Fa'atomuaga: O le a le Fa'a'ole'ole ma Aisea e Taua ai mo Tagata Uma
Uiga : O le taufaasese o se solitulafono masani i Netherlands lea e faasese ai e tagata solitulafono tagata ina ia maua ai tupe po o ni oloa taua. I totonu o lenei taiala, o le a e iloa ai po o le a tonu lava le taufaasese, pe faapefea ona iloa ma pe faapefea ona puipuia oe lava ia lelei. O le taufaasese o se solitulafono ma e mafai ona taitai atu ai i le moliaga. O le sini a le tagata taufaasese o le maua lea o tupe mai le taufaasese pe ia manuia i se isi auala. O le matafaioi a le tagata ua aafia o se mea taua tele i le iloiloina o le taufaasese. O se metotia masani e faaaoga e tagata taufaasese o le faia lea o se faasinomaga pepelo, e faafoliga o se isi tagata ina ia faasese ai tagata ua aafia.
O aso uma lava, e faitau selau tagata Dutch e pa'u'ū i tagata taufaasese o loʻo faʻatuputeleina le atamai. Mai le taufaasese a WhatsApp i le taufaasese o tafaoga faamasani, o faiga taufaasese i aso nei e tele ituaiga ma e mafai ona aafia ai soo se tasi. E to'atele tagata e lagona le fa'a'ole'ole ina ua pa'u'u'u i faiga tau faasese. Ua fa'atuputeleina le tomai o tagata solitulafono i luga o le initaneti i le faia o imeli, fe'au tusitusia, fe'au WhatsApp ma tusi mai faletupe. Ae le gata i lea, ua fa'atuputeleina lo latou tomai i le fa'afoliga o ni faletupe. O faiga taufaasese o tafaoga faamasani e aofia ai tagata taufaasese e faafoliga o ni tagata alofa pepelo i luga o saite o tafaoga faamasani ina ia maua ai tupe. E masani ona puupuu le taimi e ta ai e tagata taufaaleaga, o lea latou te galulue vave ma lelei. O lenei ta'iala o lo'o aofia ai manatu autu o faiga fa'a'ole'ole, iloa o fa'ailoga lapata'i, ta'iala mo le puipuiga ma mea e fai pe a fa'asese oe.
Fa'amaonia vave o mea e te a'oa'oina: fa'auigaga fa'aletulafono, fa'atinoga fa'atino, puipuiga lelei, ma fuafuaga fa'atino mautu mo tulaga masalomia. E mafai ona faia le taufaasese e ala i imeli pepelo, feau tusitusia, ma tusi. Faletupe ma fa'alapotopotoga e lapataia ma le malosi e uiga i ituaiga fou o faiga taufaasese e puipuia ai tagata mai nei faiga.
Malamalama i Faiga Faasese: Manatu Autu ma Faauigaga
Fa'amatalaga autu
O le tau faasese ua faauigaina faaletulafono i le Mataupu 326 o le Criminal Code o se faiga matuia o le taufaasese lea e faaaoga ai e le tagata solitulafono le taufaasese e faatosina ai se isi tagata e tuuina atu tupe, oloa po o le faia o ni noataga. Mo faiga taufaasese e tupu, o se tasi o auala o faiga taufaasese o loo lisiina i le Mataupu 326 o le Tulafono o Soligatulafono e tatau ona i ai, e pei o se upega o pepelo. O le fa'amoemoe o taimi uma e maua ai tupe fa'aletulafono mo oe lava po'o isi vaega. O le faʻamoemoe o le tagata taufaasese o le maua lea o tupe mai le taufaasese poʻo le manuia i se isi auala. I Netherlands, o le taufaasese o loʻo faʻamatalaina i le Mataupu 326 o le Criminal Code. I Peleseuma, e mafai ona faʻasalaina le taufaasese i lalo o le Mataupu 496 o le Criminal Code.
Tulaga uiga tutusa ma upu fa'atatau:
- Tese: Tulaga lautele mo le taufaasese ma le loto i ai
- Faʻasesega: Fa'asese ma le fa'a'ole'ole
- Fa'a'ole'ole: Tulaga le aloaia mo faiga tau faasese
- Fa'a'ole'ole togafiti: Tulaga fa'aletulafono mo auala fa'asese
Fautuaga Fa'apolofesa: Ia malamalama e masani ona fa'aogaina e tagata taufaasese igoa sese, fa'asinomaga sese po'o ni tala pepelo e maua ai le fa'atuatuaga. O le iloaina o nei mamanu o le a fesoasoani e puipuia oe. O faiga taufaasese e ala i ala o faasalalauga lautele e aofia ai ofo sese po'o le fa'afoliga o ni tagata masani e gaoi ai fa'amatalaga patino po'o tupe. O faiga taufaasese i le WhatsApp e aofia ai se telefoni fa'afuase'i sese mai se tagata e iloa o lo'o talosagaina se tupe. O le a le fesiligia lava oe e lau faletupe mo fa'amatalaga e ulufale ai, numera saogalemu po'o le fa'aliliuina atu o tupe i se isi teugatupe e ala i fe'au tusitusia, WhatsApp, imeli po'o le telefoni.
So'oga fa'atatau
Fa'a'ole'ole e feso'ota'i sa'o i:
- Cybercrime: Fa'asese i luga ole laiga e ala ile initaneti ma fa'asalalauga lautele
- Fa'asese fa'asinomaga: Fa'aaoga sese o fa'amatalaga patino
- phishing: Taumafaiga fa'atekinolosi e gaoi fa'amatalaga saini. Phishing ose auala e gaoia ai e tagata taufaavalea au auiliiliga e ala i se soʻotaga i se imeli poʻo se feʻau pepelo.
Fa'afanua faigofie o mafutaga: fa'a'ole'ole â†' leiloa le fa'atuatuaga â†' tu'u atu o tupe/oloa â†' fa'aleagaina tau tupe ma fa'alagona â†' lipoti ma lagolago tagata
Aisea ua avea ai le taufaasese ma faafitauli tele i Netherlands

O le taufaasese ei ai ni taunuuga mataʻutia mo tagata faʻatau Dutch. E tusa ai ma le Fraud Help Desk, o tagata Dutch na leiloa le sili atu i le 500 miliona i luga ole laiga i luga ole laiga i le 2023 - o se siitaga o le 20% pe a faatusatusa i le tausaga talu ai. O tagata atamamai e itiiti ni tomai faʻapisinisi o loʻo taulaʻi i tagata taufaasese. O se mataupu lauiloa o le taufaasese e aofia ai le totogiina o le telefoni, lea e faamalosia ai se tasi e ave i fafo, ona mou atu lea o le tagata taufaasese ma telefoni.
Fa'amaumauga autu:
- E silia ma le 35,000 lipoti o faiga taufaasese i le 2023
- WhatsApp taufaasese: averesi gau o £2,400 i le tagata ua afaina
- Fa'asesega fa'afaigaluega: averesi gau €12,000 i le tagata ua afaina
- 65% o lipoti uma e aafia ai faiga taufaavalea i luga ole laiga
- I le tele o tulaga, e ofo atu e tagata taufaasese ni oloa pepelo, e pei o mea tau eletise pepelo po o oloa e le o iai.
- E ono mafai ona maua se taui pe afai o se vaega tupe tele ua gaoia
O le aafiaga faalelagona e sili atu nai lo le faaleagaina tau tupe. E masani ona maua e tagata afaina le maasiasi, leiloa o le faatuatuaina ma le atuatuvale o le mafaufau. O faʻalapotopotoga e pei o le Victim Support Netherlands o loʻo lipotia mai e manaʻomia e tagata faʻatauvaʻa le fesoasoani mo se taimi umi. O se mea masani le oo i lagona mafatia pe a uma ona faaseseina.
I le tulaga o le taufaasese i maketi, e masani lava mo tagata afaina na totogi ae le maua se oloa.
Vaaiga lautele o ituaiga masani o faiga taufaasese ma le laulau faatusatusa
| Ituaiga taufaavalea | Pe faapefea ona galue | Tulaga gau | Faailoga iloagofie |
|---|---|---|---|
| WhatsApp taufaasese | Faafoliga faafoliga o se tagata o le aiga o loo mafatia | £2,400 | Numera le iloa, talosaga faanatinati mo tupe, tuatusi imeli eseese |
| Fa'asese tupe fa'afaigaluega | Tulaga pepelo ma tupe mama sese | €12,000 | Tulaga maualuga, faʻamalosi e gaoioi vave, tulaga le faʻatonutonuina |
| Tafaoga taufaasese | Romance scam e ala i tafaoga faamasani | €8,500 | Ta'utinoga vave o le alofa, talosaga mo tupe, musu e feiloai |
| Fa'asesega maketi | Fa'asalalauga pepelo, totogi muamua | €800 | Tau le talafeagai, totogi muamua, leai se faʻamaoniga |
| phishing | imeli pepelo mai faletupe po'o lala sooupu a le malo | €3,200 | Tulaga imeli masalomia, faanatinati, fesoʻotaʻiga i upega tafaʻilagi pepelo, talosaga e lafo pepa talatupe pe faʻasoa faʻamatalaga pepa aitalafu |
| Fa'asesega totogi muamua | O folafolaga pepelo e faafesuiai mo le totogiina muamua | €1,500 | O folafolaga tetele, totogi muamua, leai ni fa'amaoniga |
Fa'ailoga lapata'i: Omiga e vave faia se gaioiga, talosaga mo fa'amatalaga patino, sese o le gagana po'o le sipelaga i savali, ma ofo e foliga mai e lelei tele e le mafai ona talitonu i ai. Aua lava ne'i kiliki i so'otaga i imeli ma savali e te mauaina mai tagata ese. 'Togafiti talatalanoa' e fa'atatau i tagata ese o lo'o fa'alatalata atu i se tasi e maua lo latou fa'atuatuaga ona gaoia lea o mea taua.
Togafiti Fa'a'ole'ole: Le Fa'ailoaina o Togafiti a Tagata Fa'asese
O togafiti poto o ni togafiti poto ma faʻapitoa e faʻaaoga e tagata taufaasese e taumafai ai e faʻasesē i latou ua afaina. O nei togafiti e masani ona faʻamaonia e oʻo lava i tagata sili ona mataala e mafai ona paʻu atu ia i latou. E fa'aaoga e tagata tau fa'a'ole'ole faiga fa'a'ole'ole eseese, e pei o le fa'aigoaina o se igoa sese, fa'aali o se fa'alapotopotoga fa'atuatuaina, po'o le tu'ufa'atasia o se tala fa'atuatuaina e ta'alo ai lagona ma le fa'atuatuaina.
I luga ole laiga i luga ole laiga, o nei togafiti e mafai ona iloa i imeli phishing e foliga mai e sau mai lau faletupe, poʻo i WhatsApp feʻau mai se 'uo' poʻo le 'tagata o le aiga' ole fesili faanatinati mo se tupe. O loʻo faʻafesoʻotaʻi foʻi tagata afaina i luga o ala o fesoʻotaʻiga lautele ma feʻau tusitusia ma tala e foliga mai e matua lelei tele e faʻamaonia, poʻo se faʻafitauli faʻanatinati e manaʻomia ona foia vave e ala i le fesiitaiga o tupe.
O le iloaina o nei togafiti poto e amata i le iloa. Fesili ifo ia te oe lava i taimi uma: pe talafeagai lenei tala, pe talafeagai lenei tulaga, ma e mafai ona ou faʻamaonia le faʻamatalaga o le na auina atu? Vaʻai mo faʻailoga e pei o le gagana poʻo le sipelaina o mea sese, talosaga e le masani ai mo faʻamatalaga patino, poʻo le faʻamalosi e gaoioi vave. E ta'alo le au fa'atauva'a i lau fa'atuatuaga ma taumafai e fa'ailoa oe o lo'o e feagai ma se pati fa'atuatuaina. E ala i le mataala i nei ituaiga o taufaasese, e mafai ai ona e taofia oe mai le avea ma se tagata ua afaina i faiga taufaasese.
Ia nofouta o tagata taufaasese o loʻo faʻafetaui pea a latou togafiti. O le mea lea, nofo faʻamatalaga e uiga i faiga fou o faiga taufaasese i luga ole laiga ma faʻasoa lou malamalama i isi. I lenei auala, e le gata ina e puipuia oe lava, ae faapena foi i latou o siomia oe mai togafiti taufaasese a tagata taufaasese.
Ta'iala La'asaga ta'i La'asaga e Puipuia Oe Lava Mai Fa'asese
Laasaga 1: Iloa faailoilo lapatai
Lisi siaki o fu'a mumu:
- Feau fa'afuase'i mai le "aiga" e ala i le numera le iloa
- Fa'amalosi e fa'aliliu tupe i totonu o se taimi pu'upu'u
- Talosaga e fa'asoa atu pepa faletupe, PIN po'o fa'amatalaga saini
- Imeli o lo'o iai ni tagata e lafo atu masalosaloga e fa'afoliga o lau faletupe
- Ofo fa'atasi ai ma fa'amanuiaga e le fa'atatauina
- Aua ne'i tali atu i fe'au masalosalo po'o telefoni e fesili ai mo ni fa'amatalaga patino po'o ni tupe
Faʻataʻitaʻiga o se tulaga: Ua e mauaina se feʻau WhatsApp mai se numera e le iloa: “Talofa Tina, o laʻu numera fou lenei. Ua faomea laʻu telefoni. E mafai ona e fesiitaʻi le £500? O le a ou toe totogi atu ia te oe taeao.” O se taufaasese masani lea i talanoaga.
Le mea e fai pe a iai se masalosalo: Taofi, siaki i taimi uma i se isi auala (vala'au le numera ua iloa), ma fa'amaonia fa'asinomaga a'o le'i faia se gaioiga.
Laasaga 2: Fa'atino faiga puipuia
Puipuiga fa'apitoa: * Faaaoga upu fa'alilolilo malolosi ma tulaga ese mo teugatupe ta'itasi
- Fa'agaoioi le fa'amaoni fa'alua i fa'amatalaga taua
- Fa'apipi'i polokalame antivirus lelei ma fa'afou pea
- Fa'aaoga na'o feso'ota'iga malupuipuia (https://) mo totogi
- Fa'aoga teugatupe i luga ole laiga ile komepiuta ma le telefoni fe'avea'i o lo'o fa'afou i taimi uma ana polokalame ma faiga fa'apolopolo
- Fa'aoga upu malolosi ma tulaga ese e umi ma lavelave, ma aua ne'i fa'aogaina le upu fa'aoga tutusa mo tala eseese
- Taofi lou siosiomaga fa'akomepiuta i luga ole laiga, e o'o lava i tagata e te iloa lelei
- Fa'aoga upu fa'amalo ma tulaga ese mo tala ta'itasi
- Fa'agaoioi le fa'amaoni fa'a-lua i fa'amatalaga taua
- Fa'apipi'i polokalame antivirus lelei ma fa'afou pea
- Fa'aaoga na'o feso'ota'iga malupuipuia (https://) mo totogi
Tulafono o le amio:
- Aua ne'i fa'asoa lau kata faletupe, PIN po'o fa'amatalaga e saini ai
- Afai e masalosalo, fa'amaonia i taimi uma e ala i auala aloa'ia
- Fa'aalu lou taimi pe a faia ni filifiliga taua tau tupe
- Faʻaeteete i faʻamatalaga patino i luga o faʻasalalauga lautele
- E le fai atu faletupe ia te oe e lafo mai au pepa talatupe
Punaoa fautuaina: Polokalama aloaia a faletupe, faamama spam i imeli, ma le auaunaga lapatai a lau faletupe.
Laasaga 3: Iloa le mea e fai i tulaga masalomia
Gaioiga vave pe a e masalomia se mea:
Gaioiga vave pe a iai se masalosaloga: * Fa'afeso'ota'i loa lau faletupe e poloka ai totogi
- Sefe screenshots ma faʻamaumauga o feʻau masalosalo
- Lipoti i leoleo (i luga o le initaneti poʻo le ofisa o leoleo). E taua le iloa po'o fea ma pe fa'afefea ona lipotia ina ia mafai ai ona e vave maua se fesoasoani ma lelei.
- Lipo atu faiga taufaasese i le Fomai Fesoasoani: 088-7867372. Fa'afeso'ota'i vave lau faletupe pe afai na e fa'asoa au fa'amatalaga saini po'o fa'ailoga saogalemu. O nisi faletupe e iai numera faʻapitoa mo i latou ua afaina i faiga taufaasese.
- Sefe screenshots ma faʻamaumauga o feʻau masalosalo
- Lipoti le mea na tupu i leoleo (i luga o le initaneti poʻo le ofisa leoleo)
- Lipo atu faiga taufaasese i le Fomai Fesoasoani: 088-7867372. Fa'afeso'ota'i vave lau faletupe pe afai na e fa'asoa au fa'amatalaga saini po'o fa'ailoga saogalemu.
Lagolago mo ē ua aʻafia: Lagona le saoloto e faʻafesoʻotaʻi le Victim Support Netherlands mo se lagolago faʻalagona ma ni fautuaga aogā mo le toe faʻaleleia. E mafai foʻi e ē ua aʻafia ona maua se fesoasoani ma ni fautuaga iinei e uiga i laʻasaga e sosoo ai pe a uma ona faʻaseseina. Afai e te i lalo ifo o le 18 tausaga, e mafai ona e faʻafesoʻotaʻi le De Kindertelefoon.
O mea sese masani e mafua ai ona e a'afia i faiga taufaasese
Sese 1: Fa'atuatuaina vave o feso'ota'iga e le iloa E to'atele tagata e vave tali atu i fe'au mai numera e le iloa e fa'ataga mai o latou aiga po'o uo. E fa'aaogaina e tagata taufa'asese lo tatou fa'atuatuaga masani ma le fesoasoani.
Sese 2: Kiliki i luga o so'otaga e aunoa ma se fa'amaoniga Ua fa'ateleina le fa'apolofesa o imeli phishing. O le kilikiina o se so'otaga i totonu o se imeli masalomia e mafai ona o'o atu ai i le taufaasese o fa'asinomaga po'o le fa'ama'i pipisi.
Sese 3: Fa'asoa atu o fa'amatalaga patino ona o le faaaloalo E fa'aaogaina e tagata taufa'asese le social engineering e fa'asesē ai tagata. Latou te fesili mo fa'amatalaga "mo le fa'amaoniga" pe fa'atupuina le mamafa o le taimi.
Fautuaga Fa'apolofesa: Faaaoga le tulafono e 24 itula - ia faaalu pea le itiiti ifo ma le aso e mafaufau ai i talosaga tau tupe e le'i mafaufauina. O fa'alavelave fa'afuase'i moni e masani lava ona fa'atali mo le aso e tasi.
Su'esu'ega o le olaga moni: Fa'a'ole'ole tupe fa'afaigaluega e ala i WhatsApp

Suʻesuʻega o le tulaga: Na leiloa e Marianne mai Utrecht le €15,000 i tagata taufaasese o cryptocurrency ia Mati 2024
Tulaga muamua: Na vaaia e Marianne (52) se faasalalauga i luga o le Facebook e uiga i le teu faafaigaluega i cryptocurrency. Ina ua maeʻa ona faatumu se pepa faafesootai, na faafesootai atu o ia e ala i le WhatsApp e se “faufautua teu faafaigaluega” o lē na faailoa mai o ia o Thomas mai se kamupani teu faafaigaluega lauiloa.
Laasaga na faia e le au taufaavalea:
- Fausiaina o le talitonuina: Faʻafesoʻotaʻi i aso uma, faʻaalia manuia laiti i luga o faʻailoga pepelo
- Tupe maua pepelo: Ina ua mae'a le ‚¬500 tupe teu, na fa'aalia e le fa'avae se ‚¬750 'tupe mama'
- Tatala: Fa'amalosi e teu fa'afaigaluega atili mo 'avanoa fa'apitoa'
- Faʻatoʻaga: Ina ua uma le ‚¬15,000 tupe teu, na poloka uma tala
I'uga mulimuli:
- Aofa'i tupe leiloa: £15,000 tupe teu
- A'afiaga o le mafaufau: Fa'anoanoa, maasiasi, leai se talitonuga
- Faiga fa'aletulafono: Lipoti i leoleo, o lo'o fa'aauau pea taualumaga
| mo | Ina ua mavae |
|---|---|
| Fa'asao: € 25,000 | Fa'asao: € 10,000 |
| Leai se iloa o faiga taufaasese | Fa'atino puipuiga malosi |
| Leai se fa'amaoniga | Fa'alua siaki tupe teu fa'afaigaluega |
Lipoti o faiga taufaasese: o fea, faʻafefea ma pe aisea
O le lipotia o faiga taufaasese ose laasaga taua pe afai na e aafia i se faiga taufaavalea. E ala i le lipotia o faiga taufaasese, e le gata ina e fesoasoani ia te oe lava, ae faapena foi i isi: o loʻo e saofagā i le taofia o tagata taufaaleaga ma puipuia le toʻatele o tagata mai le paʻuʻia i le togafiti lava lea e tasi. I totonu o Peretania, e mafai ona e lipotia le taufaasese i leoleo, pe i luga ole laiga poʻo le ofisa o leoleo. E le gata i lea, o le Fraud Help Desk o se nofoaga autu tau lipoti lea e mafai ona e lipotia ai faiga taufaasese i luga o le numera po o le telefoni.
E taua le lagona le saoloto e faʻafesoʻotaʻi nei pulega, e tusa lava pe e te le o mautinoa pe na tupu moni le taufaasese. E mafai e a latou aufaigaluega ona fautuaina oe i laasaga sili e sosoo ai ma fesoasoani ia te oe i le aoina mai o molimau. E ala i le lipotia o faiga taufaasese, e te faateleina ai foi lou avanoa e maua ai se taui, ona o lau mataupu o le a faamauina aloaia ma suesueina.
O lipoti o faiga taufaasese e taua tele mo le foia o tagata taufaasese. Latou te fesoasoani i leoleo ma isi faʻalapotopotoga ia iloa mamanu, vave faʻaalia ituaiga fou o faiga taufaasese ma sili atu le lagolago i tagata afaina. Aua la e faatali umi e lipoti atu. Fa'apotopoto le tele o fa'amatalaga e mafai, e pei o imeli, fe'au tusitusia, lisiti o totogi ma isi fa'amatalaga talafeagai, ma fa'afeso'ota'i leoleo po'o le Fraud Help Desk vave.
Manatua: e le o tuulafoaiina oe. E ala i le lipotia o faiga taufaasese, ua e faia se eseesega - mo oe lava ma mo isi.
Fa'ai'uga: Lesona Autu mo le Puipuiga mai Fa'asesega
5 Ta'iala Autu Puipuiga:
- Fa'amaonia i taimi uma: Afai e masalosalo e uiga i le faasinomaga, valaau e faaaoga numera iloa
- Faifai lemu: Fa'aaoga le 24 itula e malolo ai mo filifiliga tau tupe
- Puipui au faʻamatalaga: Aua ne'i fa'asoa lau kata faletupe, PIN code po'o fa'amatalaga saini
- Ia faitio: O ofo e foliga mai e lelei tele e fa'amaoni e masani lava
- Lipoti gaioiga masalomia: Fesoasoani i isi e ala i le lipotia o faiga taufaasese i leoleo ma le Fomai Fesoasoani Fesoasoani
Mataupu autū: O le mataala ma le faʻamaonia o lau puipuiga sili lea e faasaga i tagata taufaasese. O le mataupu o taufaasese e manaʻomia ai le nofouta pea, aua o loʻo fetuʻunaʻi pea e tagata solitulafono a latou metotia.
Laasaga e sosoo ai: La'u mai le lisi siaki saogalemu a le Fraud Help Desk, fa'asoa atu lenei fa'amatalaga i aiga ma uo, ma lagona le saoloto e fa'afeso'ota'i le Fraud Help Desk i le 088-7867372 pe afai e te fetaia'i ma ni tulaga masalomia. Puipui oe lava ma isi e ala i le nofouta i le lalolagi o faiga taufaasese ma pepelo o lo'o suia pea. Faaaoga uepisaite e pei o le veiligbankieren.nl mo ni fautuaga i faiga taufaasese. Asiasi i uepisaite a Veilig Bankieren ma le Fraud Helpdesk mo ni fautuaga i le auala e puipuia ai oe lava mai faiga taufaasese i totogi, phishing, ma isi ituaiga o faiga taufaasese. E mafai e loia i le Law & More ona fesoasoani ia te oe i lenei mea.
Fesili e masani ona fesiligia e uiga i le iloaina ma le puipuia o faiga taufaasese i Netherlands
E fa'apefea ona ou iloa se upega tafa'ilagi po'o se fa'atau'oloa e fa'atuatuaina?
Siaki i taimi uma iloiloga, vaavaai mo faʻamatalaga faʻafesoʻotaʻi, faʻamaonia le resitalaina o kamupani ma le Chamber of Commerce, ma faʻalogo i tusi faamaonia (https). Fa'aeteete atili i pati e le o iloa e na'o le taliaina o le totogi muamua.
O le ā se mea e tatau ona ou faia pe afai ua uma ona ou faaliliuina atu tupe i ni tagata taufaasese?
Fa'afeso'ota'i vave lau faletupe e taumafai e toe fa'afo'i le totogi, lipoti i leoleo, fa'amaumau mea uma, ma lipoti atu i le Fraud Help Desk. O le vave o lau gaioiga, o le tele foi lea o le avanoa e toe faʻaleleia ai.
E mafai ona toe maua la'u tupe pe a uma ona fa'aseseina?
E faalagolago lea i mea eseese. Faatasi ai ma le fesiitaiga o faletupe, e masani ona faigata ona toe maua mai le tupe, ae e tatau i lau faletupe ona suʻesuʻe pe mafai ona latou taofia le totogiina. O inisiua tau inisiua e le masani ona aofia ai faiga taufaasese, ae e mafai lava ona maua se taui e ala i faamasinoga.
E fa'apefea ona ou puipuia lo'u aiga mai faiga tau fa'asese?
Fa'asoa fa'amatalaga e uiga i togafiti tau fa'asese, malilie e fa'atalanoa muamua totogi tetele, ma ia mautinoa e iloa uma e tagata le auala e lipoti atu ai tulaga masalomia. A'oga o le puipuiga sili lea.
O a mea e ta'ua faaletulafono o se taufaasese i lalo o le tulafono a Holani?
O le faiga taufaasese o loʻo faʻamatalaina i le Mataupu 326 o le Tulafono Faʻasolitulafono, ma ina ia tupu lenei mea, e tatau ona i ai se tasi o auala patino o le taufaasese o loʻo lisiina iina, e pei o se upega o pepelo, faʻatasi ai ma le faʻamoemoe e maua ai se mea e le tusa ai ma le tulafono mo oe lava ia poʻo se isi vaega.
O a nisi o faiga taufaasese masani o loo feagai ma tagata i aso nei?
O faʻataʻitaʻiga e aofia ai le taufaasese i le WhatsApp, lea e faʻafoliga ai se tasi o se fesoʻotaʻiga ua iloa ma faia se talosaga sese faʻafuaseʻi, taufaasese i tafaoga faamasani, ma taufaasese e ala i ala o faasalalauga faaagafesootai e aofia ai ofo pepelo pe faʻafoliga o ni masani e gaoi ai faʻamatalaga patino poʻo tupe.
Aiseā e masani ai ona faʻaaogā e tagata taufaʻasese ni faasinomaga pepelo?
E masani ona faʻaaogā e tagata tau faʻasese igoa pepelo, faasinomaga pepelo, poʻo ni tala pepelo faapitoa ina ia maua ai le faatuatuaga o le tagata ua aʻafia, lea e avea ai le iloaina o nei mamanu o se auala taua e puipuia ai oe lava.
E tāua ea le matafaioi a le tagata ua aʻafia i le iloiloina o se mataupu tau faasese?
Ioe, o le matafaioi a le tagata ua aʻafia ua faʻamatalaina o se mea taua tele i le iloiloina pe na tupu se faiga taufaasese.



