O le NDA i lalo o le tulafono a Holani (geheimhoudingsovereenkomst) o se konekarate masani lea e malilie ai le tasi po'o itu uma e lua e aua le fa'asalalauina fa'amatalaga ua fa'amatalaina ma fa'aaoga mo na'o se fa'amoemoe ua malilie i ai. E noatia e aunoa ma se mana'oga fa'apitoa, ae o le itu e fa'alagolago i ai e tatau ona fa'amaonia le mea na malilie i ai, o lea i le fa'atinoina e na'o se NDA tusitusia e te maua ai le puipuiga moni.
Pe o le a faʻamalosia e se faʻamasinoga e faʻalagolago i mea e fa: o se faʻamoemoega ua faʻamatalaina, o se faʻamatalaga aoga o faʻamatalaga faalilolilo, o tuusaunoaga e faʻaaloalo i le tulafono, ma fofo o le a tuʻuina atu e se faʻamasinoga. O le tuusaunoaga autu e tatau ona manatua o le leai o se NDA e mafai ona taofia se lipoti faaletulafono i leoleo, se pulega poʻo se auala e faʻailoa ai faʻamatalaga.
O le ā le NDA i lalo o le tulafono a Holani?
O le NDA o se konekarate e pei o se isi lava konekarate. E faia e ala i le ofo ma le taliaina, ma e le manaʻomia se tusitusiga, leai se pepa fa'amaonia a le notari ma leai se iloiloga i le uiga o le tulafono a Peretania.
O le mea e tāua, ia lava le fa’amautuina o matafaioi. E tatau ona fa’amanino mai i le maliega po’o a fa’amatalaga o lo’o aofia ai, mo le a le fa’amoemoega, mo le umi, ma le mea e tupu pe a solia le matafaioi.
E lua foliga o NDA. O se maliega e tasi le itu e noatia ai na'o le itu e mauaina fa'amatalaga. E fetaui lelei lea ma se tulaga e iai se fa'ata'ita'iga, se lisi o tagata fa'atau po'o se seti o fuainumera a le tasi itu ae leai se mea e tutusa ma le isi e mafai ona fa'asoa. O se maliega fefa'asoaa'i e noatia ai itu uma e lua. E masani lava i talanoaga tu'ufa'atasi, atina'e fa'atasi ma le tele o feutanaiga fa'apisinisi, ma e masani ona maua ai se tusitusiga e sili atu ona paleni aua e tatau i itu ta'itasi ona ola ai.
O afea o le a faʻamalosia ai e le faʻamasinoga Holani se NDA?
E faʻamalosia e le faʻamasinoga a Holani tiute tauave o le faʻalilolilo e manino ma talafeagai. O le le mautinoa o le mea lea e faʻatoʻilaloina ai.
E lima foliga e faia ai le eseesega:
- O se faʻamoemoega ua taʻua. O le faʻamoemoega e faʻatapulaʻaina ai le faʻaaogaina, ma e iloa ai se fesuiaʻiga faapisinisi masani mai se tala malie lautele.
- O se faʻamatalaga e mafai ona faʻaaogaina. O tagata e taulimaina faʻamatalaga i aso taʻitasi e tatau ona mafai ona faʻaaogaina.
- Avanoa fa'atapula'aina. E na'o i latou e mana'omia le fa'amatalaga e tatau ona mauaina, ma e tatau i tagata faigaluega, faufautua ma konekarate laiti ona talia ia lava matafaioi a'o le'i tu'uina atu se mea.
- O tuusaunoaga masani. E aofia ai faʻamatalaga ua uma ona faʻasalalauina, ua uma ona umia faaletulafono e le tagata e mauaina, na atiaeina tutoʻatasi pe na maua faaletulafono mai se isi vaega. E tatau foi ona taʻu mai i le maliega po o ai e tatau ona faʻamaonia e faʻaaoga se tuusaunoaga; e masani lava o le tagata e mauaina.
- Vaifofo talafeagai. O se faasalaga e leai se sootaga ma le aia tatau o loʻo puipuia e valaʻaulia ai le faʻamasinoga e faʻaitiitia.
O le fa'amalosia e iai fo'i se tapula'a i fafo e le mafai e se tusitusiga ona fa'agaoioia. E le mafai ona fa'amalosia se fuaiupu i le tulaga e ono taofia ai se vaega mai le lipotia o se solitulafono, usita'ia o se poloaiga a le fa'amasinoga po'o se tiute fa'aletulafono, tu'uina atu o fa'amaoniga moni pe a fa'amalosia, pe faia se lipoti puipuia i lalo o le Tulafono o le Puipuiga o Fa'amatalaga Fa'alilolilo (Wet bescherming klokkenluiders). O le fausiaina o na tuusaunoaga e le fa'avaivaia ai le maliega. E fa'avaivaia ai, aua e vala'aulia ai le finauga e fa'apea o le fuaiupu atoa e feteenai ma le faiga fa'avae a le malo.
E faʻapefea ona e faʻamatalaina faʻamatalaga faʻalilolilo e aunoa ma le soona faʻaaogāina tele?
Fa'amatala i vaega e feso'ota'i ma le fa'amoemoega o le fa'asalalauina, ae le o le "mea uma". O le fa'amatalaga e faia ai le fa'ai'uga i le tele o finauga, ma o le fa'alauteleina e mafai ai e ono fa'asaga ia te oe.
O se faʻamatalaga e aofia ai mea uma e le maua ai e le tagata e taliaina se auala e usitaʻi ai ma avatu ai i le faʻamasinoga ni mafuaʻaga uma e faitau ai. O se faʻamatalaga e aoga e lisiina ai vaega e pei o le poto faʻapitoa ma le code punaoa, mamanu ma faʻataʻitaʻiga, tau ma tupe maua, faʻamatalaga a tagata faʻatau ma tagata tuʻuina atu, fuafuaga faʻapisinisi ma, i se fefaʻatauaʻiga, le iai ma le anotusi o feutanaiga lava ia. I se maliega e uiga i mataupu tumaoti e eseese vaega, ae e tutusa lava le auala e faʻaaoga ai.
Pe na o le pau ea le auala e maua ai le puipuiga o le faailogaina?
Leai. I le olaga moni, e faʻasoa atu faʻamatalaga i fonotaga, faʻaaliga ma telefoni, o lea la, o le tulafono e naʻo pepa faʻamaufaʻailoga e faʻalilolilo e le aofia ai le tele o mea e taua.
O le tulaga faatonuina e mafai ona faʻaaogaina, o le faʻalilolilo lea o faʻamatalaga pe afai ua faʻailogaina faʻapea, pe afai na iloa e le tagata na mauaina pe sa tatau ona ia iloa sa faʻalilolilo ona o lona natura ma tulaga o le faʻasalalauina. Afai e tatau ona faʻamaonia tusitusiga o faʻasalalauga tuʻugutu, faʻatulaga se vaitaimi e mafai e tagata ona ausia moni, ma aua neʻi faia se faʻamaoniga e ono afaina ai.
O a isi mea e tatau ona i ai i le fuaiupu fa'amatalaga?
Ia aofia ai mea e le aofia ai ma ta'u mai po'o ai e tauaveina le avega o le fa'amaoniga. Ia le aofia ai fo'i tomai lautele ma le poto masani o lē e mauaina le maliega. O se fuaiupu e taumafai e taofia se tasi mai le fa'aaogaina o mea ua latou a'oa'oina o se tagata tomai faapitoa e le mafai ona fa'amalosia i lona uiga, ma e masani ona mafua ai ona faitauina e le fa'amasinoga le vaega o totoe o le maliega ma le masalosalo.
O le faalilolilo e puipuia ai faamatalaga, ae le o le agavaa. Afai e te manaʻo e faʻatapulaʻaina le tauvaga, e tatau ona e taʻu eseese ma talia tulafono faʻamalosi e faʻatatau i fuaiupu e le o ni tauvaga.
I le iuga, ta'u atu e le fa'aliliuina pe laiseneina e le fa'asalalauga so'o se meatotino tau le atamai, ma o le tagata e mauaina le laisene o le a le talosaga mo aia tatau i mea ua fa'asalalauina. Afai o se laisene o le mea moni na fa'amoemoeina, e tatau ona i ai i se maliega laisene , ae le o se fuaiupu fa'alilolilo.
O le ā le umi e mafai ona tumau ai se NDA, ma o ā mea e ono faʻaaogaina ai faʻamatalaga?
E tatau ona fa'atapula'aina le fa'aaogāina i le fa'amoemoega ua ta'ua, ma e tatau ona fetaui le umi ma le ituaiga o fa'amatalaga. Mo mea lilo tau fefa'ataua'iga moni, e mafai ona fa'aauau le noataga pe afai e tumau pea le lilo o fa'amatalaga.
O le fa'amoemoega ma le umi o vaega ia e lua e fa'atulaga ai se NDA ia talafeagai. I le fa'amoemoega, e faigofie le tulafono: e fa'atagaina le fa'aaogaina mo le fa'amoemoega ua ta'ua ma leai se isi mea, ma o se fa'amoemoega fou e mana'omia ai se maliega tusitusia. A aunoa ma lena tapula'a, e fa'atapula'aina e le NDA le fa'asalalauina ae fa'atagaina pea le tagata e mauaina e fa'aaoga au fa'amatalaga lava ia. O le mea tonu lava lea e te mana'o e taofia.
I le umi, ia iloa le eseesega i le va o le umi o le maliega ma le umi o le noataga. E ono muta le maliega pe a maeʻa le feutanaiga; e tatau ona tumau pea le noataga faalilolilo. Mo faamatalaga e vave ona leiloa le taua, o se vaitaimi faatulagaina o ni nai tausaga talu ona maeʻa le galulue faatasi e talafeagai ma faigofie ona faamalosia.
Mo mea lilo tau fefaʻatauaʻiga moni e leai se mafuaʻaga e faʻatulaga ai se aso e muta ai. E tumau le puipuiga faaletulafono pe afai e tumau pea le lilo o faʻamatalaga. O se aso e gata ai i le konekarate e mafai foʻi ona faitauina o se taʻutinoga e faʻapea ua le toe manatu vaega i faʻamatalaga o se mea lilo tau fefaʻatauaʻiga pe a maeʻa lena aso.
O ā sauniuniga e lua e faʻamaeʻa ai le ata?
Muamua, e tatau ona muta le matafaioi mo faʻamatalaga e faʻasalalauina e aunoa ma se sese o le tagata e mauaina. O le puipuia o mea e mafai e tagata uma ona faitau i ai e leai se aoga ma e foliga faʻasauā ai le fuaiupu.
Lua, e tatau ona i ai se auala e alu ese ai ma le mama. A maeʻa le faʻamoemoega, pe a talosagaina, e toe faʻafoʻi mai e le tagata e mauaina pe tapeina ma le saogalemu le anotusi ma faʻamaonia i le tusi ua maeʻa ona faia. Faʻataga se tuusaunoaga talafeagai mo kopi o loʻo teuina i ni faʻamaumauga faʻaletulafono ma mo anotusi e tatau ona teuina i lalo o se tiute faʻatulafonoina o le teuina. O lena faʻamaoniga tusitusia e taua tele le i ai. O le ituaiga pepa tonu lava lea e faʻaalia mulimuli ane ai laʻasaga talafeagai e manaʻomia e le Tulafono o le Puipuiga o Mea Faalilolilo Tau Fefaatauaiga.
O a fa'amatalaga e tatau ona fa'atagaina i taimi uma e se NDA?
E tatau i se NDA ona fa'atagaina manino ituaiga e ono o fa'asalalauga. E sili atu i vaega e lua le tusia o nei fa'asalaga i totonu o le maliega nai lo le finau mulimuli ane e uiga i ai.
- Fa'asalalauga i faufautua fa'apolofesa o lo'o noatia i le fa'alilolilo: loia, tausi tusi, suetusi ma, i se tulaga tumaoti, foma'i ma tagata e togafitia fa'apitoa.
- O le fa'ailoaina e mana'omia e le tulafono po'o se fa'amasinoga, fa'atonutonu po'o se pulega o lafoga. Tu'ufa'atasia lenei mea ma se tiute e logoina muamua le vaega e fa'ailoa mai pe a fa'atulafonoina, ma ia fa'atapula'aina le fa'ailoaina i mea e mana'omia.
- Fa'amaoniga moni na tu'uina atu i lalo o le fa'amalosia.
- Lipotiina o amioga solitulafono e masalomia pe o se lamatiaga e ono tula'i mai i leoleo po'o se pulega agavaa.
- O se lipoti puipuia i lalo o le Tulafono o le Puipuiga o Fa'amatalaga Fa'alilolilo. O lea Tulafono ua fa'aaogaina talu mai Fepuari 2023 ma ua fa'asa ai so'o se fa'aleagaina e mafua mai i se lipoti. O se fuaiupu fa'akonekarate e taofia ai sea lipoti e le mafai ona fa'amalosia fa'asaga i le tagata na lipotia.
- Fa'asalalauga fa'alotoifale i luga o se fa'avae e mana'omia ona iloa i tagata ua taliaina ni matafaioi tutusa.
E fa'apefea ona lagolago e le NDA le Trade Secrets Protection Act?
O le NDA e masani lava o le faʻamaoniga autu lea na e faia ni laʻasaga talafeagai e teu faalilolilo ai faʻamatalaga. A aunoa ma lena faʻamaoniga, e ono le agavaa le faʻamatalaga e avea o se mea lilo tau fefaʻatauaʻiga.
O le Tulafono Puipuiga o Mea Faalilolilo Tau Fefaatauaiga a Holani (Wet bescherming bedrijfsgeheimen) e faʻatinoina ai le Faʻatonuga o Mea Faalilolilo Tau Fefaatauaiga a le EU. E puipuia ai faʻamatalaga e ausia ai tuutuuga faʻaopoopo e tolu:
- e lilo, o lona uiga e le o iloa lautele pe faigofie ona maua e tagata e masani ona feagai ma na ituaiga o faʻamatalaga;
- e iai lona taua faapisinisi auā e faalilolilo; ma
- ua faia ni laasaga talafeagai, e tusa ai ma tulaga, ina ia tausia faalilolilo.
O le tulaga lona tolu o le tulaga lea e lē manuia i le faatinoga, ma e lē manuia ona e leai se mea na faamaumauina.
O a ni vaifofo ua tuuina atu e le Tulafono ia te oe?
E mafai e le tagata e umia se mea lilo tau fefaʻatauaʻiga ona faia se gaioiga faasaga i le mauaina faasolitulafono, faʻaaogaina poʻo le faʻasalalauina. O fofo e aofia ai se poloaiga e taofia ai, le toe faafoiina poʻo le faʻaumatiaina o oloa solia, ma mea ua faaleagaina. E faʻatagaina foʻi e le tulafono faʻatino a Holani le faʻamasinoga e faʻatapulaʻa le avanoa i mea faalilolilo i le taimi o faʻamasinoga, ina ia aua neʻi faʻaumatia e le faʻamalosia le mea lilo.
E mafai fo'i ona i ai se sao o le tulafono tau solitulafono. Afai e fa'ailoa ma le loto i ai e se tagata faigaluega po'o se sa avea muamua ma tagata faigaluega fa'amatalaga tau pisinisi na tatau ona ia natia, e mafai ona avea lea ma solitulafono i lalo o le mataupu 273 o le Tulafono Tau Solitulafono a Holani.
O le ā tonu lava le sao o le NDA?
The NDA identifies the categories treated as secret, limits use to a purpose and restricts access. Keep the paper trail as well: a recipient log, a dated deposit or sealed specification describing the scope of the secret without revealing it, and the deletion confirmations at the end of a project turn an assertion into evidence. Our pages on Tulafono a Dutch i le puipuiga o mealilo tau fefaatauaiga ma luga auala e puipui ai au mea lilo tau fefa'ataua'iga fa'atulaga le seti lautele o fuafuaga.
E faʻapefea ona fesootaʻi le NDA ma le GDPR?
E lē suia e le NDA le tulafono o le puipuiga o faʻamatalaga. Afai e aofia ai faʻamatalaga patino i faʻamatalaga faalilolilo, e faʻaoga le GDPR i ana lava tuutuuga, ma o le fuaiupu faalilolilo e lē o se faʻavae faaletulafono mo le faʻagasologaina.
O le mea lea e tatau ai ona fa'atulaga lelei meafaigaluega e lua. Amata i matafaioi. Afai e fa'agasolo e le tasi vaega fa'amatalaga patino i fa'atonuga a le isi vaega, e fa'amalosia se maliega fa'agasologa ma e le mafai e le NDA ona suitulaga i ai. Afai e fuafua e itu uma e lua fa'amoemoega ma auala, o i la'ua o ni pule fa'atasi ma e tatau ona fa'amaumauina po'o ai e fa'atinoina po'o le fea matafaioi.
Ona faʻaaoga lea o mataupu faavae o le puipuiga o faʻamatalaga i totonu o le faʻatulagaga faalilolilo lava ia:
- fa'asoa atu na'o fa'amatalaga patino e mana'omia e le fa'amoemoega;
- fa'asa le toe fa'aaogaina mo ni fa'amoemoega e le feso'ota'i;
- fa'atapula'a le avanoa i matafaioi ua faaigoaina;
- manaʻomia ni fuafuaga faʻapitoa ma faʻatulagaga talafeagai;
- fa'atulaga se vaitaimi e taofia ai se mea mautu nai lo se vaitaimi e leai se fa'ai'uga; ma
- manaʻomia le toe faʻafoʻi mai pe tapeina ma le saogalemu, faʻatasi ai ma se faʻamaoniga tusitusia, i le faʻaiuga.
E lua isi manatu e tāua i mataupu maaleale. E tatau i le maliega ona feagai ma le galulue faatasi i talosaga mai tagata e ana faʻamaumauga, ma e leai se fuaiupu e ono faʻatapulaʻaina ai le faʻaaogaina e se tagata o ana aia tatau poʻo lo latou gafatia e faitio ai i le pulega e vaavaaia. Ma afai e tupu se soliga o faʻamaumauga, e tatau i le pule ona iloilo ma, pe a manaʻomia, logoina le Pulega Puipuiga Faʻamaumauga a Holani (Autoriteit Persoonsgegevens) e aunoa ma se faʻatuai tele, ma pe a mafai, i totonu ole 72 itula. O le mea lea, e tatau i le NDA ona faʻamalosia le isi vaega e logoina oe i le taimi lava lena, e le gata pe a maeʻa lana lava suʻesuʻega i totonu. Afai e aʻafia faʻamaumauga patino i soʻo se tulaga, ia faʻaaogā fautuaga faʻapitoa e uiga i le le faʻalauaʻiteleina o faʻamatalaga aʻo leʻi sainia.
O le ā e mafai ona fai e se fuaiupu fa'asalaga, ma e fa'apefea ona ese mai se dwangsom?
E malilie i ai vaega e lua i se faasalaga faakonekarate (boetebeding) ma e totogi pe a solia e aunoa ma se faamaoniga o le leiloa. O le dwangsom o se totogi faamalosi e na o le faamasinoga e mafai ona faia e faamalosia ai le usitaia o se poloaiga.
E fa'apefea ona aoga le fa'asalaga fa'akonekarate?
I lalo o le mataupu 6:92 o le Tulafono Fa'a-Holani, o le fa'asalaga e sui ai fa'aletulafono o mea ua fa'aleagaina se'i vagana ua tu'uina atu i le konekarate se isi itu. O se maliega e le o aofia ai i lenei mataupu e tu'ua ai oe i le fa'asalaga ma e leai se isi mea. O lea ia ta'u manino atu o le fa'asalaga e aunoa ma le fa'aleagaina o lau aia tatau e fai ai se tagi mo mea ua fa'aleagaina atoa ma se fa'amama avega.
I lalo o le mataupu 6:94 o le Tulafono Fa'a-Sivile, e mafai e le fa'amasinoga ona fa'aitiitia se fa'asalaga pe afai o le fa'aaogaina e manino lava e le talafeagai. O aofa'iga e le tutusa e vala'aulia tonu ai lena mea. Fa'amau le aofa'iga i se va'aiga talafeagai o le fa'aleagaina, ma mafaufau i se aofa'iga mautu mo soliga ta'itasi mo fa'amatalaga e tasi, se aofa'iga i le aso mo se soliga fa'aauau, ma se tapula'a i le aofa'i atoa.
E fa'apefea ona galue le dwangsom?
O le dwangsom e faʻamalosia e le faʻamasinoga i lalo o le mataupu 611a o le Tulafono Faʻatonutonu Faʻalemalo a Holani e faʻamalosia ai le usitaʻia o se poloaiga. E le mafai ona faia i se konekarate; e te talosagaina faʻatasi ma se poloaiga e taofia ai. I le faʻatinoina, e galulue faʻatasi le lua: o le sala tupe e tauia ma taofia ai, ma o le totogi faʻamalosi e faʻamalosia ai le soliga e taofi.
O a suiga pe a iai le NDA ma se tagata faigaluega poʻo se konekarate?
Mo tagata faigaluega, e faʻaaogaina tulafono faʻaletulafono i fuaiupu faʻasalaga ma faʻaleaogaina ai le masani ai o le tusiaina o pepa faʻapisinisi. Mo konekarate, o mataupu autu o meatotino tau le atamai ma le tuʻufaʻatasia o matafaioi i lalo o le filifili.
O a tulafono e faʻatatau i faʻasalaga i se konekarate faigaluega?
I lalo o le mataupu 7:650 o le Tulafono Fa'a-Sivile, e tatau ona tusia se fuaiupu fa'asalaga i se konekarate faigaluega ma e tatau ona fa'amaoti mai ai le soliga ma le aofa'i. E tatau ona ta'u sa'o mai le mea e alu i ai le tupe, ma e ono le aoga le fa'asalaga i le pule i se auala tu'usa'o pe le tu'usa'o. O fa'asalaga e fa'atinoina i le vaiaso e tasi e le mafai ona sili atu i le afa o le totogi o le aso.
E na'o le tusia e mafai ai e itu e lua ona tuua le nofoaga e alu i ai, le aofa'i ma le maualuga o le vaiaso, ma pe afai e sili atu le totogi o le tagata faigaluega nai lo le totogi maualalo fa'atulafonoina. E tusa lava pe o lea, e mafai e le fa'amasinoga ona fa'aitiitia se fa'asalaga e manatu e sili atu le mamafa.
I lalo o le mataupu 7:651 o le Tulafono Fa'a-Sivile, e le mafai e le pule ona fa'atulafonoina le sala tupe ma fai se tagi mo le fa'aleagaina o le gaioiga lava e tasi; so'o se fuaiupu e fai mai e ese mai ai e le aoga. O le uiga fa'apisinisi e fa'aopoopo ai sala tupe i fa'aleagaina e sese i se konekarate faigaluega.
E mafai ona e tu'ufa'atasia le fa'alilolilo ma le lē tauva?
Ia vavae'ese i la'ua. O se fuaiupu e le o se tauvaga po'o se fa'a'ole'ole e iai ana lava mana'oga, e aofia ai le pepa tusitusia ma, i se konekarate e tumau lona umi, o se fa'amatalaga tusitusia o mana'oga fa'apisinisi e fa'amaonia ai. O le nanaina o se fa'atapula'aina o fefa'ataua'iga i totonu o se fuaiupu fa'alilolilo e le fa'amalosia ai. E mafua ai ona masalomia le fuaiupu fa'alilolilo.
O a mea e tatau ona e fa'atulaga ma tagata fai konekarate ma ofisa?
E leai se fesiitaiga faaletulafono o meatotino tau le atamai i le tagata o tausia, o lea e tatau ai ona taulimaina ma le manino i le maliega o auaunaga le tofiga. E tatau foi ona tuuina atu le matafaioi faalilolilo i faufautua lagolago a'o le'i faia se fa'asalalauga.
Pulea fo'i le itu fa'atino. Ia fa'aitiitia le avanoa e tu'uina atu i le amataga. I le fa'ai'uga, toe maua masini ma fa'amaoniga, aveese le avanoa ma maua se fa'amaoniga tusitusia o le tapeina. O se NDA e le fetaui ma le auala moni e taulima ai e le fa'alapotopotoga le fa'amatalaga e matua itiiti lava se fa'amaoniga.
E fa'aoga fo'i tulafono lava ia e tasi i maliega fa'alilolilo i mafutaga tumaoti?
Ioe. O se maliega faalilolilo faalilolilo o se konekarate e pei o se isi lava konekarate, ae o tapula'a o faiga fa'avae a le malo e vave ona aoga.
O ia maliliega e faʻaaogaina i fafo atu o pisinisi e puipuia ai faasinomaga, savali, ata poʻo le iai o se mafutaga. E le o vaʻaia e le tulafono a Holani o se vaega ese. E faʻaoga foʻi manaʻoga tutusa o le manino, faʻamoemoega ma le faʻatusatusaga.
E mafai e se maliega tumaoti ona puipuia faaletulafono faamatalaga patino. E le mafai ona faaaogaina e nana ai se solitulafono, e taofia ai se lipoti i leoleo po o se isi pulega, e taofia ai se tasi mai le sailia o se fesoasoani mai se loia, se fomai po o se tagata e togafitia faafitauli, pe taofia ai foi faamaoniga moni mai le tuuina atu pe a faamalosia. E tatau ona tusia na tuusaunoaga i totonu o le tusitusiga. E le tatau foi ona noatia le matafaioi i amioga tau feusuaiga e fai ma ona manatu; o se maliega na fausia faapena e feteenai ma amioga a le lautele ma o le a le faamalosia.
O a mea e tatau ona e fa'atulaga i se NDA fa'a-va-o-malo?
E fa filifiliga e filifili ai pe mafai ona faʻaaogaina se NDA faʻavaomalo: tulafono faʻatonutonu, fono, gagana ma le auala e sainia ai. Siaki foʻi tulafono o le puleaina o le auina atu i fafo aʻo leʻi auina atu tekinolosi i fafo.
Tulafono pulea
I totonu o le EU, o le Tulafono Faatonutonu a Roma I e faʻaaloalogia ai filifiliga a vaega e lua i le tulafono. O lena filifiliga e noatia i tulafono faʻamalosia o le fono, ma e le mafai ona faʻaleaogaina le tulafono faʻamalosia o le atunuʻu e tasi e fesoʻotaʻi ma le tulaga. O le tulafono a Holani o le filifiliga masani lea e tele ai le faʻatinoga, ma le tele o faʻamatalaga, o loʻo i totonu o Netherlands.
Forum
O le filifiliga o le faamasinoga i totonu o le EU e lagolagoina i lalo o le Brussels I bis Regulation, ma e aloaia faaiuga i isi atunuu auai e aunoa ma se faiga faamalosia ese (exequatur). O le arbitration o le isi filifiliga, ma e lua ona lelei iinei. E faalilolilo taualumaga, lea e taua pe afai o le feeseeseaiga e uiga i se mea lilo. Ma e mafai ona faamalosia faaiuga i le tele o atunuu i lalo o le New York Convention. O mea le lelei o le tau ma le leai o se apili.
Po o le ā lava le auala e te filifilia, ia aofia ai se tuusaunoaga manino e mafai ai e itu uma e lua ona sailia se fesoasoani faanatinati mai se faamasinoga a le atunuu. O le puipuiga le tumau e taofia ai se tafega a o faagasolo le feeseeseaiga autu.
Gagana ma le saini
Ta'u mai po'o le fea gagana e sili ona fa'aaogaina. Ia fa'aeteete i fa'aupuga fa'aletulafono Peretania i se maliega e pulea e le tulafono a Holani: o fa'aupuga e pei o le "taumafaiga sili ona lelei" po'o le "leiloa fa'afuase'i" o le a fa'auigaina e pei ona faitauina e le fa'amasinoga Holani, ae le o le fa'amasinoga Peretania.
Fa'ataga le saini i ni saini tutusa ma e ala i auala fa'aeletoronika. O le mamafa fa'aletulafono o se saini numera e fa'alagolago i le ituaiga e fa'aaogaina; o se saini eletise agava'a e tutusa lona a'afiaga ma se saini tusitulima. Afai e a'afia fa'amatalaga i tekinolosi fa'atonutonuina, siaki tulafono o le puleaina o le auina atu i fafo ma fa'asalaga a'o le'i auina atu i fafo. E le fa'atagaina e le NDA se fesiitaiga e fa'asaina e le tulafono o le auina atu i fafo.
O le a se mea e tatau ona e faia pe a solia se NDA?
Gaoioi vave ma i se faasologa mautu: ia maua ni faamaoniga, taofia le faaletonu, auina atu se talosaga aloaia ma, afai e manaomia, alu i le faamasino fesoasoani muamua. E mou atu le taua o faamatalaga faalilolilo pe a salalau atu.
Laasaga 1: fa'amautu fa'amaoniga
Pu'e ni ata o ata ua tuai ma va'aia le URL, teu ia imeli ma savali muamua fa'atasi ai ma a latou ulutala, auina atu i fafo fa'amaumauga o avanoa, ma fa'amaumau po'o ai na va'ai i le a ma le taimi. 'Aua le fa'asa'oina se mea.
Laasaga 2: taofi le tafe
Aveese fa'amaoniga, tapuni faila fa'asoa, fa'atapula'a le avanoa i le vaega aupito to'aitiiti e mafai ai, ma fa'atonu so'o se sapalai oloa po'o se konekarate laiti e a'afia ai e taofi loa le fa'asalalauina atu.
Laasaga 3: auina atu se talosaga aloaia
Auina atu se tusi talosaga aloaia (sommatiebrief) e ta'ua ai fuaiupu ua solia. Ia mana'omia, a'o le'i o'o i se aso atofaina, ia taofia le fa'asalalauina, ia aveese le mataupu, ia fa'ailoa i latou e mauaina le talosaga, ma ia toe fa'afo'i mai pe tapeina le mataupu fa'atasi ai ma se fa'amaoniga tusitusia. O le tele o soliga e muta i lenei la'asaga, aemaise lava pe a le malamalama le tagata na mauaina le talosaga i le tulaga.
Laasaga 4: talosaga mo se fesoasoani le tumau
Afai e lē aoga le talosaga, talosaga mo se fesoasoani fa'avaitaimi i fa'agasologa fa'apu'upu'u (kort gedeng). E mafai e le fa'amasino fesoasoani muamua ona tu'uina atu se poloaiga fa'atulafonoina, poloa'ia le toe fa'afo'i mai po'o le fa'amaonia o le fa'aumatiaga, ma fa'atulaga se totogi fa'amalosi mo soliga ta'itasi, e masani lava i totonu o ni vaiaso. Fai se tagi mo le sala tupe fa'atulafonoina ma fa'aagaga mea ua fa'aleagaina ma tau i le taimi e tasi. Afai ua malilie i ai le fa'amasinoga, aumai le finauga autu iina ma fa'aaoga le fa'amasinoga mo na'o fuafuaga fa'afuase'i e fa'atagaina e le fuaiupu fa'amasinoga.
Laasaga 5: toe faia
E faigofie ona galo isi laasaga e lua. Afai ua pa'ū fa'amatalaga patino, fa'atino le iloiloga o le soliga ma faia so'o se fa'asilasilaga e mana'omia e le GDPR. Fa'amaopoopo so'o se fa'amatalaga fa'alaua'itele ina ia le fa'aalia e le tali se mea e sili atu nai lo le mea na faia e le soliga. Mulimuli ane, va'ai pe na fa'apefea ona tupu: e masani lava o le fa'aletonu e mafua i le pulega o avanoa nai lo le tusiaina.
Afai e sili atu ona talafeagai se fa'ai'uga ua feutaga'i i ai nai lo se fa'ai'uga, o se maliega o le fa'aleleiga fa'atasi ai ma ni maliega fa'amalosia ma se tusi fa'amaonia o le tapeina o le mataupu e masani lava o le i'uga sili lea. E moni lava lena mea pe afai o le a tosina mai e le fa'amasinoga le mafaufau i fa'amatalaga tonu lava o lo'o e taumafai e puipuia.
E tatau ona e fa'aogaina se fa'ata'ita'iga pe o se NDA ua fa'apitoa?
E lelei se faʻataʻitaʻiga mo se fesuiaʻiga puʻupuʻu, fefaʻasoaaʻi, ma e itiiti le lamatiaga i le va o vaega Holani. O le a aoga le tusiaina faʻapitoa pe a aʻafia ai mea lilo tau fefaʻatauaʻiga, faʻamatalaga patino, konekarate laiti, vaega mai fafo poʻo ni faʻasalaga tetele.
Tailoring is worth its cost when you will rely on the Trade Secrets Protection Act, when significant personal data is shared, when contractors or group companies handle the information, when the relationship crosses a border, or when the penalty is large enough to be argued about.
Pe tatau ona fa'aaogā se fautuaga o se fesili matou te talanoaina lautele i la matou fa'amatalaga i le taimi e mana'omia ai fautuaga fa'aletulafono i Netherlands.
O le ā e tatau ona e siakiina pe afai o oe o le vaega e faʻailoa mai faʻamatalaga?
You want a clause a court will enforce and that proves the reasonable steps under the Trade Secrets Protection Act. Check these points in the draft:
- The purpose is stated, and use for any other purpose requires your written consent.
- The definition covers concrete categories, including oral disclosures the recipient should have known were confidential.
- The obligation for genuine trade secrets has no fixed end date.
- The penalty is proportionate and expressly without prejudice to damages and injunctive relief (article 6:92 of the Civil Code).
- Onward disclosure to staff, advisers and subcontractors requires equivalent written obligations.
- Choice of law and forum include an exception for urgent relief before the Dutch preliminary relief judge.
What should you check as the party receiving information?
You must be able to comply in daily practice. Our note on fuafuaga feutanaiga konekarate explains how to raise these points without losing the deal. Check:
- The standard exclusions apply: public information, information you already held, independent development and lawful receipt from a third party.
- Your general skills and experience are excluded, and no restraint of trade is hidden in the clause.
- No intellectual property is assigned or licensed by the NDA.
- Disclosures to advisers, authorities, courts and whistleblower channels remain permitted.
- The return and deletion clause allows backup copies and statutory retention.
- The penalty has a cap and a rational basis; in an employment contract, articles 7:650 and 7:651 of the Civil Code apply.
O le ā se mea e mafai ona matou faia mo oe i se NDA?
O lo tatou Loia Sili draft and review confidentiality agreements for Dutch and international clients:
- We draft a one-way or mutual NDA tailored to the purpose, the information and the parties involved.
- We review a draft NDA you received and propose concrete amendments.
- We align the NDA with the Trade Secrets Protection Act and, where personal data is shared, with a GDPR processing agreement.
- We check penalty clauses in employment contracts against articles 7:650 and 7:651 of the Civil Code.
- After a leak, we send the formal demand and apply for an injunction with a coercive payment in summary proceedings (kort geding).
aotelega
- O le NDA o se konekarate masani i lalo o le tulafono a Holani. E le manaʻomia se pepa faʻatumu, ae e tatau ona e faʻamaonia le mea na malilie i ai, o lea ia tusia.
- O le faʻamalosia e faʻalagolago i se faʻamoemoega ua faʻatulagaina, se faʻamatalaga e mafai ona faʻaaogaina e tusa ai ma le vasega, o faʻaletonu masani, avanoa faʻatapulaʻaina ma vaifofo talafeagai.
- E leai se NDA e mafai ona poloka lipoti i leoleo po'o pulega, tausisia o tiute faaletulafono, fa'amaoniga fa'amalosia po'o lipoti puipuia a le tagata fa'ailoa; tusi na tuusaunoaga i totonu.
- A penalty replaces damages unless the contract says otherwise (article 6:92 of the Civil Code) and can be reduced by the court (article 6:94); in employment contracts articles 7:650 and 7:651 apply.
- O le NDA ma ana pepa aloaia o faʻamaoniga autū ia o laʻasaga talafeagai e manaʻomia e le Tulafono o le Puipuiga o Mea Faalilolilo Tau Fefaatauaiga; a maeʻa se soliga, vave gaoioi e ala i se tusi talosaga ma se faʻagasologa o aotelega.
Soo fesili
E tatau ona tusia se NDA?
No. Dutch law imposes no form requirement, so a confidentiality obligation can be agreed orally or follow from the circumstances. But the party relying on it has to prove what was agreed (article 150 of the Code of Civil Procedure), which is close to impossible without a document. Put it in writing.
E mafai ona tumau se NDA e fa'avavau?
Yes, and for genuine trade secrets that is the right approach, because protection under the Trade Secrets Protection Act lasts as long as the information stays secret. For information that loses value quickly, a fixed period of a few years after the end of the cooperation is more proportionate and easier to enforce.
E mafai e se NDA ona taofia se tasi mai le lipotia o se solitulafono?
Leai. E le mafai ona fa'amalosia le fa'alilolilo e taofia ai se lipoti i leoleo po'o se pulega e va'ava'aia, le tausisia o se poloaiga a le fa'amasinoga po'o se tiute fa'aletulafono, fa'amaoniga moni na tu'uina atu i lalo o le fa'amalosia, po'o se lipoti puipuia i lalo o le Tulafono o le Puipuiga o Fa'amatalaga Fa'alilolilo. Tusi na tuusaunoaga i totonu o le tusitusiga.
E mafai ona ou fai atu fo'i le sala tupe ma mea ua fa'aleagaina i le konekarate?
In a commercial contract, only if the agreement says so: under article 6:92 of the Civil Code the penalty replaces statutory damages unless the parties provide otherwise. In an employment contract you cannot, because article 7:651 of the Civil Code prohibits claiming both for the same act.
O le ā le vave e mafai ona ou taofia ai se tafega?
Summary proceedings (kort geding) before the preliminary relief judge normally produce a decision within weeks, and in urgent cases faster. The judge can order the disclosure to stop, order return or verified deletion, and attach a coercive payment (dwangsom) under article 611a of the Code of Civil Procedure.