O le ā le feutagaiga i se feeseeseaiga tau galuega?
O le soalaupulega i feeseeseaiga a tagata faigaluega o se auala aoga e foia ai feeseeseaiga e fesoasoani i tagata e ona galuega ma tagata faigaluega e foia feeseeseaiga i le aufaigaluega e aunoa ma le alu i le faamasinoga. O le soalaupulega e talafeagai mo feeseeseaiga a tagata faigaluega aua e taulaʻi i le sailia o se fofo tumau. I totonu o lenei taʻiala, o le a e aʻoaʻoina ai mea e aofia ai le soalaupulega a tagata faigaluega, pe a manaʻomia, ma pe faʻafefea ona faʻatautaia lelei le faagasologa.
O le soalaupulega o feeseeseaiga a leipa ose auala faatulagaina o feutagaiga lea e mafai ai e se faufautua tutoatasi ona faafaigofieina itu auai ina ia maua se fofo soofaatasi. O lenei faiga e sefe ai le taimi ma tupe ma taofia ai le faateteleina atili o feeseeseaiga i totonu o fale faigaluega.
I lenei tusiga, matou te aofia ai:
- Manatu autu ma faauigaga ole soalaupulega o galuega
- Laasaga ma lea laasaga faiga ole soalaupulega ise feeseeseaiga tau galuega
- Tau ma vaega faaletulafono
- Fa'ata'ita'iga fa'atino ma fesili e fai soo
- Le taimi e manaʻomia ai se puluvaga ma pe faʻafefea ona galue
Malamalama i le feutagaiga i le nofoaga faigaluega: manatu autu ma faʻamatalaga
2.1 faʻamatalaga autū
O le feutagaiga i feeseeseaiga tau galuega o se metotia feutagaiga e loto malie ma faalilolilo lea e taiala ai e se vaega tutoatasi lona tolu - le faufautua - le pule ma le tagata faigaluega agai i se fofo gafataulimaina i la laua feeseeseaiga. O le auai i feutagaiga e loto malie i taimi uma. O le faalilolilo o talanoaga e fausia ai se siosiomaga saogalemu mo fesootaiga tatala.
Fa'amatalaga fa'atatau:
- Fautuaga mo galuega: Ole fa'agasologa lautele ole fa'atalanoaga o fete'ena'iga ile falefaigaluega
- Tu'u ese i le soalaupulega: Fa'atatau tonu ile fa'amutaina ma le fa'aaloalo ole konekarate fa'afaigaluega
- Fete'ena'iga faufautua: Tulaga lautele mo le foiaina o feeseeseaiga
- Puluvaga tutoatasi: Fa'apolofesa le fa'atauva'a e fa'afaigofieina le fa'agasologa
Fautuaga Fa'apitoa: E tu le tagata fa'atalanoa i se tulaga e le fa'aitu'au ma e le fa'amasinoina, ae fesoasoani i vaega e o'o atu i ni maliliega e ala i le fa'amalosia o fesoota'iga lelei. E tatau i le tagata fa'atalanoa ona tausisi i tulafono fa'alilolilo e fa'atatau i fa'amatalaga uma e fa'asoa i le taimi o le fa'agasologa o le fa'atalanoaga. E le gata i lea, e ta'ita'ia e le tagata fa'atalanoa le talanoaga ma fa'amautinoa o lo'o aumaia mana'oga o vaega ta'itasi i le laulau.
2.2 sootaga o manatu
O le soalaupulega a le aufaigaluega e feso'ota'i ma isi auala e fo'ia ai fete'ena'iga e pei ona ta'ua i lalo:
- Feeseeseaiga a le aufaigaluega â†' Fautuaga â†' Maliega faʻaiʻuga â†' Toe fa'afo'isia mafutaga galulue
- Taualumaga faaletulafono (telegese, taugata, malo-malo) vs. Fautuaga (vave, taugofie, manumalo-manumalo)
- Le auai ona o feteenaiga â†' Tomai faʻapitoa â†' Toe faʻatasia
E fa'amautinoaina e le puluvaga o itu auai o lo'o auai i ni maliega manino e fa'atatau i le femalamalamaa'i, o lo'o fa'amauina i se tusitusiga.
Aiseā e tāua ai feeseeseaiga tau galuega i le va o tagata faigaluega i le Tulafono o Galuega a Holani
O le Mediation e ofoina atu le tele o tulaga lelei nai lo taualumaga faaletulafono masani:
Aafiaga tau-sefe:
- Tau averesi o finauga a tagata faigaluega e aunoa ma se soalaupulega: € 25,000- € 50,000 i le mataupu
- Tau o fa'atalanoaga o tagata faigaluega: € 2,000- € 5,000
- Ma'i umi ona o fete'ena'iga e tau ai tagata e ana galuega ile averesi € 35,000 ile tausaga
Fuainumera o le manuia e tautala mo i latou lava: E tusa ai ma le Dutch Mediators' Federation:
- 70-80% o soalaupulega uma e maua ai se maliliega
- Ole averesi ole 36,000 tagata faigaluega faufautua ile tausaga ile Netherlands
- 60% o feteʻenaʻiga e faʻatatau i le faʻatinoga, suiga poʻo le paleni o galuega-olaga
Fa'asao taimi:
- Faiga fa'atalanoaga: 6-8 vaiaso
- Taualumaga faaletulafono: 6-12 masina
- Toe fa'afouina vave o tagata faigaluega mama'i
Tau ma le laulau fa'atusatusaga mo le fa'atalanoaga o galuega
| Vaaiga | Fautuaga mo galuega | Taualumaga faaletulafono |
|---|---|---|
| Tau averesi | €2,000 – €5,000 | €15,000 – €50,000 |
| umi | vaiaso 6-8 | masina 6-12 |
| Fua faatatau manuia | 70-80 | 50-60 |
| Puleaina o taunuuga | Maualuluga (faiga e filifili) | Maulalo (fa'amasino e filifili) |
| Fa'atumauina sootaga faigaluega | mafai | mauagatā |
| faalauaiteleina | Faamaonia | Pulega a le Malo o le faamasinoga tonu |
| Tau pe a fa'aletonu | Limited | tumu |
Taiala i lea laasaga ma lea laasaga i le feutagaiga i se feeseeseaiga tau galuega
Laasaga 1: iloa le manaʻomia o le feutagaiga
Faailoa faailoilo:
- O le toesea ona o le popole i galuega po o feeseeseaiga na talanoaina
- Faʻaitiitia le gaosiga ma faʻalavelaveina mafutaga galulue
- Faʻafitauli fesoʻotaʻiga i le va o paaga
- O faitioga e uiga i amioga fa'aaloalo
Lisi siaki mo taimi e tatau ai ona iloiloina:
- [ ] Ua faateteleina feeseeseaiga e ui lava i talanoaga i totonu
- [ ] Ua faaleagaina le faatuatuaina e le tasi
- [ ] E manana'o itu e lua i se fofo lelei
- [ ] E musu le pule e galulue faatasi i le sailia o se fofo
- [ ] O loʻo iai pea se faʻavae mo le galulue faʻatasi
Laasaga 2: amataina o le faagasologa o le feutagaiga
Filifilia o se puluvaga:
- Filifili se tagata faufautua e iai le poto masani ile faamasinoga o galuega
- E tatau i le puluvaga tuto'atasi ona fa'apitoa i feeseeseaiga tau galuega
- E tatau i le pule ma le tagata faigaluega ona malilie uma i le filifiliga
Fausia se maliega faufautua:
- Maliega i le le faalauaiteleina ma le faalilolilo
- Vaevaega o tau (e masani ona totogi e le kamupanī)
- O tulafono mo le faagasologa ua faataatia i lalo
Fa'atalanoaga a tagata ta'ito'atasi:
- E feiloa'i muamua le puluvaga ma itu auai ta'itasi
- Ua faailoa mai faamoemoega ma mea e fiafia i ai
- O le ofo fua ma le naunau e felagolagomai e siakiina
- O faiga fa'atalanoaga e masani ona aofia ai fa'atalanoaga a tagata ta'ito'atasi a'o le'i faia fonotaga fa'atasi
Laasaga 3: fa'atinoina ma le ausiaina o taunu'uga
Fonotaga soofaatasi:
- I le averesi, 2-5 sauniga o le 2-3 itula
- E fesoasoani le Mediator i fesootaiga lelei
- Taulai atu i fofo talafeagai ma fofo fatufatuaʻi
- A mae'a ona faia lea o le fa'ai'uga fa'atasi o itu auai i feagaiga
- O le puluvaga e nafa ma le fausiaina o se siosiomaga saogalemu ma lelei e mafai ai e itu auai ona faʻaalia o latou manatu
Pe a manuia le soalaupulega:
- Sainia e itu auai se maliliega (VSO)
- O maliega ua faia e avea ma tulafono
- Ua fa'atulaga le fa'atinoga ma ua fuafua fo'i le tulitatao
- A mae'a ona sainia le maliliega, ona fa'ai'u loa lea o le fa'agasologa o le soalaupulega
Toe tulitatao ma fa'atinoga:
- Iloiloga pe a maeʻa le 3-6 masina e iloilo ai pe o faʻataunuʻuina maliega
- Avanoa e toe fetuuna'i isi maliega pe a mana'omia
- E mafai ona toe fa'aogaina le soalaupulega pe a tula'i mai fa'afitauli
Mea sese masani i feutagaiga i le galuega
Sese 1: Faatali umi tele e fa'afaigaluega ai se tagata e fesoasoani E vave ona faateteleina feeseeseaiga. O le vave fesoasoani e fa'ateleina ai le avanoa e manuia ai. E sili ona aoga le fesoasoani pe a naunau pea itu e lua e galulue fa'atasi.
Sese 2: Fa'amoemoega sese e uiga i le natura tauofo o le feutagaiga E ui e le mafai ona fa'amalosia e le tulafono le feutagaiga , o le teena e mafai ona i ai ni a'afiaga i totogi o fesuia'iga ma noataga o le toe fa'afouina.
Sese 3: Le lava o sauniuniga mo le faagasologa o le feutagaiga E lē amanaia e itu e lua le taua o le sauniuniga lelei. O le talanoaina o le feeseeseaiga ma se tagata e faatuatuaina e fesoasoani e iloa ai mataupu autu.
Fautuaga Fa'apolofesa: Fa'atulaga se taimi e feutaga'i ai i le taimi lava e tula'i mai ai fa'afitauli i feso'ota'iga, nai lo le fa'atali se'ia o'o ina ma'i umi pe vave ona fa'ate'aina. E taua tele le taimi e fa'atino ai le galuega i le manuia o le fa'agasologa.
Faʻataʻitaʻiga aogā ma le aotelega
Tulaga Su'esu'ega: “Fa'atonu fete'ena'iga i le kamupani feololo e fo'ia e ala i le soalaupulega"
Tulaga: O se tagata faigaluega e iai le poto masani (45 tausaga le matua) na feeseesea’i ma lana pule fou e uiga i se suiga o le galuega ina ua mae’a se toe fa’atulagaina. Na lagona e le tagata faigaluega le le amana’iaina ma le le amanaiaina o lona tomai. Na lipotia mai lona ma’i ona o le atuatuvale e feso’ota’i ma le galuega.
Laasaga na faia:
- Vaiaso 1-2: Fa'atalanoaga fa'atasi ma se puluvaga tuto'atasi
- Tagata faigaluega: lagona o le le sa'o le faiga, fefe i le fa'aitiitia
- Tagata e ona galuega: mana'omia le fetuutuuna'i, fa'afetai mo le poto masani
- Vaiaso 3-5: 3 sauniga soofaatasi
- Vasega 1: Fausia le femalamalamaa'i o manatu
- Vaega 2: Su'esu'e fofo talafeagai
- Vaega 3: Fausiaina o maliega manino
- Vaiaso 6: VSO maliliega fa'amaumau
Iʻuga mulimuli:
- Fa'atumauina so'otaga fa'afaigaluega ma le tulaga fetuutuuna'i
- Matafaioi fa'atasi: 70% galuega fou, 30% faufautua
- Fa'amaonia totogi mo le 2 tausaga
- Toe fa'atupuina manuia e aunoa ma se isi ma'i
| Vaaiga | A'o le'i Fautuaina | Ina ua uma le Mediation |
|---|---|---|
| Aveʻesea | 8 vaiaso | aso 0 |
| So'otaga galue | Faʻalavelave | Toefuatai |
| aogā | 40 | 95% |
| Faamalieina (1-10) | 3 | 8 |
Fesili e masani ona fesiligia e uiga i le feutagaiga i feeseeseaiga tau galuega
F1: “E manaʻomia ea le feutagaiga i se feeseeseaiga tau galuega?” A1: E le o se mea e manaʻomia faaletulafono le feutagaiga, ae o le teena e mafai ona i ai ni taunuuga mo itu uma e lua. E lamatia e le aufaigaluega le maualuga o totogi o le fesuiaʻiga, ae o tagata faigaluega e ono feagai ma totogi maualalo pe faʻafitauli i penefiti o le leai o ni galuega. O faʻamatalaga na faʻaalia i le taimi o le feutagaiga atonu e le faʻaalia pe afai o loʻo oʻo pea itu i le faʻamasinoga.
F2: “O le ā e tupu pe a lē manuia le feutagaiga?” A2: Afai e leai se maliliega e oo i ai, e mafai e itu e lua ona o atu i le faamasinoga, ae o le taumafaiga i le feutagaiga e vaai lelei i ai faamasino. E faaalia ai le loto lelei ma e mafai ona faatapulaaina ai tau faaletulafono. Afai e lē manuia le feutagaiga, e lē o se mea le aoga le faagasologa; e faamanino ai manaoga o itu e lua.
F3: “O ai e totogia le tau o le feutagaiga faalegaluega?” A3: E masani lava o le pule o galuega, o nisi taimi e faasoa i le va o vaega e faalagolago i le tulaga. O lenei mea e malilie muamua i ai i le maliega o feutagaiga faalegaluega.
F4: “O le a le umi e alu ai se faiga feutagaiga?” A4: I le averesi, e 6-8 vaiaso ma le 8-10 itula o talanoaga e salalau i le 2-5 sauniga, e fuafua i le lavelave o le feeseeseaiga.
F5: “E mafai ona ou aumaia se loia i le feutagaiga?” A5: E mafai lenei mea ae e le masani ai. E faʻalauiloa e le faufautua fesootaiga tuusaʻo i le va o vaega. E mafai ona sailia fautuaga faaletulafono aʻo leʻi amataina pe mulimuli ane. E taua tele le toe iloiloina o talosaga a le pule e se loia pe a uma ona le manuia le feutagaiga.
F6: “Ae fa’apefea pe a musu la’u pule e galulue fa’atasi ma le feutagaiga?” A6: E le mafai e se pule ona teena atoatoa le feutagaiga pe a tupu se feeseeseaiga i le galuega. Afai e iai se malologa ma’i, e iai le tiute fa’aletulafono a le pule e lipoti atu ma se tiute toe fa’afo’isia.
Faaiuga: manatu autu e uiga i le feutagaiga i feeseeseaiga tau galuega
5 Manatu taua mo fa'atalanoaga manuia mo galuega:
- Vave ma taugofie nai lo taualumaga faaletulafono - Ole averesi ole 6-8 vaiaso fa'asaga ile 6-12 masina, ma 80% tau maualalo
- Tulaga manuia maualuga – 70-80% o soalaupulega e maua ai maliega tumau i le va o itu auai
- Fa'asaoina o mafutaga galulue e mafai – E le pei o mataupu tau faamasinoga, o soalaupulega e maua ai le avanoa e toe faaleleia ai ma se siosiomaga lelei o galuega
- Fa'amaonia le le faalauaiteleina – E tumau pea talanoaga i le va o itu auai, e leai ni taualumaga faalauaitele
- Puleaina ole fofo – O itu auai lava latou e fuafuaina le taunuuga, ae le o se faamasino
- Fa'atonuga fa'atatau – O le sini o le soalaupulega e le o le vaevaeina o tuuaiga, ae ia galulue faatasi e saili ni fofo gafataulimaina e aoga mo itu uma.
Laasaga e sosoo ai: Afai e tupu se feeseeseaiga i galuega, faafesootaʻi vave se tagata e fesoasoani i le va o tagata faigaluega ua resitalaina i le MfN. O le vave fesoasoani e faateleina ai le avanoa e maua ai se fofo aoga.
Ia manatua: O le feutagaiga ua maeʻa i se maliega o le maliliega e ofoina atu ai le mautinoa faaletulafono ma puipuia ai le faateteleina o feeseeseaiga i le lumanaʻi. O talanoaga uma i le taimi o feutagaiga e faalilolilo ma e tatau ona faalilolilo. I se taimi o mataupu faatino ma fegalegaleaiga faigata i le galuega, o le feutagaiga o se meafaigaluega ua faamaonia mo tagata faigaluega ma tagata faigaluega.
O le fa'afaigaluegaina o le ta'ita'iga fa'apolofesa a se tagata faufautua e maua mai ai e sili atu nai lo tau: fa'atumauina o taleni, fa'aitiitia le toesea ma se auala lelei e fo'ia ai fete'ena'iga e manuia ai le fa'alapotopotoga atoa.


