i se ofisa o leoleo, o nofoaga nei e maua i Eindhoven, faatasi ai ma isi:
- Eindhoven Ofisa o leoleo a Mathildelaan – Mathildelaan 4, Eindhoven
- Eindhoven Ofisa o leoleo i Noord – Michelangelolaan 4, Eindhoven
- Eindhoven Ofisa leoleo a Zuid - Aalsterweg 290, Eindhoven
Fa'amolemole siaki muamua itula tatala o lo'o tatala ai ma pe mana'omia se taimi atofaina, aua e mafai ona eseese lea tulaga i nofoaga ta'itasi ma ituaiga solitulafono.
O le ā e tupu pe a uma ona e failaina se lipoti?
A maua loa le lipoti, e vave ona auina atu i le loia lagolago a le malo po o le loia a le malo (Mataupu 156(1) o le Tulafono o Taualumaga Tau Solitulafono). O le taimi lava e iloa ai e le loia a le malo le solitulafono, e amata loa ona ia faia le suesuega tau solitulafono talafeagai (Mataupu 149 o le Tulafono o Taualumaga Tau Solitulafono). Ona filifili lea e le Ofisa o Moliaga Lautele (Openbaar Ministerie), i se taimi vave e mafai ai, pe faaauau pea ona molia, tuuina atu se poloaiga faasalaga, pe taofia le molia ona o mafuaaga e manuia ai le lautele (Mataupu 167(1) o le Tulafono o Taualumaga Tau Solitulafono).
Ua faamaonia e le Faamasinoga Maualuga a Holani e iai sona taua faaletulafono tutoatasi o se lipoti ma o se lipoti ua aveesea i se taimi mulimuli ane e tumau pea, i se tulaga faaletulafono, o se lipoti (ECLI:NL:HR:2018:2245). E le gata i lea, o le faaiuga e molia ai e taoto i le Ofisa o Moliaga Lautele, ae le o le tagata na failaina le lipoti: o le manao o le tagata ua aafia e aua le molia e le o se faaiuga taua i lenei itu, e pei ona faia foi e le Faamasinoga Faaitumalo o Noord-Nederland (ECLI:NL:RBNNE:2026:572).
O ou aia tatau o se tagata ua a'afia
I le avea ai ma se tagata ua aʻafia, e iai lou aia tatau i faʻamatalaga e uiga i le alualu i luma o lau mataupu. A talosagaina, e logoina oe, faatasi ai ma isi mea, e uiga i le faaiuga e taofia ai se suesuega tau solitulafono, le faaiuga e le molia le solitulafono, le aso ma le nofoaga o le faamasinoga, ma le faaiuga mulimuli (Mataupu 51ac(1) o le Tulafono o Taualumaga Tau Solitulafono). Afai e faaleaogaina le mataupu pe leai se moliaga e faia, e mafai e se vaega e aafia tuusaʻo ona faila se tagi tusitusia i le Faamasinoga o Apili.
Manatua: e tatau ona moni se lipoti
O le failaina o se lipoti a'o iloa e le'i tupu le solitulafono o se solitulafono lava ia. Amsterdam Na fa'asalaina e le Fa'amasinoga Fa'aitumalo se tasi na 'fa'ato'aina se lipoti e fa'apea na faia se solitulafono, e ui lava ina ia iloa e le'i faia lenei solitulafono' (ECLI:NL:RBAMS:2024:6109). Ia fa'ato'aina pea se lipoti e fa'atatau i mea na e o'o moni i ai pe molimauina.
Manaomia se fautuaga?
E te le o mautinoa pe aoga le failaina o se lipoti i lou tulaga, pe o iai ni au fesili e uiga i ou aia tatau o se tagata ua afaina, e uiga i le faaiuga a le Ofisa o Moliaga Lautele e molia, pe e uiga i se faiga e ono faia ai se tagi i luma o le Faamasinoga o Apili? O loia i Law & More Matou te fiafia e mafaufau faatasi ma oe ma fautuaina oe i laasaga e fai.
Fesili e masani ona fesiligia e uiga i le lipotia o se solitulafono i leoleo Eindhoven
O le ā le eseesega i le va o le failaina o se lipoti (aangifte) ma se faasilasilaga (melding)?
O se fa'asilasilaga ua na'o se fa'ailoilo i leoleo o lo'o i ai se mea o lo'o tupu pe sa i ai se mea ma e leai sona tulaga fa'aletulafono tuto'atasi. O se lipoti e sili atu ona aloa'ia: o se fa'amatalaga na fa'amaumauina e se ofisa su'esu'e, a mae'a lena ona tu'uina atu lea ia te oe i le mataupu fa'avae se kopi o le lipoti, ma e iai lona taua fa'aletulafono tuto'atasi i lalo o le Tulafono o Taualumaga Tau Solitulafono.
E mafai e leoleo ona teena la'u lipoti?
Leai. E iai le tiute faaletulafono o leoleo suʻesuʻe e talia se lipoti ma e le mafai ona teena pe, e aunoa ma se mafuaaga tatau, tuu i lalo i se faasilasilaga faigofie.
E mafai ona ou faila se lipoti a leoleo i luga o le initaneti i taimi uma?
O lipoti i luga o le initaneti e na'o ni solitulafono laiti e le o ni fa'anatinati e uiga i meatotino e aunoa ma se lamatiaga tu'usa'o, e pei o le gaoi o uila vilivae, gaoi taga, fa'aleagaina, taufaasese i luga o le initaneti po'o le gaoi mai se ta'avale, ma pe a fa'ataunu'uina tulaga e pei o le leai o se fa'asauā po'o ni taufa'amata'u. Mo isi solitulafono, e mana'omia se taimi atofaina i le telefoni po'o se asiasiga i le ofisa o leoleo.
O le a le mea e tupu pe a uma ona ou faila se lipoti?
A maeʻa ona faʻamaumauina lau faʻamatalaga, e tuʻuina atu ia te oe i le mataupu faavae se kopi o le lipoti poʻo se faʻamaumauga aloaia, e pei ona faʻatulagaina i le Mataupu 163(1) o le Tulafono Faʻamasino a Holani.


