O le NDA i lalo o le tulafono a Holani (geheimhoudingsovereenkomst) o se konekarate masani lea e malilie ai le tasi po'o itu uma e lua e aua le fa'asalalauina fa'amatalaga ua fa'amatalaina ma fa'aaoga mo na'o se fa'amoemoe ua malilie i ai. E noatia e aunoa ma se mana'oga fa'apitoa, ae o le itu e fa'alagolago i ai e tatau ona fa'amaonia le mea na malilie i ai, o lea i le fa'atinoina e na'o se NDA tusitusia e te maua ai le puipuiga moni.
Pe o le a faʻamalosia e se faʻamasinoga e faʻalagolago i mea e fa: o se faʻamoemoega ua faʻamatalaina, o se faʻamatalaga aoga o faʻamatalaga faalilolilo, o tuusaunoaga e faʻaaloalo i le tulafono, ma fofo o le a tuʻuina atu e se faʻamasinoga. O le tuusaunoaga autu e tatau ona manatua o le leai o se NDA e mafai ona taofia se lipoti faaletulafono i leoleo, se pulega poʻo se auala e faʻailoa ai faʻamatalaga.
Lisi o mea
O le ā le NDA i lalo o le tulafono a Holani?
O le NDA o se konekarate e pei o se isi lava konekarate. E faia e ala i le ofo ma le taliaina, ma e le manaʻomia se tusitusiga, leai se pepa fa'amaonia a le notari ma leai se iloiloga i le uiga o le tulafono a Peretania.
O le mea e tāua, ia lava le fa’amautuina o matafaioi. E tatau ona fa’amanino mai i le maliega po’o a fa’amatalaga o lo’o aofia ai, mo le a le fa’amoemoega, mo le umi, ma le mea e tupu pe a solia le matafaioi.
E lua foliga o NDA. O se maliega e tasi le itu e noatia ai na'o le itu e mauaina fa'amatalaga. E fetaui lelei lea ma se tulaga e iai se fa'ata'ita'iga, se lisi o tagata fa'atau po'o se seti o fuainumera a le tasi itu ae leai se mea e tutusa ma le isi e mafai ona fa'asoa. O se maliega fefa'asoaa'i e noatia ai itu uma e lua. E masani lava i talanoaga tu'ufa'atasi, atina'e fa'atasi ma le tele o feutanaiga fa'apisinisi, ma e masani ona maua ai se tusitusiga e sili atu ona paleni aua e tatau i itu ta'itasi ona ola ai.
O afea o le a faʻamalosia ai e le faʻamasinoga Holani se NDA?
E faʻamalosia e le faʻamasinoga a Holani tiute tauave o le faʻalilolilo e manino ma talafeagai. O le le mautinoa o le mea lea e faʻatoʻilaloina ai.
E lima foliga e faia ai le eseesega:
- O se faʻamoemoega ua taʻua. O le faʻamoemoega e faʻatapulaʻaina ai le faʻaaogaina, ma e iloa ai se fesuiaʻiga faapisinisi masani mai se tala malie lautele.
- O se faʻamatalaga e mafai ona faʻaaogaina. O tagata e taulimaina faʻamatalaga i aso taʻitasi e tatau ona mafai ona faʻaaogaina.
- Avanoa fa'atapula'aina. E na'o i latou e mana'omia le fa'amatalaga e tatau ona mauaina, ma e tatau i tagata faigaluega, faufautua ma konekarate laiti ona talia ia lava matafaioi a'o le'i tu'uina atu se mea.
- O tuusaunoaga masani. E aofia ai faʻamatalaga ua uma ona faʻasalalauina, ua uma ona umia faaletulafono e le tagata e mauaina, na atiaeina tutoʻatasi pe na maua faaletulafono mai se isi vaega. E tatau foi ona taʻu mai i le maliega po o ai e tatau ona faʻamaonia e faʻaaoga se tuusaunoaga; e masani lava o le tagata e mauaina.
- Vaifofo talafeagai. O se faasalaga e leai se sootaga ma le aia tatau o loʻo puipuia e valaʻaulia ai le faʻamasinoga e faʻaitiitia.
O le fa'amalosia e iai fo'i se tapula'a i fafo e le mafai e se tusitusiga ona fa'agaoioia. E le mafai ona fa'amalosia se fuaiupu i le tulaga e ono taofia ai se vaega mai le lipotia o se solitulafono, usita'ia o se poloaiga a le fa'amasinoga po'o se tiute fa'aletulafono, tu'uina atu o fa'amaoniga moni pe a fa'amalosia, pe faia se lipoti puipuia i lalo o le Tulafono o le Puipuiga o Fa'amatalaga Fa'alilolilo (Wet bescherming klokkenluiders). O le fausiaina o na tuusaunoaga e le fa'avaivaia ai le maliega. E fa'avaivaia ai, aua e vala'aulia ai le finauga e fa'apea o le fuaiupu atoa e feteenai ma le faiga fa'avae a le malo.
E faʻapefea ona e faʻamatalaina faʻamatalaga faʻalilolilo e aunoa ma le soona faʻaaogāina tele?
Fa'amatala i vaega e feso'ota'i ma le fa'amoemoega o le fa'asalalauina, ae le o le "mea uma". O le fa'amatalaga e faia ai le fa'ai'uga i le tele o finauga, ma o le fa'alauteleina e mafai ai e ono fa'asaga ia te oe.
O se faʻamatalaga e aofia ai mea uma e le maua ai e le tagata e taliaina se auala e usitaʻi ai ma avatu ai i le faʻamasinoga ni mafuaʻaga uma e faitau ai. O se faʻamatalaga e aoga e lisiina ai vaega e pei o le poto faʻapitoa ma le code punaoa, mamanu ma faʻataʻitaʻiga, tau ma tupe maua, faʻamatalaga a tagata faʻatau ma tagata tuʻuina atu, fuafuaga faʻapisinisi ma, i se fefaʻatauaʻiga, le iai ma le anotusi o feutanaiga lava ia. I se maliega e uiga i mataupu tumaoti e eseese vaega, ae e tutusa lava le auala e faʻaaoga ai.
Pe na o le pau ea le auala e maua ai le puipuiga o le faailogaina?
Leai. I le olaga moni, e faʻasoa atu faʻamatalaga i fonotaga, faʻaaliga ma telefoni, o lea la, o le tulafono e naʻo pepa faʻamaufaʻailoga e faʻalilolilo e le aofia ai le tele o mea e taua.
O le tulaga faatonuina e mafai ona faʻaaogaina, o le faʻalilolilo lea o faʻamatalaga pe afai ua faʻailogaina faʻapea, pe afai na iloa e le tagata na mauaina pe sa tatau ona ia iloa sa faʻalilolilo ona o lona natura ma tulaga o le faʻasalalauina. Afai e tatau ona faʻamaonia tusitusiga o faʻasalalauga tuʻugutu, faʻatulaga se vaitaimi e mafai e tagata ona ausia moni, ma aua neʻi faia se faʻamaoniga e ono afaina ai.
O a isi mea e tatau ona i ai i le fuaiupu fa'amatalaga?
Ia aofia ai mea e le aofia ai ma ta'u mai po'o ai e tauaveina le avega o le fa'amaoniga. Ia le aofia ai fo'i tomai lautele ma le poto masani o lē e mauaina le maliega. O se fuaiupu e taumafai e taofia se tasi mai le fa'aaogaina o mea ua latou a'oa'oina o se tagata tomai faapitoa e le mafai ona fa'amalosia i lona uiga, ma e masani ona mafua ai ona faitauina e le fa'amasinoga le vaega o totoe o le maliega ma le masalosalo.
O le faalilolilo e puipuia ai faamatalaga, ae le o le agavaa. Afai e te manaʻo e faʻatapulaʻaina le tauvaga, e tatau ona e taʻu eseese ma talia tulafono faʻamalosi e faʻatatau i fuaiupu e le o ni tauvaga.
I le iuga, ta'u atu e le fa'aliliuina pe laiseneina e le fa'asalalauga so'o se meatotino tau le atamai, ma o le tagata e mauaina le laisene o le a le talosaga mo aia tatau i mea ua fa'asalalauina. Afai o se laisene o le mea moni na fa'amoemoeina, e tatau ona i ai i se maliega laisene , ae le o se fuaiupu fa'alilolilo.
O le ā le umi e mafai ona tumau ai se NDA, ma o ā mea e ono faʻaaogaina ai faʻamatalaga?
E tatau ona fa'atapula'aina le fa'aaogāina i le fa'amoemoega ua ta'ua, ma e tatau ona fetaui le umi ma le ituaiga o fa'amatalaga. Mo mea lilo tau fefa'ataua'iga moni, e mafai ona fa'aauau le noataga pe afai e tumau pea le lilo o fa'amatalaga.
O le fa'amoemoega ma le umi o vaega ia e lua e fa'atulaga ai se NDA ia talafeagai. I le fa'amoemoega, e faigofie le tulafono: e fa'atagaina le fa'aaogaina mo le fa'amoemoega ua ta'ua ma leai se isi mea, ma o se fa'amoemoega fou e mana'omia ai se maliega tusitusia. A aunoa ma lena tapula'a, e fa'atapula'aina e le NDA le fa'asalalauina ae fa'atagaina pea le tagata e mauaina e fa'aaoga au fa'amatalaga lava ia. O le mea tonu lava lea e te mana'o e taofia.
I le umi, ia iloa le eseesega i le va o le umi o le maliega ma le umi o le noataga. E ono muta le maliega pe a maeʻa le feutanaiga; e tatau ona tumau pea le noataga faalilolilo. Mo faamatalaga e vave ona leiloa le taua, o se vaitaimi faatulagaina o ni nai tausaga talu ona maeʻa le galulue faatasi e talafeagai ma faigofie ona faamalosia.
Mo mea lilo tau fefaʻatauaʻiga moni e leai se mafuaʻaga e faʻatulaga ai se aso e muta ai. E tumau le puipuiga faaletulafono pe afai e tumau pea le lilo o faʻamatalaga. O se aso e gata ai i le konekarate e mafai foʻi ona faitauina o se taʻutinoga e faʻapea ua le toe manatu vaega i faʻamatalaga o se mea lilo tau fefaʻatauaʻiga pe a maeʻa lena aso.
O ā sauniuniga e lua e faʻamaeʻa ai le ata?
Muamua, e tatau ona muta le matafaioi mo faʻamatalaga e faʻasalalauina e aunoa ma se sese o le tagata e mauaina. O le puipuia o mea e mafai e tagata uma ona faitau i ai e leai se aoga ma e foliga faʻasauā ai le fuaiupu.
Lua, e tatau ona i ai se auala e alu ese ai ma le mama. A maeʻa le faʻamoemoega, pe a talosagaina, e toe faʻafoʻi mai e le tagata e mauaina pe tapeina ma le saogalemu le anotusi ma faʻamaonia i le tusi ua maeʻa ona faia. Faʻataga se tuusaunoaga talafeagai mo kopi o loʻo teuina i ni faʻamaumauga faʻaletulafono ma mo anotusi e tatau ona teuina i lalo o se tiute faʻatulafonoina o le teuina. O lena faʻamaoniga tusitusia e taua tele le i ai. O le ituaiga pepa tonu lava lea e faʻaalia mulimuli ane ai laʻasaga talafeagai e manaʻomia e le Tulafono o le Puipuiga o Mea Faalilolilo Tau Fefaatauaiga.
O a fa'amatalaga e tatau ona fa'atagaina i taimi uma e se NDA?
E tatau i se NDA ona fa'atagaina manino ituaiga e ono o fa'asalalauga. E sili atu i vaega e lua le tusia o nei fa'asalaga i totonu o le maliega nai lo le finau mulimuli ane e uiga i ai.
- Fa'asalalauga i faufautua fa'apolofesa o lo'o noatia i le fa'alilolilo: loia, tausi tusi, suetusi ma, i se tulaga tumaoti, foma'i ma tagata e togafitia fa'apitoa.
- O le fa'ailoaina e mana'omia e le tulafono po'o se fa'amasinoga, fa'atonutonu po'o se pulega o lafoga. Tu'ufa'atasia lenei mea ma se tiute e logoina muamua le vaega e fa'ailoa mai pe a fa'atulafonoina, ma ia fa'atapula'aina le fa'ailoaina i mea e mana'omia.
- Fa'amaoniga moni na tu'uina atu i lalo o le fa'amalosia.
- Lipotiina o amioga solitulafono e masalomia pe o se lamatiaga e ono tula'i mai i leoleo po'o se pulega agavaa.
- O se lipoti puipuia i lalo o le Tulafono o le Puipuiga o Fa'amatalaga Fa'alilolilo. O lea Tulafono ua fa'aaogaina talu mai Fepuari 2023 ma ua fa'asa ai so'o se fa'aleagaina e mafua mai i se lipoti. O se fuaiupu fa'akonekarate e taofia ai sea lipoti e le mafai ona fa'amalosia fa'asaga i le tagata na lipotia.
- Fa'asalalauga fa'alotoifale i luga o se fa'avae e mana'omia ona iloa i tagata ua taliaina ni matafaioi tutusa.
E fa'apefea ona lagolago e le NDA le Trade Secrets Protection Act?
O le NDA e masani lava o le faʻamaoniga autu lea na e faia ni laʻasaga talafeagai e teu faalilolilo ai faʻamatalaga. A aunoa ma lena faʻamaoniga, e ono le agavaa le faʻamatalaga e avea o se mea lilo tau fefaʻatauaʻiga.
O le Tulafono Puipuiga o Mea Faalilolilo Tau Fefaatauaiga a Holani (Wet bescherming bedrijfsgeheimen) e faʻatinoina ai le Faʻatonuga o Mea Faalilolilo Tau Fefaatauaiga a le EU. E puipuia ai faʻamatalaga e ausia ai tuutuuga faʻaopoopo e tolu:
- e lilo, o lona uiga e le o iloa lautele pe faigofie ona maua e tagata e masani ona feagai ma na ituaiga o faʻamatalaga;
- e iai lona taua faapisinisi auā e faalilolilo; ma
- ua faia ni laasaga talafeagai, e tusa ai ma tulaga, ina ia tausia faalilolilo.
O le tulaga lona tolu o le tulaga lea e lē manuia i le faatinoga, ma e lē manuia ona e leai se mea na faamaumauina.
O a ni vaifofo ua tuuina atu e le Tulafono ia te oe?
E mafai e le tagata e umia se mea lilo tau fefaʻatauaʻiga ona faia se gaioiga faasaga i le mauaina faasolitulafono, faʻaaogaina poʻo le faʻasalalauina. O fofo e aofia ai se poloaiga e taofia ai, le toe faafoiina poʻo le faʻaumatiaina o oloa solia, ma mea ua faaleagaina. E faʻatagaina foʻi e le tulafono faʻatino a Holani le faʻamasinoga e faʻatapulaʻa le avanoa i mea faalilolilo i le taimi o faʻamasinoga, ina ia aua neʻi faʻaumatia e le faʻamalosia le mea lilo.
E mafai fo'i ona i ai se sao o le tulafono tau solitulafono. Afai e fa'ailoa ma le loto i ai e se tagata faigaluega po'o se sa avea muamua ma tagata faigaluega fa'amatalaga tau pisinisi na tatau ona ia natia, e mafai ona avea lea ma solitulafono i lalo o le mataupu 273 o le Tulafono Tau Solitulafono a Holani.
O le ā tonu lava le sao o le NDA?
E fa'ailoa mai e le NDA vaega o lo'o fa'atatauina o ni mea lilo, fa'atapula'aina le fa'aaogaina i se fa'amoemoega ma fa'atapula'aina le avanoa. Ia teu fo'i le pepa o lo'o i ai: o se fa'amaumauga a le tagata e mauaina, o se tupe teu ua fa'amaufa'ailogaina pe fa'amatalaga fa'amaufa'ailogaina e fa'amatalaina ai le lautele o le mea lilo e aunoa ma le fa'aalia, ma fa'amaoniga o le tapeina i le fa'ai'uga o se galuega faatino e liua ai se fa'amaoniga i fa'amaoniga. O a matou itulau i tulafono a Holani i le puipuiga o mea lilo tau fefa'ataua'iga ma le auala e puipuia ai au mea lilo tau fefa'ataua'iga o lo'o fa'atulaga ai le lautele o fuafuaga.
E faʻapefea ona fesootaʻi le NDA ma le GDPR?
E lē suia e le NDA le tulafono o le puipuiga o faʻamatalaga. Afai e aofia ai faʻamatalaga patino i faʻamatalaga faalilolilo, e faʻaoga le GDPR i ana lava tuutuuga, ma o le fuaiupu faalilolilo e lē o se faʻavae faaletulafono mo le faʻagasologaina.
O le mea lea e tatau ai ona fa'atulaga lelei meafaigaluega e lua. Amata i matafaioi. Afai e fa'agasolo e le tasi vaega fa'amatalaga patino i fa'atonuga a le isi vaega, e fa'amalosia se maliega fa'agasologa ma e le mafai e le NDA ona suitulaga i ai. Afai e fuafua e itu uma e lua fa'amoemoega ma auala, o i la'ua o ni pule fa'atasi ma e tatau ona fa'amaumauina po'o ai e fa'atinoina po'o le fea matafaioi.
Ona faʻaaoga lea o mataupu faavae o le puipuiga o faʻamatalaga i totonu o le faʻatulagaga faalilolilo lava ia:
- fa'asoa atu na'o fa'amatalaga patino e mana'omia e le fa'amoemoega;
- fa'asa le toe fa'aaogaina mo ni fa'amoemoega e le feso'ota'i;
- fa'atapula'a le avanoa i matafaioi ua faaigoaina;
- manaʻomia ni fuafuaga faʻapitoa ma faʻatulagaga talafeagai;
- fa'atulaga se vaitaimi e taofia ai se mea mautu nai lo se vaitaimi e leai se fa'ai'uga; ma
- manaʻomia le toe faʻafoʻi mai pe tapeina ma le saogalemu, faʻatasi ai ma se faʻamaoniga tusitusia, i le faʻaiuga.
E lua isi manatu e tāua i mataupu maaleale. E tatau i le maliega ona feagai ma le galulue faatasi i talosaga mai tagata e ana faʻamaumauga, ma e leai se fuaiupu e ono faʻatapulaʻaina ai le faʻaaogaina e se tagata o ana aia tatau poʻo lo latou gafatia e faitio ai i le pulega e vaavaaia. Ma afai e tupu se soliga o faʻamaumauga, e tatau i le pule ona iloilo ma, pe a manaʻomia, logoina le Pulega Puipuiga Faʻamaumauga a Holani (Autoriteit Persoonsgegevens) e aunoa ma se faʻatuai tele, ma pe a mafai, i totonu ole 72 itula. O le mea lea, e tatau i le NDA ona faʻamalosia le isi vaega e logoina oe i le taimi lava lena, e le gata pe a maeʻa lana lava suʻesuʻega i totonu. Afai e aʻafia faʻamaumauga patino i soʻo se tulaga, ia faʻaaogā fautuaga faʻapitoa e uiga i le le faʻalauaʻiteleina o faʻamatalaga aʻo leʻi sainia.
O le ā e mafai ona fai e se fuaiupu fa'asalaga, ma e fa'apefea ona ese mai se dwangsom?
E malilie i ai vaega e lua i se faasalaga faakonekarate (boetebeding) ma e totogi pe a solia e aunoa ma se faamaoniga o le leiloa. O le dwangsom o se totogi faamalosi e na o le faamasinoga e mafai ona faia e faamalosia ai le usitaia o se poloaiga.
E fa'apefea ona aoga le fa'asalaga fa'akonekarate?
I lalo o le mataupu 6:92 o le Tulafono Fa'a-Holani, o le fa'asalaga e sui ai fa'aletulafono o mea ua fa'aleagaina se'i vagana ua tu'uina atu i le konekarate se isi itu. O se maliega e le o aofia ai i lenei mataupu e tu'ua ai oe i le fa'asalaga ma e leai se isi mea. O lea ia ta'u manino atu o le fa'asalaga e aunoa ma le fa'aleagaina o lau aia tatau e fai ai se tagi mo mea ua fa'aleagaina atoa ma se fa'amama avega.
I lalo o le mataupu 6:94 o le Tulafono Fa'a-Sivile, e mafai e le fa'amasinoga ona fa'aitiitia se fa'asalaga pe afai o le fa'aaogaina e manino lava e le talafeagai. O aofa'iga e le tutusa e vala'aulia tonu ai lena mea. Fa'amau le aofa'iga i se va'aiga talafeagai o le fa'aleagaina, ma mafaufau i se aofa'iga mautu mo soliga ta'itasi mo fa'amatalaga e tasi, se aofa'iga i le aso mo se soliga fa'aauau, ma se tapula'a i le aofa'i atoa.
E fa'apefea ona galue le dwangsom?
O le dwangsom e faʻamalosia e le faʻamasinoga i lalo o le mataupu 611a o le Tulafono Faʻatonutonu Faʻalemalo a Holani e faʻamalosia ai le usitaʻia o se poloaiga. E le mafai ona faia i se konekarate; e te talosagaina faʻatasi ma se poloaiga e taofia ai. I le faʻatinoina, e galulue faʻatasi le lua: o le sala tupe e tauia ma taofia ai, ma o le totogi faʻamalosi e faʻamalosia ai le soliga e taofi.
O a suiga pe a iai le NDA ma se tagata faigaluega poʻo se konekarate?
Mo tagata faigaluega, e faʻaaogaina tulafono faʻaletulafono i fuaiupu faʻasalaga ma faʻaleaogaina ai le masani ai o le tusiaina o pepa faʻapisinisi. Mo konekarate, o mataupu autu o meatotino tau le atamai ma le tuʻufaʻatasia o matafaioi i lalo o le filifili.
O a tulafono e faʻatatau i faʻasalaga i se konekarate faigaluega?
I lalo o le mataupu 7:650 o le Tulafono Fa'a-Sivile, e tatau ona tusia se fuaiupu fa'asalaga i se konekarate faigaluega ma e tatau ona fa'amaoti mai ai le soliga ma le aofa'i. E tatau ona ta'u sa'o mai le mea e alu i ai le tupe, ma e ono le aoga le fa'asalaga i le pule i se auala tu'usa'o pe le tu'usa'o. O fa'asalaga e fa'atinoina i le vaiaso e tasi e le mafai ona sili atu i le afa o le totogi o le aso.
E na'o le tusia e mafai ai e itu e lua ona tuua le nofoaga e alu i ai, le aofa'i ma le maualuga o le vaiaso, ma pe afai e sili atu le totogi o le tagata faigaluega nai lo le totogi maualalo fa'atulafonoina. E tusa lava pe o lea, e mafai e le fa'amasinoga ona fa'aitiitia se fa'asalaga e manatu e sili atu le mamafa.
I lalo o le mataupu 7:651 o le Tulafono Fa'a-Sivile, e le mafai e le pule ona fa'atulafonoina le sala tupe ma fai se tagi mo le fa'aleagaina o le gaioiga lava e tasi; so'o se fuaiupu e fai mai e ese mai ai e le aoga. O le uiga fa'apisinisi e fa'aopoopo ai sala tupe i fa'aleagaina e sese i se konekarate faigaluega.
E mafai ona e tu'ufa'atasia le fa'alilolilo ma le lē tauva?
Ia vavae'ese i la'ua. O se fuaiupu e le o se tauvaga po'o se fa'a'ole'ole e iai ana lava mana'oga, e aofia ai le pepa tusitusia ma, i se konekarate e tumau lona umi, o se fa'amatalaga tusitusia o mana'oga fa'apisinisi e fa'amaonia ai. O le nanaina o se fa'atapula'aina o fefa'ataua'iga i totonu o se fuaiupu fa'alilolilo e le fa'amalosia ai. E mafua ai ona masalomia le fuaiupu fa'alilolilo.
O a mea e tatau ona e fa'atulaga ma tagata fai konekarate ma ofisa?
E leai se fesiitaiga faaletulafono o meatotino tau le atamai i le tagata o tausia, o lea e tatau ai ona taulimaina ma le manino i le maliega o auaunaga le tofiga. E tatau foi ona tuuina atu le matafaioi faalilolilo i faufautua lagolago a'o le'i faia se fa'asalalauga.
Pulea fo'i le itu fa'atino. Ia fa'aitiitia le avanoa e tu'uina atu i le amataga. I le fa'ai'uga, toe maua masini ma fa'amaoniga, aveese le avanoa ma maua se fa'amaoniga tusitusia o le tapeina. O se NDA e le fetaui ma le auala moni e taulima ai e le fa'alapotopotoga le fa'amatalaga e matua itiiti lava se fa'amaoniga.
E fa'aoga fo'i tulafono lava ia e tasi i maliega fa'alilolilo i mafutaga tumaoti?
Ioe. O se maliega faalilolilo faalilolilo o se konekarate e pei o se isi lava konekarate, ae o tapula'a o faiga fa'avae a le malo e vave ona aoga.
O ia maliliega e faʻaaogaina i fafo atu o pisinisi e puipuia ai faasinomaga, savali, ata poʻo le iai o se mafutaga. E le o vaʻaia e le tulafono a Holani o se vaega ese. E faʻaoga foʻi manaʻoga tutusa o le manino, faʻamoemoega ma le faʻatusatusaga.
E mafai e se maliega tumaoti ona puipuia faaletulafono faamatalaga patino. E le mafai ona faaaogaina e nana ai se solitulafono, e taofia ai se lipoti i leoleo po o se isi pulega, e taofia ai se tasi mai le sailia o se fesoasoani mai se loia, se fomai po o se tagata e togafitia faafitauli, pe taofia ai foi faamaoniga moni mai le tuuina atu pe a faamalosia. E tatau ona tusia na tuusaunoaga i totonu o le tusitusiga. E le tatau foi ona noatia le matafaioi i amioga tau feusuaiga e fai ma ona manatu; o se maliega na fausia faapena e feteenai ma amioga a le lautele ma o le a le faamalosia.
O a mea e tatau ona e fa'atulaga i se NDA fa'a-va-o-malo?
E fa filifiliga e filifili ai pe mafai ona faʻaaogaina se NDA faʻavaomalo: tulafono faʻatonutonu, fono, gagana ma le auala e sainia ai. Siaki foʻi tulafono o le puleaina o le auina atu i fafo aʻo leʻi auina atu tekinolosi i fafo.
Tulafono pulea
I totonu o le EU, o le Tulafono Faatonutonu a Roma I e faʻaaloalogia ai filifiliga a vaega e lua i le tulafono. O lena filifiliga e noatia i tulafono faʻamalosia o le fono, ma e le mafai ona faʻaleaogaina le tulafono faʻamalosia o le atunuʻu e tasi e fesoʻotaʻi ma le tulaga. O le tulafono a Holani o le filifiliga masani lea e tele ai le faʻatinoga, ma le tele o faʻamatalaga, o loʻo i totonu o Netherlands.
Forum
O le filifiliga o le faamasinoga i totonu o le EU e lagolagoina i lalo o le Brussels I bis Regulation, ma e aloaia faaiuga i isi atunuu auai e aunoa ma se faiga faamalosia ese (exequatur). O le arbitration o le isi filifiliga, ma e lua ona lelei iinei. E faalilolilo taualumaga, lea e taua pe afai o le feeseeseaiga e uiga i se mea lilo. Ma e mafai ona faamalosia faaiuga i le tele o atunuu i lalo o le New York Convention. O mea le lelei o le tau ma le leai o se apili.
Po o le ā lava le auala e te filifilia, ia aofia ai se tuusaunoaga manino e mafai ai e itu uma e lua ona sailia se fesoasoani faanatinati mai se faamasinoga a le atunuu. O le puipuiga le tumau e taofia ai se tafega a o faagasolo le feeseeseaiga autu.
Gagana ma le saini
Ta'u mai po'o le fea gagana e sili ona fa'aaogaina. Ia fa'aeteete i fa'aupuga fa'aletulafono Peretania i se maliega e pulea e le tulafono a Holani: o fa'aupuga e pei o le "taumafaiga sili ona lelei" po'o le "leiloa fa'afuase'i" o le a fa'auigaina e pei ona faitauina e le fa'amasinoga Holani, ae le o le fa'amasinoga Peretania.
Fa'ataga le saini i ni saini tutusa ma e ala i auala fa'aeletoronika. O le mamafa fa'aletulafono o se saini numera e fa'alagolago i le ituaiga e fa'aaogaina; o se saini eletise agava'a e tutusa lona a'afiaga ma se saini tusitulima. Afai e a'afia fa'amatalaga i tekinolosi fa'atonutonuina, siaki tulafono o le puleaina o le auina atu i fafo ma fa'asalaga a'o le'i auina atu i fafo. E le fa'atagaina e le NDA se fesiitaiga e fa'asaina e le tulafono o le auina atu i fafo.
O le a se mea e tatau ona e faia pe a solia se NDA?
Gaoioi vave ma i se faasologa mautu: ia maua ni faamaoniga, taofia le faaletonu, auina atu se talosaga aloaia ma, afai e manaomia, alu i le faamasino fesoasoani muamua. E mou atu le taua o faamatalaga faalilolilo pe a salalau atu.
Laasaga 1: fa'amautu fa'amaoniga
Pu'e ni ata o ata ua tuai ma va'aia le URL, teu ia imeli ma savali muamua fa'atasi ai ma a latou ulutala, auina atu i fafo fa'amaumauga o avanoa, ma fa'amaumau po'o ai na va'ai i le a ma le taimi. 'Aua le fa'asa'oina se mea.
Laasaga 2: taofi le tafe
Aveese fa'amaoniga, tapuni faila fa'asoa, fa'atapula'a le avanoa i le vaega aupito to'aitiiti e mafai ai, ma fa'atonu so'o se sapalai oloa po'o se konekarate laiti e a'afia ai e taofi loa le fa'asalalauina atu.
Laasaga 3: auina atu se talosaga aloaia
Auina atu se tusi talosaga aloaia (sommatiebrief) e ta'ua ai fuaiupu ua solia. Ia mana'omia, a'o le'i o'o i se aso atofaina, ia taofia le fa'asalalauina, ia aveese le mataupu, ia fa'ailoa i latou e mauaina le talosaga, ma ia toe fa'afo'i mai pe tapeina le mataupu fa'atasi ai ma se fa'amaoniga tusitusia. O le tele o soliga e muta i lenei la'asaga, aemaise lava pe a le malamalama le tagata na mauaina le talosaga i le tulaga.
Laasaga 4: talosaga mo se fesoasoani le tumau
Afai e lē aoga le talosaga, talosaga mo se fesoasoani fa'avaitaimi i fa'agasologa fa'apu'upu'u (kort gedeng). E mafai e le fa'amasino fesoasoani muamua ona tu'uina atu se poloaiga fa'atulafonoina, poloa'ia le toe fa'afo'i mai po'o le fa'amaonia o le fa'aumatiaga, ma fa'atulaga se totogi fa'amalosi mo soliga ta'itasi, e masani lava i totonu o ni vaiaso. Fai se tagi mo le sala tupe fa'atulafonoina ma fa'aagaga mea ua fa'aleagaina ma tau i le taimi e tasi. Afai ua malilie i ai le fa'amasinoga, aumai le finauga autu iina ma fa'aaoga le fa'amasinoga mo na'o fuafuaga fa'afuase'i e fa'atagaina e le fuaiupu fa'amasinoga.
Laasaga 5: toe faia
E faigofie ona galo isi laasaga e lua. Afai ua pa'ū fa'amatalaga patino, fa'atino le iloiloga o le soliga ma faia so'o se fa'asilasilaga e mana'omia e le GDPR. Fa'amaopoopo so'o se fa'amatalaga fa'alaua'itele ina ia le fa'aalia e le tali se mea e sili atu nai lo le mea na faia e le soliga. Mulimuli ane, va'ai pe na fa'apefea ona tupu: e masani lava o le fa'aletonu e mafua i le pulega o avanoa nai lo le tusiaina.
Afai e sili atu ona talafeagai se fa'ai'uga ua feutaga'i i ai nai lo se fa'ai'uga, o se maliega o le fa'aleleiga fa'atasi ai ma ni maliega fa'amalosia ma se tusi fa'amaonia o le tapeina o le mataupu e masani lava o le i'uga sili lea. E moni lava lena mea pe afai o le a tosina mai e le fa'amasinoga le mafaufau i fa'amatalaga tonu lava o lo'o e taumafai e puipuia.
E tatau ona e fa'aogaina se fa'ata'ita'iga pe o se NDA ua fa'apitoa?
E lelei se faʻataʻitaʻiga mo se fesuiaʻiga puʻupuʻu, fefaʻasoaaʻi, ma e itiiti le lamatiaga i le va o vaega Holani. O le a aoga le tusiaina faʻapitoa pe a aʻafia ai mea lilo tau fefaʻatauaʻiga, faʻamatalaga patino, konekarate laiti, vaega mai fafo poʻo ni faʻasalaga tetele.
E aogā le tau o le su'isu'i pe afai e te fa'alagolago i le Tulafono o le Puipuiga o Mea Faalilolilo Tau Fefa'ataua'iga, pe a fa'asoa atu fa'amatalaga patino taua, pe a taulimaina e konekarate po'o kamupani vaega ia fa'amatalaga, pe a sopo'ia e le mafutaga se tuaoi, pe a lava le tele o le sala tupe e finauina ai.
Pe tatau ona fa'aaogā se fautuaga o se fesili matou te talanoaina lautele i la matou fa'amatalaga i le taimi e mana'omia ai fautuaga fa'aletulafono i Netherlands.
O le ā e tatau ona e siakiina pe afai o oe o le vaega e faʻailoa mai faʻamatalaga?
E te manaʻo i se fuaiupu o le a faʻamalosia e le faʻamasinoga ma e faʻamaonia ai laʻasaga talafeagai i lalo o le Tulafono o le Puipuiga o Mea Faalilolilo Tau Fefaatauaiga. Siaki nei manatu i le ata muamua:
- Ua taʻua le faʻamoemoega, ma o le faʻaaogaina mo soʻo se isi faʻamoemoega e manaʻomia ai lau maliega tusitusia.
- O le faʻamatalaga e aofia ai vaega patino, e aofia ai faʻamatalaga tuʻugutu e tatau i le tagata e mauaina le faʻamatalaga ona iloa e faalilolilo.
- E leai se aso fa'atulagaina e muta ai le noataga mo mea lilo tau fefa'ataua'iga moni.
- E tutusa le fa’asalaga ma e manino lava e aunoa ma le afaina ai o mea ua fa’aleagaina ma le fa’amama avega (mataupu 6:92 o le Tulafono Fa’asivile).
- O le fa'alauiloaina atu i le aufaigaluega, faufautua ma konekarate laiti e mana'omia ai ni noataga tusitusia tutusa.
- O le filifiliga o le tulafono ma le fono e aofia ai se tuusaunoaga mo se fesoasoani faanatinati i luma o le faamasino muamua a Holani.
O le ā e tatau ona e siakiina i le avea ai ma vaega o loo mauaina faʻamatalaga?
E tatau ona e mafai ona usita'ia i faiga masani i aso uma. O la matou fa'amatalaga i fuafuaga tau fefa'ataua'iga o konekarate e fa'amatala ai le auala e si'itia ai nei manatu e aunoa ma le leiloa o le maliega. Siaki:
- E fa'aoga tuusaunoaga masani: fa'amatalaga faitele, fa'amatalaga ua uma ona e umia, atina'e tuto'atasi ma le mauaina fa'aletulafono mai se isi vaega.
- E le aofia ai ou tomai lautele ma le poto masani, ma e leai se tapulaa o fefaatauaiga o natia i le fuaiupu.
- E leai se meatotino tau le atamai ua tofia pe laiseneina e le NDA.
- O loʻo faʻatagaina pea faʻamatalaga i faufautua, pulega, faʻamasinoga ma auala e faia ai faʻamatalaga.
- O le fuaiupu e toe faafoi atu ai ma le tapeina e mafai ai ona faia ni kopi faaleoleo ma le teuina faaletulafono.
- E iai le tapula'a ma se fa'avae talafeagai o le fa'asalaga; i se konekarate faigaluega, e fa'aoga ai mataupu 7:650 ma le 7:651 o le Tulafono Fa'a-Sivile.
O le ā se mea e mafai ona matou faia mo oe i se NDA?
E tusia ma iloilo e a matou loia fa'apisinisi maliega fa'alilolilo mo tagata fa'atau Holani ma fa'avaomalo:
- Matou te tusia se NDA e tasi le itu poʻo se NDA fefaʻasoaaʻi e faʻatatau i le faʻamoemoega, faʻamatalaga ma vaega o loʻo aʻafia ai.
- Matou te iloiloina le ata muamua o le NDA na e mauaina ma fautuina ni teuteuga mautu.
- Matou te fa'afetaui le NDA ma le Tulafono o le Puipuiga o Mea Faalilolilo Tau Fefa'ataua'iga ma, pe a fa'asoa atu fa'amatalaga patino, fa'atasi ai ma se maliega fa'agasologa o le GDPR.
- Matou te siakiina fuaiupu o faasalaga i konekarate faigaluega e faatusatusa i mataupu 7:650 ma le 7:651 o le Tulafono Faa-Sivile.
- A maeʻa ona faʻasalalau se faʻamatalaga, matou te auina atu le talosaga aloaia ma talosaga mo se poloaiga e taofia ai le tagi faʻatasi ai ma se totogi faʻamalosi i se faʻagasologa faʻapuʻupuʻu (kort gedeng).
aotelega
- O le NDA o se konekarate masani i lalo o le tulafono a Holani. E le manaʻomia se pepa faʻatumu, ae e tatau ona e faʻamaonia le mea na malilie i ai, o lea ia tusia.
- O le faʻamalosia e faʻalagolago i se faʻamoemoega ua faʻatulagaina, se faʻamatalaga e mafai ona faʻaaogaina e tusa ai ma le vasega, o faʻaletonu masani, avanoa faʻatapulaʻaina ma vaifofo talafeagai.
- E leai se NDA e mafai ona poloka lipoti i leoleo po'o pulega, tausisia o tiute faaletulafono, fa'amaoniga fa'amalosia po'o lipoti puipuia a le tagata fa'ailoa; tusi na tuusaunoaga i totonu.
- E sui e le sala tupe le tau o mea ua faaleagaina se’i vagana ua ta’u mai e le konekarate se isi itu (mataupu 6:92 o le Tulafono Fa’a-Sivile) ma e mafai ona fa’aitiitia e le fa’amasinoga (mataupu 6:94); i konekarate faigaluega e fa’aoga ai mataupu 7:650 ma le 7:651.
- O le NDA ma ana pepa aloaia o faʻamaoniga autū ia o laʻasaga talafeagai e manaʻomia e le Tulafono o le Puipuiga o Mea Faalilolilo Tau Fefaatauaiga; a maeʻa se soliga, vave gaoioi e ala i se tusi talosaga ma se faʻagasologa o aotelega.
Soo fesili
E tatau ona tusia se NDA?
Leai. E leai se fa'atonuga fa'apitoa e fa'atulafonoina e le tulafono Holani, o lea e mafai ai ona malilie i se noataga fa'alilolilo i le tautala pe mulimuli i tulaga. Ae o le itu e fa'alagolago i ai e tatau ona fa'amaonia le mea na malilie i ai (mataupu 150 o le Tulafono o Taualumaga Fa'alemalo), lea e toetoe lava a le mafai e aunoa ma se pepa aloaia. Tu'u i le tusitusiga.
E mafai ona tumau se NDA e fa'avavau?
Ioe, ma mo mea lilo tau fefaʻatauaʻiga moni o le auala saʻo lea, auā o le puipuiga i lalo o le Tulafono Puipuiga o Mea Lilo Tau Fefaʻatauaʻiga e tumau pe afai e tumau pea le lilo o faʻamatalaga. Mo faʻamatalaga e vave ona leiloa lona taua, o se vaitaimi faatulagaina o ni nai tausaga talu ona maeʻa le galulue faʻatasi e sili atu ona talafeagai ma faigofie ona faʻamalosia.
E mafai e se NDA ona taofia se tasi mai le lipotia o se solitulafono?
Leai. E le mafai ona fa'amalosia le fa'alilolilo e taofia ai se lipoti i leoleo po'o se pulega e va'ava'aia, le tausisia o se poloaiga a le fa'amasinoga po'o se tiute fa'aletulafono, fa'amaoniga moni na tu'uina atu i lalo o le fa'amalosia, po'o se lipoti puipuia i lalo o le Tulafono o le Puipuiga o Fa'amatalaga Fa'alilolilo. Tusi na tuusaunoaga i totonu o le tusitusiga.
E mafai ona ou fai atu fo'i le sala tupe ma mea ua fa'aleagaina i le konekarate?
I se konekarate faapisinisi, pe afai e fai mai le maliega: i lalo o le mataupu 6:92 o le Tulafono Faa-Sivile, o le faasalaga e sui ai mea ua faaleagaina faaletulafono vagana ua faatulaga e itu e lua se isi mea. I se konekarate faigaluega e le mafai, aua o le mataupu 7:651 o le Tulafono Faa-Sivile e faasaina ai le fai atu o tagi mo mea uma e lua mo le gaioiga lava e tasi.
O le ā le vave e mafai ona ou taofia ai se tafega?
O fa'agasologa fa'apu'upu'u (kort gedeng) i luma o le fa'amasino fesoasoani muamua e masani ona maua ai se fa'ai'uga i totonu o ni nai vaiaso, ma i mataupu fa'anatinati e vave atu. E mafai e le fa'amasino ona poloa'i le taofia o le fa'asalalauga, poloa'i le toe fa'afo'i mai pe fa'amaonia le tapeina, ma fa'apipi'i se totogi fa'amalosi (dwangsom) i lalo o le mataupu 611a o le Tulafono o Taualumaga Fa'alemalo.