O le sogi i se tamaititi e le o se solitulafono ese i le tulafono solitulafono a Holani, ae e mafai ona faasalaina i le taimi lava e agavaa ai le sogi o se amioga feusuai ma se tamaititi e i lalo ifo o le sefuluono tausaga. Talu mai le aso 1 o Iulai 2024, o nei mataupu ua pulea e le Wet seksuele misdrijven (Tulafono o Solitulafono Feusuaiga), lea na toe tusia ai le Mataupu XIV o le Wetboek van Strafrecht (Tulafono Solitulafono a Holani). O tamaiti e i lalo ifo o le sefuluono tausaga e le mafai ona tuuina atu e se tamaititi se maliega faaletulafono aloaia, o lea o le fesili taua e le o le pe na malie i ai le tamaititi ae pe o le amioga sa i ai se uiga feusuai. I le va o le sefuluono ma le sefuluvalu, o le amioga lava lea e tasi e mafai ona faasalaina pe afai e faaaogaina e le tagata matua se sootaga o le pule, faalagolago po o le vaivai.
O a suiga i le aso 1 o Iulai 2024
Na amata faamamaluina le Wet seksuele misdrijven i le aso 1 o Iulai 2024. Na toe suia le suafa o le Mataupu XIV o le Tulafono Tau Solitulafono mai solitulafono faasaga i amioga a le lautele i le seksuele misdrijven (soliga tau feusuaiga) ma toe fausia le suafa atoa e faatatau i le maliega nai lo le faamalosia. I lalo o le pulega muamua, sa masani ona tatau i le itu a leoleo ona faamaonia le faamalosia, sauaga po o le faamata’u o sauaga. I lalo o le pulega o loo i ai nei, ua lava le iloa e le ua molia, pe i ai se mafuaaga matuia e masalomia ai, e le’i manao le isi tagata i le fesootaiga tau feusuaiga.
O lea e maua ai ni vaega se tolu mo le aanranding (faiga faamalosi faafeusuaiga) ma le verkrachting (faiga faamalosi). O le vaega e sili ona mama o le ituaiga e tatau ona nofosala, lea e tatau ai i le ua molia ona iloa e le’i mana’o i ai le isi tagata. O le ituaiga ogatotonu e mana’omia ai le fa’amoemoe, e aofia ai le fa’amoemoe fa’apitoa. O le ituaiga e sili ona mamafa o le ituaiga agavaa, lea na fa’aaogaina ai le malosi, fa’asauā po’o le taufa’amata’u o le fa’asauā. O la’asaga ta’itasi i luga e si’itia ai le maualuga fa’aletulafono, ma o la’asaga ta’itasi e toe si’itia pe a avea le tagata ua a’afia ma se tamaititi.
O le Tulafono na faʻalauiloa mai ai foʻi ni solitulafono eseese mo le faiga faʻafeusuaiga a tamaiti, e aofia ai fesootaiga faʻafeusuaiga ma se tamaititi e i lalo ifo o le sefuluono tausaga, faʻaalia o sea tamaititi i amioga faʻafeusuaiga poʻo ata, ma le fautuaina o se feiloaʻiga ma se faʻamoemoega faʻafeusuaiga. O le faʻasauā faʻafeusuaiga i nofoaga faitele na avea ma solitulafono i lona lava aia tatau. E leai se tasi o nei mea e iai sona aafiaga i tua: o amioga na faia aʻo leʻi oʻo i le aso 1 o Iulai 2024 o loʻo faʻamasinoina pea i lalo o aiaiga na faʻaaogaina i le taimi lea, o le mafuaʻaga lea o loʻo faʻasalalauina pea punaoa tuai ma numera tuai o tusiga ma e faigofie ona sese le faitauina.
O tapula'a tausaga e faia ai le fa'ai'uga o le mataupu
E tolu tapula'a o tausaga e fa'aaogaina e tulafono Holani: sefululua, sefuluono ma le sefuluvalu. O le matua lautele e mafai ai ona malie i feusuaiga e sefuluono. O se feusuaiga ma se tagata e la'ititi ifo i le sefuluono o se solitulafono e tusa lava po o le a le mea na fai pe fai e le tamaititi, aua e le aloaia e le tulafono le maliega e tuuina atu i lalo ifo o lena matua.
Mo tamaiti e sefululua i le sefuluono tausaga le matutua, o le Tulafono o Solitulafono o loʻo i ai ni aiaiga faapitoa mo le faʻasauā faʻafeusuaiga ma le faiaiga faamalosi, mataupu 247 ma le 248 Sr. Mo tamaiti e i lalo ifo o le sefululua o aiaiga tutusa o mataupu 249 ma le 250 Sr, ma o faʻasalaga e sili ona maualuga i le ulutala atoa. O solitulafono eseese i le faiga faʻafeusuaiga a tamaiti, e aofia ai fesootaiga faʻafeusuaiga ma teuga, o loʻo faʻatulaga i le mataupu 251 Sr ma faʻapena foʻi ona faʻaaogaina le sefuluono o se taimi e gata ai.
E iai i le tulaga ogatotonu tamaiti e sefuluono ma le sefulufitu tausaga. E mafai ona latou malilie i ai i mataupu faavae, ma o se mafutaga i le va o ni tagata se toalua o lena tausaga e le o se mataupu solitulafono. Ae ui i lea, o loʻo iai i le Tulafono o Solitulafono ni fesuiaiga faʻateteleina mo tagata ua aʻafia i lenei vaega o tausaga pe a faʻaaogaina sese e le tagata matua le pule, faʻatuatuaga, faʻalagolago poʻo se vaivaiga manino, ma pe a tosina le tamaitiiti i se faiga faʻafeusuaiga totogi pe faʻaaogaina. I na tulaga, o le mea moni na ioe le tamaitiiti e leai sona taua.
E mafai ona aoteleina fa'apea tulaga fa'atapula'a ma aiaiga e o fa'atasi ma ia tulaga.
| Tausaga ole tamaitiiti | Tulaga i lalo o le Tulafono Tau Solitulafono | Sauniuniga autū |
|---|---|---|
| I lalo o 12 | E fa'asalaina so'o se gaioiga fa'afeusuaiga; e le mafai faaletulafono ona maua le maliega ma e fa'aoga le tapula'a aupito maualuga. | Mataupu 249 ma le 250 Sr |
| 12 e oʻo atu i le 16 | E faʻasalaina soʻo se gaioiga faʻafeusuaiga; e leai se aafiaga faaletulafono o le maliega a le tamaititi. | Mataupu 247 ma le 248 Sr |
| I lalo ifo o le 16 tausaga (fesoota'iga ma ata) | O fesootaiga mataga tau feusuaʻiga, le faʻaalia o se tamaititi i amioga tau feusuaʻiga ma le teuteuina o ni solitulafono eseese. | Matā'upu 251 Sr |
| 16 ma 17 | E mafai ona maua le maliega i le mataupu faavae, ae e mafai ona faasalaina le gaioiga pe afai e aofia ai le pule, faalagolago, vaivaiga po o le totogiina. | Fa'aliliuga fa'ateteleina i le Mataupu XIV Sr |
| So'o se ata laiti, | O le faia, auina atu, umiaina pe matamata i ata fa'afeusuaiga o se tagata e i lalo ifo o le 18 tausaga o se solitulafono ese'ese, e fa'apea fo'i i le va o tamaiti laiti lava latou. | Sauniuniga o mea e uiga i faiga sauā tau feusuaiga i tamaiti, Mataupu XIV Sr |
E lē o se vaega o le solitulafono le matua o le tagata matua e i lalo ifo o le sefuluono. E tusa ai ma tuutuuga faaletulafono, o ni tamaiti e to’alua e sefulufa tausaga le matutua o lo’o feasogi, o lo’o faia uma amioga e aofia ai i le tulafono. Pe o le tulafono fa’asolitulafono o lo’o fa’atinoina moni lava i lena tulaga o se fesili ese, e filifili e le Ofisa o Moliaga Lautele ae lē o le fa’aupuga o le mataupu, ma o le a talanoaina i lalo.
O afea e faitaulia ai se sogi o se amioga fa'afeusuaiga
E le o lisiina e le Tulafono o Solitulafono po o fea gaioiga faaletino e fa'afeusuaiga. E fa'aaogaina le upu tatala o le seksuele handeling (gaioiga fa'afeusuaiga), ma e filifili le fa'amasinoga pe o aofia ai le amioga. O lena iloiloga e le fa'aitu'au: e tilotilo le fa'amasino i le natura o le pa'i, le vaega o le tino o lo'o a'afia ai, lona umi ma le malosi, ma tulaga na tupu ai, e fua i mea e masani ai i le va o tagata o lo'o a'afia ai. O se fa'afeiloa'iga masani po'o se fa'ailoga alofa fa'amatua e leai se uiga fa'afeusuaiga ma o lea e le aofia ai i le aiaiga.
O le fa'amoemoega o se elemene ese ma e iloiloina pe a mae'a lena. O se sogi e fa'aletino fa'afeusuaiga e mafai lava ona ta'ita'i atu ai i le fa'asa'olotoina pe afai e leai se fa'amoemoega po'o se agasala e mana'omia, ma i se isi itu, o se fa'amoemoega le sala ua ta'ua e le fa'aleaogaina ai amioga sa manino lava fa'afeusuaiga. O le matua o le tamaititi e toe taulimaina i se auala ese. O se elemene fa'aletino, o lona uiga e le tatau i le itu a leoleo ona fa'amaonia na iloa pe na fuafuaina e le ua molia le matua o le isi tagata. Na'o se mea sese e uiga i le matua e mafai ona fa'amagaloina moni lava e mafai, i tulaga fa'apitoa, ona ta'ita'i atu ai i le fa'asa'olotoina, ma o le tulaga mo lena puipuiga e maualuga.
E tāua le fa'aupuga iinei, auā e lua upu e masani ona fenumiai i tusitusiga fa'a-Peretania. O le Aanranding e aofia ai faiga fa'afeusuaiga e aunoa ma le fa'aofiina o le tino; o le verkrachting e mana'omia ai le fa'aofiina, e tusa lava pe la'ititi. O lo'o iai i se tulaga e ono agasala ai, o se tulaga fa'amoemoeina ma se tulaga agavaa, ma e tofu lava ma ana lava aiaiga e fa'apitoa mo tamaiti. O le upu tuai ontuchtige handeling, lea na pulea ai le fa'amasinoga se'ia o'o i le aso 1 o Iulai 2024, ua suia i le seksuele handeling. O fa'amasinoga mai luma atu o lena aso e tāua pea, auā o lo'o fa'aauau pea ona fa'aaogaina e fa'amasinoga ia mea pe a iloiloina pe iai se uiga fa'afeusuaiga o amioga.
Aiseā e lē fesoasoani ai le maliega i lalo ifo o le sefuluono tausaga?
O le faiga e faʻavae i luga o le maliega o le Wet seksuele misdrijven e faʻatatau i tagata e sefuluono tausaga ma luga atu. I lalo ifo o lena tausaga ua faia e le faipule se filifiliga faʻapitoa: e le mafai e se tamaititi ona malie faʻamaonia i le faia o feusuaiga, ma o faʻamaoniga na faia e le tamaititi le gaioiga, na manaʻo i le fesootaiga pe na mulimuli ane faʻamatalaina o se mea na ia faia ma le loto i ai e le aveesea ai le uiga solitulafono o le gaioiga. O le puipuiga e le o iai i le tagata na te puipuia.
E leai se tuusaunoaga faaletulafono o le tapunia o tausaga i tulafono a Holani. O faauigaga faapena o loo iai i le tele o faiga mai fafo, ae e leai ni a latou tutusa i le Tulafono o Solitulafono, ma o se mea sese faifai pea i mea tau Peretania e uiga i Netherlands le tuuina atu o ia mea o se tulafono Holani. O le mea o loo iai i le tulafono Holani o le avanoa, o le mataupu faavae e faapea e le faamalosia lava le Ofisa o Moliaga Lautele e molia. O le Aanwijzing seksuele misdrijven, o le taiala a le moliaga o loo faamamaluina talu mai le 2024, o loo faatulaga ai le auala e faatino ai lena pule faitalia, ma e faatonuina ai le au moliaga e iloa le eseesega i le va o le faaaogaina sese i le tasi itu ma amioga tau feusuaiga i le va o tamaiti laiti e tutusa tausaga ma tulaga i le isi itu.
O lena eseesega e faʻatinoina i le tulaga o le faʻaiuga a le itu a leoleo, ae le o le tulaga o le faʻamatalaga o le solitulafono. O le pule faitalia, ae le o se aia tatau, ma e mou atu atoa pe a iai se eseesega tele i le matua poʻo le matua, soʻo se ituaiga o faʻamalosi, totogi, se ata poʻo se faʻamaumauga, poʻo se mafutaga e iai le faatosinaga a le tasi tagata i le isi.
Tulaga o le faatuatuaga, pule ma le faalagolago
O le Tulafono Fa'asolitulafono e fa'atatau i feusua'iga i totonu o se mafutaga e iai le pule po'o le fa'alagolago o se mea sese ese ma mamafa. O faia'oga, tausi, faia'oga ta'aloga, tagata faigaluega talavou, foma'i mafaufau, matua tausi ma matua fai, o lo'o umia uma tulaga e manatu ai le tulafono e le mafai ona maua le maliega moni, ma o amioga e ono avea ma mataupu o le olaga patino e avea ma solitulafono. O le auala fo'i lea e puipuia ai tamaiti e sefuluono ma le sefulufitu tausaga le matutua: mo i latou, o le iai o se mafutaga fa'alagolago o le mea lea e fa'asalaina ai le gaioiga.
O loʻo iai i faʻalapotopotoga faʻaleaʻoaʻoga se isi tiute faʻaletulafono e faigofie ona le amanaʻiaina. Afai e masalomia se tagata faigaluega i se solitulafono tau feusuaiga faʻasaga i se tamaititi aʻoga, e tatau i le aufaigaluega a le aʻoga ona lipotia lenei mea i totonu, e tatau i le komiti faʻafoe ona feutagai ma le tagata asiasi faalilolilo a le Ofisa Asiasi o Aʻoaʻoga, ma afai e iai se masalosaloga talafeagai e tatau i le komiti faʻafoe ona lipotia le mataupu i leoleo. E leai se pule a le komiti faʻafoe e foia ai se mataupu faapena i totonu, ma o le le mulimulitaʻi i le faiga o se soliga matuia lea o le tiute.
Faatasi ai ma taunuuga faasolitulafono, o se tuuaiga i lenei vaega e masani ona mafua ai se ala tutusa: faamalolo pe faateaina, faagasologa o le amio pulea faapolofesa mo galuega faatulafonoina, ma le teena o se Verklaring Omtrent het Gedrag (tusi faamaonia o amioga) mo galuega ma tamaiti laiti. O nei ala e faatino i a latou lava taimi faatulagaina ma a latou lava tulaga faatonuina o faamaoniga, ma o le faasaolotoina i le mataupu faasolitulafono e le otometi lava ona foia ai.
Lipotiina, moliaga ma le matafaioi o le mataupu 167a Sv
O solitulafono tau feusuaiga faasaga i tamaiti e molia ex officio. E le o ni klachtdelicten (soliga faaseā): e le manaʻomia e le Ofisa o Moliaga Lautele se faaseā aloaia mai le tamaititi poʻo mātua ina ia mafai ai ona faia se gaioiga, ma a oʻo loa ina taunuu se lipoti i leoleo e le mafai ona toe faaui i tua. O le tulaga lea e masani ona sese ai mea mai fafo e uiga i tulafono a Holani. O loʻo iai pea se manaʻoga mo se faaseā i isi vaega o le Tulafono Tau Solitulafono, mo se faʻataʻitaʻiga mo le tuliloaina i lalo o le mataupu 285b Sr, ae le o solitulafono tau feusuaiga o loʻo talanoaina iinei.
O le mea e manaʻomia e le tulafono, o le faʻalogoina lea o le tamaititi. O le Mataupu 167a o le Wetboek van Strafvordering (Tulafono o Taualumaga Faʻasolitulafono) e faʻamalosia ai le loia o le malo, i mataupu tau solitulafono tau feusuaiga e aofia ai se tamaititi ua atoa le sefululua tausaga, e tuʻuina atu i lena tamaititi le avanoa e faʻaalia ai lona manatu i le solitulafono aʻo leʻi faia le faʻaiuga i le moliaga. E tatau i le loia o le malo ona amanaʻia lena manatu. E le o se veto: e mafai e le Ofisa o Moliaga Lautele ona molia e faʻasaga i manaʻoga o le tamaititi, ma e mafai foʻi ona filifili e aua le molia e ui lava ina manaʻo le tamaititi.
O lipoti e taulimaina e 'au fa'apitoa (zedenteams) a leoleo. I le fa'atinoina o se lipoti, e muamua atu i se talanoaga fa'amatalaga lea e fa'amatala ai e leoleo mea e aofia ai i se lipoti ma mea e tutupu mulimuli ane, ina ia faia ai le fa'ai'uga e lipoti ma fa'amatalaga atoatoa. O fa'atalanoaga ma tamaiti laiti e faia i totonu o se potu fa'apitoa e fa'apipi'iina e leoleo ua uma ona a'oa'oina ma e fa'amaumauina.
E tele naua taimi fa'atapula'a e tusa ai ma le fuafuaga. Mo solitulafono tau feusua'iga sili ona matuia, e aofia ai le faiaiga faamalosi ma le fa'asauāina o se tamaititi, e leai se taimi fa'atapula'a e molia ai. Mo isi solitulafono tau feusua'iga o lo'o totoe na faia fa'asaga i se tamaititi, o lo'o fa'amaonia i le mataupu 71 Sr e le amata le vaitaimi i le aso na faia ai le gaioiga ae i le aso e atoa ai le sefuluvalu tausaga o le tagata ua a'afia, ina ia mafai ona faia le fa'ai'uga e lipoti atu pe a matua.
Fa'amaoniga o nei mataupu
O mataupu i lenei vaega e masani ona oo mai i ni tala se lua o le mea e tasi na tupu, ma o le tulafono o faamaoniga a Holani e faatulaga ai se tapulaa faapitoa i lena mea. I lalo o le mataupu 342 o le Tulafono o Taualumaga Tau Solitulafono e le mafai ona faalagolago se faasalaga i le faamatalaga a se molimau e toatasi. O le mea lea, e tatau ona lagolagoina le faamatalaga a le tagata tagi e isi faamaoniga, lea e le manaomia ona faamaonia ai le solitulafono ae e tatau ona tuuina atu i le tala se faamaoniga tutoatasi.
I le faʻatinoina o faʻamaoniga lagolago e sau mai savali, ata ma faʻamatalaga o nofoaga i luga o telefoni, mai faʻamatalaga a tagata na talanoa i ai le tamaititi i le taimi lea, mai mea na fai mai ai le ua molia i le faʻatalatalanoaga, ma o nisi taimi mai suʻesuʻega faʻapitoa poʻo faʻafomaʻi. O le faʻatuatuaina o se faʻamatalaga e mafai ona avea ma mataupu autu, ma e mafai e le itu tetee ma le itu a leoleo ona talosagaina se suʻesuʻega i le auala na maua ai se faʻamatalaga, aemaise lava pe a laʻitiiti le tamaititi pe ua sili atu ma le faatasi ona faʻatalanoaina. E tatau ona taʻua eseese ata faʻafeusuaiga: o le faia, auina atu, umiaina poʻo le matamata i ata faʻafeusuaiga o se tagata e i lalo ifo o le sefuluvalu o se solitulafono i lona lava aia tatau, e aofia ai tagata o loʻo faʻaalia o ni tamaiti laiti lava latou ma na fefaʻasoaaʻi ata ma le loto i ai.
Le matafaioi a le Raad voor de Kinderbescherming
E lua galuega eseese a le Raad voor de Kinderbescherming (Komiti Tausiga ma le Puipuiga o Tamaiti) i nei mataupu, ma e masani ona fenumiai. Afai o le ua masalomia o se tamaitiiti laʻitiiti, e fautuaina e le Raad le Ofisa o Moliaga Lautele ma le faamasinoga a talavou i tulaga patino o le talavou ma le faasalaga po o le fesoasoani e talafeagai. O lena fautuaga e saunia vave, e masani lava a o iai pea le mataupu i le loia o le malo, ma e taua tele i se mataupu a talavou.
Afai e fesiligia le saogalemu o se tamaititi, e ese le matafaioi a le Raad. E mafai e le Veilig Thuis, le nofoaga autu mo fautuaga ma lipoti mo sauaga i totonu o aiga ma sauaga i tamaiti, po o le Ofisa o Moliaga Lautele ona talosagaina le Raad e suʻesuʻe pe manaʻomia se puipuiga o tamaiti. Afai e faʻaalia i le suʻesuʻega ua matuā lamatia le atinaʻeina o le tamaititi, e faʻaoga le Raad i le kinderrechter (faʻamasino talavou). E mafai e le faʻamasino ona faʻatino se ondertoezichtstelling i lalo o le mataupu 1:255 o le Burgerlijk Wetboek, tuʻu le tamaititi i fafo atu o le aiga, pe i tulaga sili ona ogaoga e faʻamutaina le pule a matua i lalo o le mataupu 1:266 BW.
O nei fa’amasinoga fa’asivile e fa’atasi ma le mataupu tau solitulafono ma mulimuli i a latou lava tulaga fa’atonuina. O le fa’asa’olotoina o se solitulafono e le fa’ai’uina ai se puipuiga, ma o se fa’ai’uga e le molia ai e le fa’apea ai o le a tapunia e le Raad lana faila. O le mea lea e masani ona feagai matua ma ni fa’agasologa se lua i le taimi e tasi, fa’atasi ai ma vaega eseese, taimi fa’atulagaina eseese ma tulafono eseese i le mauaina o le faila.
Fa'asalaga ma taunuuga e mulimuli mai i se fa'asalaga
E si'itia le tapula'a fa'aletulafono fa'atasi ai ma le matuia o le amio ma fa'aitiitia i la'asaga e tusa ai ma le matua o le tamaititi. Mo le fa'asauā fa'afeusuaiga fa'amoemoeina, o le tapula'a maualuga e ono tausaga mo se tagata ua a'afia e sefuluono tausaga pe sili atu, valu tausaga pe afai e va o le sefululua ma le sefuluono tausaga le tagata ua a'afia, ma sefulu tausaga pe afai e i lalo ifo o le sefululua tausaga le tagata ua a'afia. Mo le faiaiga fa'amoemoeina, o le tapula'a maualuga e tutusa ma le iva, sefululua ma le sefululima tausaga. O fa'asologa agavaa, lea na fa'aaogaina ai le malosi, fa'asauā po'o le taufa'amata'u o le fa'asauā, e sili atu ona mamafa le fa'asalaga, ae o fa'asologa e ono fa'aitiitia le fa'asalaga.
O tapulaʻa ia, ae le o lafoga. O le mea e faʻamalosia e le faʻamasinoga e faʻalagolago i le matuia o le amioga, le eseesega o tausaga, le umi, le iai o se mafutaga faʻalagolago, le aʻafiaga i le tagata ua aʻafia ma tulaga patino o le ua molia. I le tulafono tau solitulafono a talavou, e eseʻese faʻasalaga ma le maualuga, ma o le faʻamamafa o loʻo i luga o faʻalavelave nai lo le faʻasalaga.
E seasea lava ona avea le faasalaga ma taunuuga atoa. E tusia se faasalaga i le resitala o pepa faamaonia a le faamasinoga, ma e taua le malamalama i le uiga o se faamaumauga solitulafono a o lei manatu o se faasalaga tuutuuga o se taunuuga mama. O se faasalaga i lenei vaega o le a masani ona taofia ai se Verklaring Omtrent het Gedrag mo soʻo se galuega e aofia ai tamaiti laiti, mo le tele o tausaga. E mafai e le faamasinoga ona faia se faasaina o fesootaiga po o se faasaina o se eria, ma i mataupu matuia o se faaleaogaina mai se galuega. E mafai e tagata ua aafia ona auai i taualumaga solitulafono o se vaega ua manuʻa ma fai se tagi mo se taui, lea e mafai e le faamasinoga ona tuuina atu faatasi ma le faasalaga ma lea e aoina e le setete. O le auala e oo atu ai le mataupu i lena tulaga o loo faamatalaina i la matou tusiga e uiga i le tusi valaaulia ma le faamasinoga i se mataupu solitulafono a Holani.
E lua isi taunuuga e tatau ona taʻua auā e faateʻia ai tagata. O se faʻasalaga mo se solitulafono tau feusuaiga faasaga i se tamaititi e mafai ona lipotia i pulega a se isi atunuu o le EU, lea e aʻafia ai le galuega ma tamaiti i fafo. Ma afai o le ua molia e umia le pule faamatua i luga o le tamaititi, o le mataupu tau solitulafono o le a toetoe lava o taimi uma e o faatasi ai ma taualumaga faalemalo e uiga i fesootaiga ma le nofomau, e faia i ai se faaiuga e se faamasino ese i se tulaga ese.
O le ā e fai pe a fesiligia pe tu'ua'ia oe
So'o se tasi e vala'auina mo le fesiligia i se mataupu fa'apenei e iai le aia tatau e feutagai ai ma se loia a'o le'i faia le fa'atalanoaga muamua a leoleo ma ia iai se loia i le taimi o le fa'atalanoaga, ma e aoga lava lena aia tatau mai le fa'atalanoaga muamua lava. E aoga fo'i le aia tatau e fa'alologo ai i le taimi atoa. O fa'amatalaga na faia i se taumafaiga e fa'amatala fa'alaua'itele le tulaga e fa'amaumauina ma fa'aaogaina, ma i se vaega e liliu ai le iloiloga i ni fa'amatalaga fa'apitoa, o se tala e leai se fesoasoani o se amataga le lelei.
Aua le fa'alatalata atu i le isi itu, o latou aiga po'o se isi lava molimau, tu'usa'o pe ala i ni tagata e fesoasoani i ai. O le fa'atosinaina o se tagata o le a faia se fa'amatalaga o se solitulafono lava ia, ma e ese mai i lena, o le auala sili ona fa'atuatuaina lea e liua ai se mataupu atonu na i'u i se fa'aleaogaina i se moliaga. Afai ua fa'atulafonoina se fa'asa ona fesoota'i ma se tasi o tuutuuga, o le solia o lea tuutuuga e masani ona i'u ai i le taofia.
Mo mātua ma tupulaga talavou ua oo i ai ni feusuaʻiga sa latou lē mananaʻo ai, o le auala e ui atu i le 'au a leoleo, ma o le Slachtofferhulp Nederland e tuʻuina atu le lagolago i le taimi lea; o le tulaga o lē ua tagi i faʻamasinoga o loʻo mulimuli mai o loʻo faʻatulaga i la matou tusiga e uiga i aia tatau a tagata ua aʻafia i faʻamasinoga faʻasolitulafono a Holani . O se talanoaga faʻamatalaga ma leoleo e leai se noataga e lipoti atu. Afai e fesiligia le saogalemu o se tamaititi i le fale, e mafai ona faia se talanoaga ese mai le faʻamasinoga faʻasolitulafono i le Veilig Thuis.
Law and More E fautuaina tagata ua masalomia ma tagata ua aafia i mataupu tau solitulafono e aofia ai solitulafono tau feusuaiga, ma i taualumaga tau puipuiga o tamaiti e masani ona o faatasi ma i latou. E iloilo e a matou loia tau solitulafono le faila, faamaoniga ma le tulaga i lalo o le Wet seksuele misdrijven, ma galulue i le faatalanoaga a leoleo, i le vaega o moliaga ma le faamasinoga. Afai ua valaauina oe mo se fesili, pe afai o e mafaufau i se lipoti, faafesootai matou a o lei e talanoa i se isi tagata e uiga i le mataupu.
Tapula'a faaletulafono e uiga i fegalegaleaiga ma tamaiti laiti
E mafai ea ona faasāina se tā vave i le alafau?
I se tulaga lautele, o se sogi puʻupuʻu e lē faʻafeusuaiga i le alafau e lē o se mea e faʻasāina ai. O le tulafono a Holani ua mamanuina moni lava e tuliloa ai gaioiga e manino le faʻamoemoega faʻafeusuaiga pe aofia ai se ituaiga o faiga faʻasauā, ae lē o ni faʻaaliga lē mamā o le alofa i le va o tagata. Pe o se gaioiga e faʻafeusuaiga lona uiga e iloiloina ma le tonu, i le natura o le fesootaʻiga ma tulaga, e fua i mea e masani ai i le va o tagata o loʻo aʻafia ai. Talu mai le aso 1 o Iulai 2024, o lena iloiloga ua faia i lalo o le Wet seksuele misdrijven.
E fa'apefea ona ou iloa pe agavaa se mafutaga mo se tuusaunoaga mai le matua e lata i le matua?
E leai se tuusaunoaga faaletulafono o le tulafono tau solitulafono a Holani e faatatau i le tapunia o tausaga. Pe o molia se mataupu faapena o se mataupu e pule faitalia a le Public Prosecution Service, lea e tilotilo i le eseesega o tausaga, pe na tutusa moni lava le fesootaiga, ma pe na umia e le tasi le pule po o le faatosinaga i le isi. I lalo ifo o le sefuluono tausaga, o le amioga e tumau pea o se solitulafono i mataupu uma. E na o le pule faitalia e aafia ai pe molia le solitulafono, ma e le maua pe afai e aofia ai se tagata matua pe afai ei ai se elemene o le mamafa, totogi po o ata.
O le ā se mea e tatau ona ou faia pe afai e tuuaia sese aʻu?
Afai o oe po'o se tasi e te iloa ua feagai ma se tu'ua'iga o se fegalegaleaiga le talafeagai ma se tamaititi, o le la'asaga muamua ma sili ona taua o le sailia lea o se fautuaga faaletulafono i le taimi lava lena. Aua le taumafai e fa'amatala atu le tulaga i leoleo po'o le tagata na molia oe lava ia. E faigofie ona fa'asesēina au upu pe ave'esea mai le anotusi ma fa'aaoga fa'asaga ia te oe mulimuli ane. E mafai e se loia puipuia solitulafono e iai le poto masani ona puipuia ou aia tatau mai le amataga. O le a latou fautuaina oe i mea e fai (ma mea e le tatau ona fai) ma amata ona tu'ufa'atasia se puipuiga e fa'avae i luga o mea moni patino o lau mataupu. O le vave gaoioi e matua taua tele lava ina ia fa'atautaia lelei le fa'agasologa fa'aletulafono.
Pe o se sogi ma se tamaititi ea o se solitulafono tonu lava?
E lē otometi lava. E leai se tulafono faapitoa e tasi a le tulafono mo se sogi e tasi; o se gaoioiga faigofie ma le alofa e masani ona lē faasāina, ae o le gaioiga lava lea e tasi e mafai ona sopoia ai se teritori solitulafono pe afai e agavaa o se gaioiga tau feusuaiga ma se tagata e i lalo ifo o le sefuluono tausaga, lea e faasalaina e le Wet seksuele misdrijven e tusa lava pe ua malie i ai.
O a mea e silasila i ai faamasinoga e filifili ai pe o se solitulafono sea mataupu?
E iloilo e le faamasinoga ni mea se tele, e aofia ai le natura o le fesootaiga, e pei o le pe na faia i le alofa pe faaleituaiga, le eseesega o tausaga i le va o tagata taʻitoʻatasi o loʻo aʻafia ai, ma pe sa i ai i le tagata matua se tulaga o le faatuatuaga, pule, po o le faalagolago i le tamaitiiti.
Aiseā e tāua tele ai faaletulafono le eseesega o tausaga i le va o tagata o loo aafia ai?
O le i lalo ifo o le sefuluono tausaga e lē o se vaega o le solitulafono le eseesega o tausaga: e mafai ona faasalaina le faigaaiga e tusa lava po o le a le matutua o itu e lua. O le eseesega o tausaga e tāua tele i le Ofisa o Moliaga Lautele ma le faamasinoga, lea e fuaina le eseesega o tausaga, faalagolago ma le mamafa pe a faia se faaiuga i le moliaga ma le faasalaga.
Aiseā ua taulaʻi ai le tulafono i le puipuia o fanau laiti i nei tulaga?
O le faʻavae faaletulafono ua mamanuina e puipuia ai tamaiti mai le faʻaaogaina sese ma le sauāina, o lea e iloiloina ai le tulaga atoa ma tulaga o se tulaga nai lo le vaʻavaʻai tuʻusaʻo i se gaioiga tuʻufua.
O lo'o e sailia se isi mea? O la matou fa'asinomaga o ta'iala tau solitulafono a Holani o lo'o lisiina ai mea uma na matou tusia e uiga i lenei mataupu, fa'atulagaina e tusa ai ma le autu.

