A iloa e se pulega Holani ua solia e lau kamupani po o lau meatotino se pemita, se tulafono o le sone po o se tulaga faatonuina o le siosiomaga, e seasea ona amata i se sala tupe. E amata i se poloaiga: o se poloaiga e noatia i se totogi sala tupe ( last onder dwangsom ) po o se poloaiga mo le faamalosia o pulega ( last onder bestuursdwang ). O faasalaga uma ia e lua o ni faasalaga toe faaleleia i lalo o le Tulafono Lautele o Pulega (Algemene wet bestuursrecht, Awb), ma e faigata ona osofaia uma pe a uma aso atofaina pupuu. I le gagana Peretania, o le "totogi o faasalaga" e aofia ai foi le faasalaga tau le va o tagata e faapipii e le faamasinoga i se poloaiga, ma sala tupe tau solitulafono e aoina e le Ofisa Tutotonu o le Aoina o Mea Tau Faamasinoga (CJIB). O lenei tusiga e le o faatatau i nei mea uma e lua: e faatatau i le dwangsom pulega.
Lua fa'asalaga mo le toe fa'aleleia ma le tasi fa'amoemoega
O le Mataupu 5 Awb e vaevaeina ai faʻasalaga faʻapulega i ni faʻasalaga toe faʻaleleia ma ni faʻasalaga faʻasalaga. O se faʻasalaga toe faʻaleleia (mataupu 5:2 Awb) e faʻamoemoe e faʻamutaina se soliga, faʻaleaogaina, puipuia lona toe faia pe faʻatapulaʻaina ona taunuuga. E le o faʻamoemoe e faʻatiga oe, ma o lena eseesega e faʻamalosia ai mea e mulimuli mai.
O le poloaiga e noatia i se totogi fa'asalaga
O le Mataupu 5:31d Awb ua faʻamatalaina lenei mea o se poloaiga e faʻaleleia ai le soliga atoa pe na o se vaega, faʻatasi ai ma se tiute e totogi se aofaʻiga tupe pe afai e le faʻatinoina le poloaiga i le taimi atofaina. E le gaoioi le pulega: e tuʻuina atu se tau i le faʻaauau pea ona le usitaʻia ma tuʻuina atu le filifiliga ia te oe.
O le poloaiga mo le faʻamalosia faʻapulega
Mata. 5:21 Ua faʻamatalaina e le Awb lenei mea o se poloaiga e faʻaleleia ai le soliga faʻatasi ai ma le pule a le pulega e faʻatino ai lava ia, e ala i se gaioiga faaletino, pe afai e te le faia: talepeina, tapunia, aveeseina, faʻamamāina o se nofoaga. O tau o le a toe maua mai ia te oe.
O se pulega e agavaa e faʻamalosia le pulega e mafai ona faʻamalosia se faʻasalaga e totogi ai (mataupu 5:32 Awb), ma e masani ona faia, aua e taugofie. O le faʻamalosia o le ituaiga e faʻapolopolo mo mataupu e le mafai ai e le pulega ona faʻatali, pe le aoga tupe. Atonu e le mafai ona faʻatinoina uma ia soliga e tasi i le taimi e tasi (mataupu 5:6 Awb).
Faatusatusaga o poloaiga e lua
| fōliga | Poloaiga e noatia i se totogi sala tupe | Poloaiga mo le fa'amalosia fa'apulega |
|---|---|---|
| Faavae faaletulafono | Mataupu 5:31d Awb agai i luma | Mataupu 5:21 Awb agai i luma |
| O ai e galue | Oe, pe leai se tasi | O le pulega, i lau tau |
| Afai e te lē usita'ia | E otometi lava ona totogi se aofa'iga | Fa'alavelave fa'aletino fa'atasi ai ma se pili tau |
| faʻaalo | E tatau ona ta'ua le maualuga (mataupu 5:32b Awb) | Leai; tau moni na mafua mai i se auala talafeagai |
| Fa'ai'uga o le fa'aauauina | Fa'ai'uga e aoina ai tupe (mataupu 5:37 Awb) | Iloiloga o tau (mataupu 5:25 Awb) |
Aiseā e lē o se sala tupe fa'apulega lenei
O se sala tupe fa'apulega ( bestuurlijke boete , mataupu 5:40 Awb) o se fa'asalaga: o se tiute e le fa'atuaoia e totogi, e fa'atulafonoina mo se mea ua uma ona faia. O le mea lea e iai puipuiga fa'aletulafono tau solitulafono - leai se sala e aunoa ma se sese, o se aia tatau e fa'alologo ai, fa'atatauina, leai se fa'asalaga fa'alua. O se fa'asalaga toe fa'aleleia e leai se tasi o nei mea e aofia ai. E le afaina le sese: e mafai ona e mauaina se poloaiga e totogi ai sala tupe mo se soliga e te le'i fuafuaina pe le'i iloa. Pau lava fesili o le pe iai se soliga, pe o oe o se tagata solitulafono, ma pe mafai ona e fa'amutaina. Talu ai e eseese a latou fa'amoemoega, e mafai ona fa'atulafonoina se sala tupe ma se fa'asalaga toe fa'aleleia mo le soliga lava e tasi, ma e masani ona maua e kamupani uma e lua.
O le tiute e faʻamalosia
E lē saʻoloto pulega Holani e tilotilo i le isi itu. I lalo o le tiute faavae e faamalosia ( beginselplicht tot handhaving ), e tatau i se pulega e iloa se soliga ona faia se gaioiga i ai.
Na toe fa'atulagaina e le Vaega o Pulega Fa'afoe a le Fono a le Setete lana iloiloga masani i le aso 5 o Mati 2025 (ECLI:NL:RVS:2025:678). O le faaupuga tuai na fesiligia pe na fa'amaonia e "tulaga fa'apitoa" se alu ese; o le faaupuga fou e fa'aauau pea le fa'amalosia o le tulafono o le amataga ae fa'atulaga le tuusaunoaga i tulaga fa'atatau: e mafai e le pulega ona taofia pe afai o tulaga i le mataupu moni e mamafa tele e tatau ona gaua'i atu i le manuia lautele e ala i le fa'amalosia. E manumalo pea le fa'amalosia i le tele o mataupu, ae o le mafua'aga ua avea nei ma se iloiloga fa'atatau manino, lea e maua ai e se tagata ua saunia lelei le tele o mea e finau ai.
Va'aiga mautinoa o le fa'atulafonoina
O le tuusaunoaga masani o se faʻamoemoe mautu o le a faʻatagaina faaletulafono le soliga, e masani lava ona o loʻo faʻatali se talosaga mo se pemita e aunoa ma se mafuaʻaga e faʻamoemoe ai e teena. O le tulaga faʻatapulaʻa e moni lava: o se faʻamoemoe e talosaga e le lava, e leai foʻi se talosaga e manino lava e le mafai ona manuia. Afai e moni le faʻatagaina, faila muamua.
Le fa'atusatusaga ma isi fa'avae
E mafai fo'i ona taofia le fa'amalosia pe afai e le tutusa, pe solia ai le mataupu faavae o le tutusa po'o fa'amoemoega tatau. E masani ona manuia le le tutusa pe afai e la'ititi le soliga, ua leva, e le afaina ai se tasi ma e taugata le toe fa'aleleia, ma e le manuia pe afai o lo'o fa'aleagaina se isi vaega.
O ai e faʻamalosia, ma o le a le faʻavae
O le Awb Title 5.3 e tuʻuina atu ai masini, ae le o le eletise; o le eletise e sau mai tulafono faʻavae. Mo mataupu tau fausiaina, fuafuaga ma le siosiomaga, o le Tulafono o le Siosiomaga ma Fuafuaga e tuʻuina atu ai le galuega faʻamalosia i le pulega agavaa (mataupu 18.2 Omgevingswet), e masani lava o le pulega a le munisipali, faʻatasi ai ma ofisa faʻaitulagi o le siosiomaga o loʻo faia le galuega; mataupu 125 Gemeentewet e faʻamautu ai le malosiaga o le munisipali. O faʻatonutonu o vaega, mai le Netherlands Leipa Authority i le Dutch Data Protection Authority, e umia a latou lava pule i lalo o tulafono lava e tasi a le Awb.
O le talosaga a le isi vaega e faʻamalosia
E masani ona lē amana’iaina e vaega mai fafo lenei faiga, ma e fesoasoani i itu uma e lua. E mafai e se vaega e fiafia i ai ona fa’amalosia se pulega e faia se fa’ai’uga fa’amalosia e ala i le tu’uina atu o se talosaga fa’amalosia ( handhavingsverzoek ): tuaoi e tete’e i galuega faufale, tauva e tete’e i tauva e le’i fa’atagaina, tagata mautotogi e tete’e i matai fale. Afai e fa’amalosia oe, e masani ona amata le faila i le tusi a se isi tagata.
Auala e fai ai se tasi
O se talosaga fa'amalosia o se talosaga e tusa ai ma le uiga o le mataupu. 1:3 Awb. E leai se fa'atulagaga fa'atulagaina; o le mea e taua o le uiga autū:
- Ia fesili sa'o mo se gaioiga fa'amalosia. Aua le ta'ua o se fa'asea po'o se lipoti; e le mana'omia ona taliina se fa'asea i se fa'ai'uga.
- Ia fa'ailoa sa'o le soliga: le tuatusi po'o le fa'apipi'iina, le amioga, ma le tulafono ua solia — o se tuutuuga o le pemita, le fuafuaga tau si'osi'omaga, o se tulaga fa'atonuina fa'aletulafono.
- Fa'amatala pe aisea ua avea ai oe ma se vaega e fiafia i ai (mataupu 1:2 Awb): vāvālalata, se aia fa'apisinisi tu'usa'o, po'o se tulaga fa'aletulafono ua a'afia ai. A aunoa ma lea e le mafai ona e fa'amalosia se fa'ai'uga.
- Fa'apipi'i fa'amaoniga o lo'o iai le aso — ata, fua, feso'ota'iga, vaega o le resitala — ta'u mai po'o le fea fa'atagaga e te manatu e talafeagai, ma ole atu e fa'ailoa atu.
O le tiute o le pulega e faia le faaiuga
Ona o le talosaga o se talosaga, e tatau i le pulega ona faia se faaiuga i totonu o se vaitaimi talafeagai, i soo se tulaga i totonu o le valu vaiaso se’i vagana ua iai se isi aiaiga a le tulafono (mataupu 4:13 Awb), e mafai ona faalauteleina pe afai e iai se faaiuga ua logoina lelei. O le teena o le faamalosia e tatala i teteega ma apili. E mafai foi ona faia se gaioiga i le filemu: a mae’a se faasilasilaga tusitusia o le le usitaia, e mafai e le pulega ona noatia mo se faasalaga faaletulafono mo le tuai ona faia o faaiuga (mataupu 4:17 Awb), ma e mafai ona e apili faasaga i le le faia o se faaiuga. O le mafuaaga lea e sili atu ai le lelei o se talosaga nai lo se tagi - e tuu ai le pulega i luga o le uati.
O le a le mea e muamua atu i le poloaiga
E toetoe lava a lē avea se poloaiga ma pepa muamua. O le faasologa masani o se lipoti o asiasiga, ona sosoo ai lea ma se tusi lapatai e faatulaga ai le poloaiga fuafuaina ma valaaulia ai lou manatu. O lena valaaulia e lē o se faaaloalo: o le mea e te fai atu e avea ma vaega o le faila e faitauina mulimuli ane e le faamasinoga.
E mafai fo'i e se pulega ona gaoioi a'o le'i tupu se soliga. O le Mataupu 5:7 Awb e fa'atagaina ai se fa'asalaga mo le toe fa'aleleia i le taimi lava e manino mai ai le lamatiaga o se soliga. E mana'omia le tapula'a: e tatau ona solia se tulafono fa'aletulafono fa'apitoa fa'atasi ai ma se avanoa e latalata i le mautinoa, e fa'aalia i gaioiga mautu nai lo le masalosalo. E masani ona faia poloaiga fa'amoemoe pe a fa'alauiloa e se kamupani se gaioiga e leai sana pemita.
O mea e tatau ona iai i le poloaiga
O anotusi ua le atoatoa o le mea lea e tele ai luʻitau e manumalo ai. E tatau i le poloaiga ona:
- fa'ailoa le soliga, fa'atasi ai ma le tulafono ua solia ma fa'alagolago i ai fa'amatalaga moni;
- fa'amatala mai auala fa'aleleia e mana'omia (mataupu 5:24 ma le mataupu 5:32a Awb), ia manino lelei ina ia e iloa le mea o le a fa'ate'aina ai — o le "taofi le soliga" e masani ona le manino tele pe a mafai ona fa'amutaina le soliga i ni auala eseese;
- ta'u mai se vaitaimi mo le tausisia o tulafono — mo le fa'amalosia i le ituaiga, o le vaitaimi e tatau ona fa'atinoina ai le poloaiga; mo se poloaiga mo le totogiina o sala tupe, o le vaitaimi e mafai ai ona e tausisia e aunoa ma se aofa'iga e tatau ona totogi. E tatau ona mafai ai ona tausisia ma e le sili atu nai lo le mea e tatau ai;
- ia logoina le tagata solitulafono, ma mo le fa’amalosia fa’apulega fo’i ia i latou e aia tatau e fa’aaoga le meatotino ma so’o se vaega na talosagaina le fa’amalosia (mataupu 5:24 Awb);
- mo le fa'amalosia o le tulafono, ta'u mai po'o le a le tele o tau o le a totogiina atu ia te oe (mataupu 5:25 Awb).
O le faavae lea o se manaʻoga e matuā tāua i faʻamasinoga: e tatau i lē e talosaga ona mafai ona usitaʻia. Afai e manaʻomia se pemita e te lē o umiaina, se fanua e te lē pulea, po o le fesoasoani a se isi vaega, e mafai ona osofaʻia le poloaiga.
O ai e mafai ona avea ma tagata e tuʻuina atu i ai le tuatusi
E na'o se tagata solitulafono e mafai ona fa'atonuina e fa'asa'o se soliga, ma na fa'apu'upu'uina e le Fono a le Setete lena manatu i le aso 31 o Me 2023 (ECLI:NL:RVS:2023:2071), ma fa'atatauina i le fa'atinoina o solitulafono i tulafono fa'asolitulafono. I se tulaga lautele, o se tagata o se tagata solitulafono pe afai e pa'ū le amio i totonu o la latou pule ma ua latou taliaina, pe ua le faia le tausiga talafeagai e pei ona fa'amoemoeina mai ia i latou.
- Tagata nofoia. O le itu e faatinoina faaletino le gaoioiga e masani lava o se tagata solitulafono ma o le tagata moni lea e faasino i ai le mataupu.
- Pule po'o le matai fale. Talu mai le 2023, ua lē toe otometi lava ona avea se pule ma tagata solitulafono i mea e fai e se tagata mautotogi; e tatau ona faaalia le pulea ma le taliaina. Ae o se pule e lē popole i le auala e faʻaaogaina ai le fale e tumau pea ona lamatia: o le faʻaeteete talafeagai o lona uiga o siaki faavaitaimi, faʻatapulaʻaina o konekarate i le faʻaaogaina, ma le faia o gaioiga e tusa ai ma faʻailoga lapatai.
- Faatonu. E mafai e se faatonu ona avea ma tagata solitulafono pe afai e ausia tulaga manaomia — o se mea e taua, aua o se poloaiga faasaga i se kamupani e leai ni aseta e itiiti sona taua.
- Tagata fa'atau. O se poloaiga i le mataupu faavae e patino i le tagata lava ia, ae i totonu o le mataupu faavae o le siosiomaga fausia. 18.4a Omgevingswet e faatagaina ai se faasalaga toe faaleleia e noatia ai sui faaletulafono, ina ia mafai ona malaga faatasi se poloaiga ma le meatotino. Fesili e uiga i fesootaiga faamalosia, poloaiga o loo faamamaluina ma aofaiga e lei totogiina; e le lava se sailiga pemita mama.
Le auala e galue ai le totogiina o le sala tupe
I lalo o le mataupu 5:32b Awb, e fa'atulaga e le pulega le aofa'iga i se tasi o auala e tolu: o se aofa'iga atoa, o se aofa'iga i le iunite o le taimi e le'i fa'atinoina ai le poloaiga, po'o se aofa'iga i le soliga. E tatau fo'i ona fa'atulaga se maualuga e le toe totogi ai ni isi aofa'iga, ma e tatau ona i ai se fesoota'iga talafeagai o aofa'iga i le ogaoga o le tului ua solia ma le a'afiaga fa'amoemoeina o le poloaiga. E tele malo e fa'asalalau lafoga masani; o le fa'aletonu e le'i fa'amatalaina o se fa'avae lea o le lu'itauina.
O le vaega taua o le faoa faamalosi otometi. Afai e muta le vaitaimi o le tausisia o tulafono ma faaauau pea le soliga, e tatau ona totogi le aofaiga e tusa ai ma le tulafono: leai se faaiuga, leai se tusi, leai se pule faitalia. Ona manaomia lea e le Mataupu 5:33 Awb le totogiina i totonu o le ono vaiaso. E masani ona iloa e kamupani i ni masina mulimuli ane ua i ai se aofaiga tele na faaputuina i le taimi o feutanaiga ma se tagata asiasi. E le taofia e le feutanaiga le taimi; na o se faaiuga e faalauteleina pe taofia ai le vaitaimi e taofia ai.
O le faaiuga e aoina
A'o le'i faia se talosaga mo le totogiina, e tatau i le pulega ona faia se faaiuga e aoina ai lafoga ( invorderingsbeschikking , mataupu 5:37 Awb), ma e tatau ona faia se faaiuga pe a talosagaina e se vaega e fiafia i ai, ma faia se faaiuga i totonu o le fa vaiaso — o le auala lea e faatumauina ai e se tuaoi na maua le poloaiga le mamafa. O le faaiuga e aoina ai lafoga e tatala eseese mo teteega ma apili, ma mataupu 5:39 Awb e taulai atu i le faamasinoga: o se teteega po o se apili faasaga i le poloaiga e aofia ai foi le faaiuga e aoina ai lafoga i le tulaga e te finau ai. Mataupu 5:31c E faia foi e Awb le mea lava e tasi mo le faamalosia i le ituaiga ma le iloiloga o tau. E iai se tiute talafeagai e aoina ai lafoga, faatasi ai ma le alu ese i tulaga faapitoa (ABRvS 13 Iuni 2018, ECLI:NL:RVS:2018:1968); faigata, po o se tagi e faapea ua tele naua le aofaiga, e masani lava e le agavaa.
O le mea taua, o le aoina o tupe e lē o se avanoa lona lua e osofaia ai le poloaiga. A maeʻa le poloaiga, ua maeʻa ona faʻamautuina lona tulaga faaletulafono ma e lē mafai ona toe tatala pe a fai se tagi mo le tupe. E faʻatagaina e le Fono a le Setete se tuusaunoaga faʻatapulaʻa ma faʻatapulaʻaina, pe a manino mai e leai se soliga pe e le o se tagata solitulafono le tagata na tuʻuina atu i ai le aitalafu (faʻaiuga o le aso 27 o Fepuari 2019, e aofia ai le ECLI:NL:RVS:2019:466). Luʻi le poloaiga pe a e mauaina, ae lē o le taimi e taunuʻu mai ai le pili. Ia manatua foʻi o le aia tatau e aoina ai tupe e muta i le tausaga e tasi talu ona maeʻa le aso na faoa ai (mataupu 5:35 Awb). E puʻupuʻu tele lenā, ma e misia e pulega.
Fa'amalosia i le ituaiga ma le toe fa'aleleia o tau
Afai e te lē usita’ia se poloaiga mo le fa’amalosia fa’apulega, e fa’atinoina lava e le pulega. I tulaga fa’anatinati e mafai ona faia se gaioiga e aunoa ma se poloaiga muamua; afai e lē mafai ona fa’atali se fa’ai’uga e mafai ona faia loa ma tu’uina atu le fa’ai’uga mulimuli ane (mataupu 5:31 Awb).
O tau e totogi e le tagata solitulafono se'i vagana ua le mafai ona totogiina i latou i se auala talafeagai atoa pe i se vaega (mataupu 5:25 Awb). E aofia ai tau o sauniuniga na faia pe a uma le vaitaimi o le tausisia o tulafono, lea e tumau pea ona totogi tusa lava pe e te usitaia i le taimi mulimuli. E tatau i le pulega ona faatulaga le aofaiga i totonu o le lima tausaga talu ona faaaoga le faamalosia, ma o le iloiloga e mafai ona faamalosia e ala i se poloaiga o le faatinoina i lalo o le Mataupu 4.4 Awb, faatasi ai ma le malosi o se faaiuga a le faamasinoga. E leai se faamuamua faaletulafono lautele nai lo meatotino e le mafai ona feaveaia mo nei tau: e toe maua mai e le pulega e ala i se poloaiga o le faatinoina i lalo o le Mataupu 4.4 Awb i le avea ai ma se tagata aitalafu masani, e aunoa ma se puipuiga moni po o se faatulagaga o mokesi.
Teteega, apili ma fesoasoani le tumau
O le Mataupu 5:34 Awb e ofoina atu ni auala se lua e ese ai mai le fa’amasinoga. Afai e le mafai atoa pe se vaega ona tausisia, tumau pe le tumau, e mafai e le pulega ona aveese le poloaiga, taofia pe fa’aitiitia le aofa’i; ma afai ua tumau le poloaiga mo le tausaga e aunoa ma se aofa’i e tatau ona totogi, e mafai e le tagata solitulafono ona talosaga e aveese. O le teena e tatala mo tete’ega ma apili.
O le auala masani o le faamasinoga e masani lava: tetee i le pulega i totonu o le ono vaiaso talu ona faasilasila atu; apili i le faamasinoga itumalo i totonu o le ono vaiaso talu ona faia le faaiuga i le tetee; isi apili, i le tele o mataupu tau le siosiomaga, i le Fono a le Setete. E faigata le vaitaimi e ono vaiaso, ma o teteega e tuai ona faalauiloa e le taliaina vagana ai ni tulaga faatapulaa.
E leai se tasi o nei mea e taofia ai le poloaiga. O se teteega po o se apili e le taofia ai le vaitaimi o le tausisia o tulafono pe taofia ai foi tupe e tatau ona totogi. Na o le pau lava le auala e taofia ai le faamalosia o se talosaga mo se fesoasoani le tumau i le faamasino fesoasoani le tumau, e maua pe a uma ona faatali se teteega po o se apili. E mafai e le faamasino ona taofia le poloaiga, faaopoopo le vaitaimi o le tausisia o tulafono pe taofia le faaiuga o le aoina o tulafono, ma o talosaga faanatinati e vave ona faalogoina. Afai e puupuu le vaitaimi ma e te fuafua e tetee i le poloaiga, saunia le talosaga fesoasoani le tumau faatasi ma le teteega, ae le o le maeʻa ai.
Ta'iala fa'atino
Tali lelei le tusi lapata'i. Ia taulima e pei o le taamilosaga muamua o le fa'amasinoga. Fa'asa'o mea sese i le lipoti o le asiasiga i se tusitusiga, ta'u mai mea e te finau i ai ma mea o le a e faia, ma fa'atulaga se vaitaimi talafeagai e tausisia ai le tulafono fa'atasi ai ma mafua'aga.
Fa'amaumau le tausisia o tulafono pe a tupu. E otometi lava ona faoa faamalosi ma o le avega o le fa'aalia o le soliga na fa'amutaina i le taimi atofaina e pa'ū ia te oe. Ia teu ata o lo'o i ai le aso, fa'amatalaga o le tu'uina atu, pili a le konekarate ma fa'amatalaga ua sainia o le mae'a, ma fa'ailoa atu i le pulega i le taimi lava e mae'a ai le galuega, ma vala'aulia se asiasiga.
Ia fa'aeteete i le usita'ia fa'atasi. O le mailei sili lea ona taugata i le faiga. Afai e lisiina e se poloaiga ni fuafuaga se tele ma e te fa'atinoina le tele o na mea, e leai se mea e fa'ate'aina: o le aofa'i atoa e tatau ona totogi e pei lava e te le'i faia se mea, e fa'aputuina i le maualuga pe a fa'atino i le iunite o le taimi. Afai e le mafai ona fa'atinoina se vaega o le poloaiga, faila se talosaga i lalo o le mataupu 5:34 Awb po'o se talosaga fa'avaitaimi mo se fesoasoani a'o le'i mae'a le vaitaimi - aua le faia le mea e te mafaia ma fa'amoemoe i ai.
O se sala tupe ea se poloaiga e noatia i le totogiina o se sala tupe?
Leai. O se fa'asalaga mo le toe fa'aleleia: e tatau ona totogi tupe pe afai e te le fa'amutaina le soliga, o lea e te 'alofia atoa ai e ala i le usita'ia. O se sala tupe fa'apulega i lalo o le mataupu 5:40 O le Awb o se fa'asalaga, e fa'atulafonoina mo amioga ua tuana'i, ma e le mafai ona 'alofia e ala i le fa'asa'oina o mea. E mafai e se pulega ona fa'atulafonoina uma ia mea e lua mo le soliga e tasi.
E mafai ona ou mauaina se poloaiga mo se mea e fai e la'u tagata mautotogi?
Atonu, ae le o se mea e otometi lava. Talu mai le faaiuga a le Fono a le Setete i le aso 31 o Me 2023 (ECLI:NL:RVS:2023:2071) e tatau i le pulega ona faʻaalia o le amio sa i totonu o lau pule ma ua e taliaina pe na e le faia se faʻaeteete talafeagai. O se tagata e ona le fale e aunoa ma le mataʻituina e tumau pea i se tulaga lamatia moni.
Pe taofia ea e le failaina o se tetee le faatupulaia o le totogiina o le sala tupe?
Leai. O se teteega po o se apili e lē taofia ai le poloaiga, ma e otometi lava ona totogi tupe pe a uma le vaitaimi e tausisia ai tulafono. E na’o se talosaga fesoasoani fa’avaitaimi i le fa’amasino fesoasoani fa’avaitaimi e mafai ona taofia ai le poloaiga pe fa’alauteleina le vaitaimi. Afai e pu’upu’u le vaitaimi, ia saunia fa’atasi ma le teteega.
E mafai ona ou finau e sese le poloaiga ina ua fai le tagi mo le totogiina?
E masani lava e leai. O le taimi lava e fa'amaonia ai le poloaiga, ua mae'a ona fa'amautuina lona tulaga fa'aletulafono ma e le mafai ona toe tatalaina i le taimi e aoina ai lafoga. E na'o se tuusaunoaga fa'atapula'a e fa'atagaina e le Fono a le Setete, pe a manino mai e leai se soliga pe e te le'i avea ma tagata solitulafono (fa'ai'uga o le aso 27 o Fepuari 2019, e aofia ai le ECLI:NL:RVS:2019:466).
E faʻapefea ona ou faʻamalosia se munisipale e faia se gaioiga faʻasaga i se pisinisi tuaoi?
Tuuina atu se talosaga tusitusia mo le fa'amalosia o tulafono, o se talosaga i lalo o le mataupu 1:3 Awb. Fa'ailoa mai le soliga ma le tulafono ua solia, fa'amatala pe aisea ua avea ai oe ma se vaega e fiafia i ai i lalo o le mataupu 1:2 Awb, ma fa'apipi'i mai fa'amaoniga ua fa'atulaga i le aso. E tatau i le pulega ona faia se fa'ai'uga, i le mataupu fa'avae i totonu o le valu vaiaso (mataupu 4:13 Awb), ma o se tete'ega e mafai ona tete'e ma apili.
Ae fa'apefea pe a ou usita'i, ae tuai?
O tupe na tatau ona totogi a'o le'i usitaia lau tulafono e tumau pea ona totogi; o le usita'i tuai e le fa'aleaogaina ai le fa'aleagaina. E taofia ai le fa'aputuina atili pe a fa'agasolo le aofa'i i le iunite o le taimi, ma e ono lagolagoina ai se finauga e fa'asaga i le aoina atoa, e ui lava e seasea manuia ia finauga. Fa'ailoa i le pulega i le tusi pe a mae'a le galuega.

