1. Folasaga: O le a le Penisione i le Tete'a ma le Aisea e Taua ai
Penisione i teteaga e aafia ai le tufatufaina faaletulafono o aia tatau penisione faaputuputu i le va o paaga muamua e tusa ai ma le Tulafono o Aia Tatau a Penisione (Wet VPS). I totonu o lenei taʻiala, o le a e aʻoaʻoina ai mea e aofia ai le tufatufaina o penisione, faʻafefea ona galue, ma o a laʻasaga taua e tatau ona e faia e faʻamautinoa ai lou lumanaʻi tau tupe.
Pe a e teteʻa, e tele naua mea e lamatia. I le faaopoopo atu i itu faalelagona, e tatau ona e faia ni faaiuga taua tau tupe e aafia ai lau penisione ma tupe maua i le lumanai. O le tufatufaga o aia tatau penisione e masani lava o se tasi o vaega sili ona lavelave o le teteʻa, ae o se tasi foi o mea sili ona taua mo lou saogalemu tau tupe.
O lenei ta'iala atoatoa e aofia ai:
- O ou aia tatau fa'aletulafono ile tufatufa penisione
- Laasaga taʻitasi faʻagasologa ma taimi taua
- Faʻataʻitaʻiga masani ma mea sese masani
- Laasaga ma'oti mo lou tulaga patino
Pe na'o oe na'o le amataina o le tete'a po'o ua i ai i le ogatotonu, o lenei fa'amatalaga o le a fesoasoani ia te oe e faia ai fa'aiuga fa'apitoa e uiga i lau penisione ma lau paaga muamua.
2. Tufatufaina o Penisione i Teteaga: Manatu Autu ma Faauigaga
2.1 Manatu Autu
O le vaevaega o penisione o lona uiga o le penisione na maua i le taimi o lau faaipoipoga po o le paaga resitalaina e vaevaeina i le va o oe ma lau paaga muamua. E tupu otometi lava lenei mea e tusa ai ma le tulafono , sei vagana ua e faia isi fuafuaga.
Ua fa'atonutonuina lenei mea e le Pension Rights Equalization Act (Wet VPS) talu mai le 1995. O lenei Tulafono ua fa'amaonia ai e agavaa uma pa'aga i le afa o le penisione na maua i le taimi o le mafutaga.
Manatu taua:
- Penisione mo tagata matutua: Le penisione e te fa'aputuina i lou fale faigaluega po'o lau lava kamupani
- Penisione pa'aga/penisine o lo'o sao: Faamanuiaga mo lau paaga pe a e oti
- Penisione a le Malo: Penisione a le setete e otometi lava ona fa'atupuina e tagata uma o lo'o nonofo i totonu o Peretania – e LĒ vaevaeina lea
- Tutusa: O le vaevaega masani 50/50 o aia tatau penisione
- Liua: Faaliliuina o lou agavaa i se vaega o le penisione a lau paaga i lou lava penisione patino
2.2 Fa'avae faaletulafono ma mafutaga
O le tufatufaga o penisione ose vaega o lau fa'ato'a fa'ato'a tatala. I lau maliliega tete'a po'o le fa'amavaega, ua e fa'ata'atia le auala e te mana'o e vaevae ai lau penisione. E faaopoopo atu i isi maliega e uiga i le alimony, le tufatufaina o aseta e pei o tupe teu ma soo se tulaga faapaaga.
Fautuaga Fa'apitoa : E ese le auala e tufatufa atu ai penisione mai le tufatufa atu o isi aseta. Mo se fa'ata'ita'iga, e ui e mafai ona e tufatufa atu au tupe teu i le taimi lava lena, ae o le a na'o le taimi lava e litaea ai e totogi lau penisione.
3. Aisea e taua ai le tufatufaina o penisione i le tete'a
O le tufaina atu o penisione e iai sona aafiaga tele i lou tulaga tau tupe pe a uma le 67 tausaga. A aunoa ma ni maliega talafeagai e uiga i penisione, o le paaga na faatupulaia le itiiti o penisione e ono iu i le mativa.
Aafiaga tau tupe i fuainumera:
- O le averesi o le tufatufaga o penisione pe a tete'a e aofia ai se aofaiga i le va o le €50,000 ma le ‚¬200,000 i aia tatau
- O pa'aga e le'i faigaluega pe faigaluega faavaitaimi e masani ona fa'atupuina le 40-60% itiiti penisione
- A maeʻa le tufatufaina atu o penisione, e maua e le paaga faʻaletonu le averesi o le £ 200-500 tupe maua faʻaopoopo i le masina.
Aisea ua ofoina mai ai e le tulafono lenei puipuiga:
- Sa tofu sao uma paaga i le aiga, e aofia ai ma le paaga e le faigaluega
- O filifiliga tau galuega sa masani ona faia faatasi mo le manuia o le aiga
- Puipuia o le mativa i le matua, aemaise lava i fafine
Tāua : I le fa’aopoopoga i le penisione mo tagata matutua, e iai fo’i se sao o le penisione a le pa’aga. Afai e maliu lau pa’aga muamua, e ono leiloa lou aia tatau i se penisione a le tagata o lo’o sao mai, se’i vagana ua fa’atulagaina fa’apitoa lenei mea.
4. Vaaiga lautele: Aia tatau penisione ile aso tete'a
| Aso tatala faaipoipoga | Fa'atatau polokalame | Tufatufaina o penisione litaea | Tufatufaina o penisione a paaga |
|---|---|---|---|
| A o lei oo i le aso 27 o Novema 1981 | Leai se tufatufaga faaletulafono | Leai se agavaa otometi | Leai se agavaa otometi |
| 27 Novema 1981 – 30 Aperila 1995 | Boon van Loon faamasinoga | 50% o fa'aputuga i le taimi o le fa'aipoipoga | Leai se tufatufa masani |
| Ina ua mavae le 30 Aperila 1995 | VPS Tulafono | 50% o fa'aputuga i le taimi o le fa'aipoipoga | Fa'alagolago ile aso fa'aputu |
| Mai le 2028 | Tulafono Fou Penisione | Fa'afaigofie le tufatufaina otometi | Tulafono fa'aonaponei |
5. Ta'iala i lea laasaga ma lea laasaga: Vaevaeina o penisione pe a tete'a
Laasaga 1: Su'esu'e o aia tatau penisione

Ao mai pepa nei:
- Fa'amatalaga uma o penisione mo oe ma lau paaga
- Maliega fa'aipoipo (pe a talafeagai)
- Va'aiga lautele o tupe penisione uma ma kamupani inisiua na e fa'aputuina penisione
- Fa'amatalaga penisione a le Setete (mo na'o fa'amatalaga, ae le mo le tufatufaina)
Lisi siaki penisione:
- [ ] Ulufale i la'u Fa'ailoga Penisione (mijnpensioencijfers.nl)
- [ ] Faafesoota'i pule uma o penisione
- [ ] Fuafua po o le fea penisione na fa'atupuina i le taimi o le fa'aipoipoga
- [ ] Siaki pe ua uma ona faatulaga se penisione paaga faapitoa
Laasaga 2: Filifili ma Faamaumau le Vaevaega
Tufatufaga masani (tutusa): E agavaa lau paaga muamua i le afa o le penisione na e maua i le taimi o le faaipoipoga. I se isi itu, e te agavaa foi i le afa o le penisione a lau paaga muamua. E siakiina e le faaputugatupe nei aia tatau ma totogiina pe a litaea le tagata.
Filifiliga Faaliliu: Faatasi ai ma le liua, o lau aia tatau i le penisione a lau paaga muamua ua liua i lau lava aia tatau.
- E te mauaina lau lava penisione e le fa'alagolago ile taimi e litaea ai lau paaga muamua
- Afai e maliu lau paaga muamua a'o le'i amata lana penisione, o le ae taofia lou aia tatau
- E mafai ona e filifili pe a amata lau penisione (i totonu o tapula'a fa'aletulafono)
Maliega eseese: E mafai foʻi ona e faia isi maliega, mo se faʻataʻitaʻiga:
- Fa'ate'aina penisione a le isi
- Fa'asoa lē tutusa
- Fa'ato'a fa'atasi ma isi aseta
Laasaga 3: Faʻailoa ma faʻatino
Aso e gata ai ona tāua : E tatau ona e tuʻuina atu le pepa i lau faʻaputugatupe penisione i totonu o le lua tausaga talu ona teteʻa. Afai e te tuai, e tatau ona oulua faia ni fuafuaga mo le totogiina i le va o oulua.
Gaoioiga:
- Auina atu le pepa fa'asilasilaga i pule uma o penisione
- Tu'u iai se kopi o lau feagaiga tete'a
- Talosagaina se fa'amaoniga tusitusia o le lisiti
- Siaki pe a mae'a ni nai masina pe ua sa'o le fa'agaioia o le tufatufaina
Fautuaina mea faigaluega:
- My Pension Figure mo se aotelega o au penisione uma
- Fa'ailoga a le Malo (rijksoverheid.nl)
- Upega tafa'ilagi o tupe penisione mo faiga fa'apitoa
6. O mea sese masani i le tufatufaina o penisione
Sese 1: Lipoti tuai tele i le fa'alapotopotoga penisione (pe a mae'a le 2 tausaga) Taunu'uga: Ua le toe noatia le fa'alapotopotoga e fa'atino le vaevaega. E tatau loa ona e fa'amautinoa ua maua e lau pa'aga muamua le penisione e tatau ona ia maua.
Sese 2: Taumafai e vaevae le penisione a le setete E le vaevaeina lava le penisione a le setete. O tagata uma e nonofo i Netherlands e otometi lava ona maua le penisione a le setete e faʻatatau i o latou lava tausaga o nofo ai. E maua e se tagata nofofua se penisione a le setete e maualuga atu nai lo se tasi e iai sana paʻaga.
Sese 3: Galo e faatulaga se penisione a le ua sao mai mo se paaga fou A maeʻa ona teteʻa, e masani ona le toe agavaa lau paaga muamua mo se penisione a le ua sao mai. Aua neʻi galo e faatulaga lenei mea mo soʻo se paaga fou.
Fautuaga Fa'apitoa : 'Alo'ese mai nei mea sese e ala i le faia o se gaioiga i le taimi tatau. I le taimi lava e uma ai lau tete'a, fai se lisi o tupe penisione uma ma fa'atulaga se fa'amanatu mo le aso e lua tausaga e gata ai. Afai e te le mautinoa, saili se fautuaga mai lau loia po'o se faufautua penisione.
7. Fa'ata'ita'iga fa'ata'ita'i: Fa'auma le fa'agasologa o le tufatufaina o penisione
Tulaga Suesuega: “Ua tetea Kees ma Maria ina ua mavae le 20 tausaga o le faaipoipoga”
Tulaga muamua:
- Kees (45 tausaga): penisione fa'aputu ‚¬180,000 ma le ABP
- Maria (43 tausaga): penisione fa'aputu ‚¬60,000 ma tupe eseese
- Faaipoipoga: 20 tausaga
- Fa'aputuina a'o fa'aipoipo: Kees £140,000, Maria £45,000
Tufatufaga ua filifilia: Ua filifili Kees ma Maria mo le totogi masani. E agavaa Maria i le €70,000 (o le afa o tupe maua a Kees i le taimi o le faaipoipoga). E agavaa Kees i le €22,500 (o le afa o tupe maua a Maria i le taimi o le faaipoipoga).
Laasaga latou te faia:
- Su'esu'e o aia tatau uma penisione e ala ile My Pension Figures
- Faamaumau maliega i le faaipoipoga tatala
- I totonu ole 6 masina, lafo le pepa fa'ailoa ile tupe a le penisione a ABP ma Maria
- Maua le fa'amaoniga o le fa'agaioiga sa'o
I'uga mulimuli:
| tulaga | Kees Pension Law | Tulafono Penisione Maria |
|---|---|---|
| A o lei tatala faaipoipoga | €180,000 | €60,000 |
| A mae'a le tufatufaina o penisione | €132,500 | €107,500 |
| Totogi fa'alemasina fa'atatau** | €580 | £470 |
Ua taofia pea e Kees le €110,000 o ana lava aia tatau + €22,500 o aia tatau a Maria *A maeʻa ona litaea i le 67 o ona tausaga, o se fua faatatau masani
Lesona taua:
- Ona o le tufatufaina o penisione, e toetoe lava tutusa le tele o penisione a Maria ma Kees
- O paaga uma e lua e iai le mautinoa e uiga i a la tupe maua penisione
- O gaioiga talafeagai e puipuia ai faʻafitauli i taimi e gata ai
8. Fesili masani e uiga i penisione pe a tete'a
Fesili 1: “E tatau foʻi ona ou vaevaeina laʻu penisione a le setete pe a teteʻa?” Leai, o penisione a le setete e patino i tagata ma e le vaevaeina. O tagata uma e nonofo i Netherlands e otometi lava ona maua le penisione a le setete. A maeʻa le teteʻa, o le a e mauaina se penisione a le setete e sili atu ona maualuga ona ua e resitalaina o se tagata nofofua.
Fesili 2: “O le ā e tupu pe a ou lipoti atu ua tuai tele i le faaputugatupe penisione?” Ona tatau lea ona e vaevaeina le penisione ma lau paaga muamua. A mavae le lua tausaga, e le toe noatia le faaputugatupe e faatino le vaevaega. E te taofia pea lau aia tatau faaletulafono, ae e tatau ona e faatulagaina lenei mea e oe lava.
Fesili 3: “E mafai ona ou faaleaogaina le penisione a la’u paaga muamua?” Ioe, e mafai ona faamaumauina lenei mea i lau maliega tete’a. Faamolemole ia matau: e tatau ona e malie manino i lenei mea ma faailoa atu i le faaputugatupe penisione.
Fesili 4: “E fa’aoga fo’i le tufatufaina atu o penisione i le nonofo fa’atasi?” Pe afai na e nonofo fa’atasi ma se konekarate resitalaina mo le nonofo fa’atasi ma na fa’amaumauina manino lenei mea i au tupe penisione. O le na o le nonofo fa’atasi e le fa’atagaina ai oe e maua le tufatufaina atu o penisione.
Fesili 5: “Ae fa’apefea pe a siitia atu la’u pa’aga muamua i fafo?” E fa’aauau pea le tufatufaina atu o penisione. E le afaina po o fea e nofo ai lau pa’aga muamua – e tumau pea le aia tatau i se penisione. Peita’i, atonu e iai ni lu’itau fa’atino e fa’atatau i le totogiina.
9. Fa'ai'uga: Manatu taua mo le tufatufaina o penisione
O mea taua e 5 e tatau ona manatua:
- Aia tatau fa'aletulafono: E otometi lava ona e agavaa i le afa o le penisione na maua e lau paaga i le taimi o le faaipoipoga
- 2 tausaga e gata ai: Lipoti le tufatufaina atu o penisione i tupe penisione uma i totonu o le 2 tausaga e mautinoa ai le faatinoga otometi
- Mafaufau i le liua: Mafaufau i le liua mo le tutoatasi sili atu ma le saogalemu
- O le penisione a le malo e tumau pea le tagata lava ia: E le'i vaevaeina le penisione a le Setete ma o le ae mauaina se penefiti maualuga atu o se tagata nofofua
- Fa'atulaga le penisione a le tagata ola: Aua nei galo e faatulaga le penisione a le paaga mo se paaga fou e mafai
O au laasaga e sosoo ai:
- Fa'afeso'ota'i tupe penisione uma i totonu ole 3 masina talu ona tete'a
- Saili fautuaga mai se tagata poto faapitoa i tulaga faigata
- Sii mai fomu mana'omia mai le rijksoverheid.nl
- Siaki i tausaga ta'itasi e ala i My Pension Figures e fa'amautinoa o lo'o sa'o le resitalaina o mea uma
Fa'asoa penisione pe a tete'a e ono foliga faigata, ae fa'atasi ai ma fa'amatalaga sa'o ma gaioiga talafeagai, e mafai ona e fa'amautu ai lou lumana'i tau tupe. Aua e te faatuai e saili fautuaga faapolofesa – uma, e aafia ai lau penisione ma lau paaga muamua.



