O faiga fa'a-AI e maualuga le lamatiaga o le autū lea o le Tulafono Fa'atonutonu a le AI a Europa ( Regulation (EU) 2024/1689 ), e masani ona ta'ua o le AI Act, lea e fa'alauiloa ai se fa'avae e fa'avae i luga o tulaga lamatia mo le atina'eina, sapalaiina ma le fa'aaogaina o faiga fa'a-AI. O le maualuga o le lamatiaga i le soifua maloloina, saogalemu ma aia tatau fa'avae, o le mamafa fo'i lea o noataga.
Mo faʻalapotopotoga, o le tausisia o tulafono e lē amata i le tusiaina o pepa faʻapitoa, ae i le faʻavasegaga saʻo. Muamua faʻamautu poʻo fea faiga faʻa-AI o loʻo atiaʻe, faʻatauina pe faʻaaogaina i totonu o le faʻalapotopotoga. Ona iloilo lea pe faʻasaina se faiga , e maualuga le lamatiaga, e noatia i matafaioi manino, pe i fafo atu o soʻo se matafaioi faʻapitoa.
This article sets out when an AI system may qualify as high-risk, which obligations apply to providers and deployers, and which steps organisations can take now. It also sets out the timeline as it now stands, after the deferral of the high-risk obligations under the Digital Omnibus.
O afea e maualuga ai le lamatiaga o se faiga fa'a-AI?
O le iloiloga o faiga fa'a-AI e maualuga le lamatiaga e faia faapitoa lava i lalo o le Mataupu 6 ma Fa'aopoopoga I ma le III o le Tulafono o le AI. E lua auala e mafai ona fa'aogaina.
O le auala muamua e faʻatatau i faiga faʻa-AI o loʻo avea ma vaega o oloa o loʻo ufiufiina e le tulafono a Europa o loʻo lisiina i le Annex I ma e manaʻomia ai le iloiloga o le tausisia o tulafono mai isi vaega. Mafaufau i nisi o masini faʻafomaʻi, masini, siʻi ma meataʻalo. Mo nei faiga, o le Tulafono o le AI e faʻavae i luga o le faiga o loʻo iai nei mo le iloiloga o tulafono.
O le auala lona lua e faʻatatau i faiga faʻa-AI e faʻaaogaina i vaega o loʻo lisiina i le Annex III: biometrics, atinaʻe taua, aʻoaʻoga ma aʻoaʻoga faʻapitoa, pulega o galuega ma le aufaigaluega, avanoa i auaunaga taua a le malo ma tumaoti, faʻamalosia tulafono, femalagaaʻiga, sulufaʻi ma le puleaina o tuaoi, ma le pulega o le faʻamasinoga tonu ma faiga faʻatemokalasi. E le o faʻaaogaina uma i totonu o sea vaega e otometi lava ona iʻu ai i le faʻavasegaina i totonu o faiga faʻa-AI e maualuga le lamatiaga: e tatau foʻi ona iloiloina le galuega faʻapitoa a le faiga ma tuutuuga o le Mataupu 6.
O le tuusaunoaga i le Mataupu 6(3)
O se faiga e pa'ū i totonu o le Annex III domain e le otometi lava ona faitaulia i totonu o faiga AI e maualuga le lamatiaga: o lena fa'avasegaga e le aofia ai pe afai e leai se lamatiaga tele i le soifua maloloina, saogalemu po'o aia tatau fa'avae o tagata ma e le afaina tele ai le i'uga o le faia o fa'ai'uga. Atonu o le tulaga lea e fa'atino ai e le faiga se galuega fa'atino fa'apitoa, na'o le fa'aleleia atili o se gaioiga ua uma ona faia e se tagata, na'o le fa'ailoaina o mea e ese mai le faia o fa'ai'uga muamua a tagata e aunoa ma le suia o lena iloiloga, pe na'o le faia o se galuega sauniuni.
E tatau ona fa'aeteete le mafaufau ma fa'amaumauina le fa'alagolago i lenei tuusaunoaga. E le gata ina fa'amaumauina e le fa'alapotopotoga le fa'ai'uga, ae fa'apea fo'i ma mea moni ma le iloiloga o lo'o fa'avae ai lena fa'ai'uga. O se kamupani e tu'uina atu auaunaga e manatu e le o aofia se faiga Annex III i totonu o faiga AI e maualuga le lamatiaga e tatau ona fa'amaumauina lena iloiloga a'o le'i tu'uina atu le faiga i le maketi po'o le fa'aaogaina, ma e fa'aopoopo atu i ai le noatia i le noataga resitalaina i le Mataupu 49(2).
I se tasi itu, e matuā atoatoa le Tulafono Faatonutonu. O le Mataupu 6(3) ua fa’amaonia ai o se faiga fa’a-AI o lo’o ta’ua i le Annex III e masani ona faitauina fa’atasi ma faiga fa’a-AI e maualuga le lamatiaga pe a fa’atinoina le fa’avasegaina o tagata masani. E le mafai ona fa’aaogaina le tuusaunoaga i lea tulaga.
O le ā le matafaioi a lau fa'alapotopotoga?
O le Tulafono o le AI e fa'avasega ai ni matafaioi eseese i le filifili. E lua o ia matafaioi e tāua mo le tele o fa'alapotopotoga. O se vaega e atiina ae se faiga fa'a-AI, pe tu'u i le maketi i lalo o lona lava igoa po'o se fa'ailoga tau fefa'ataua'iga, e agavaa e avea ma se kamupani e tu'uina atu auaunaga. O se vaega e fa'aogaina se faiga fa'a-AI i le fa'agasologa o lana lava pisinisi e aunoa ma le atiina ae e masani lava ona agavaa e avea ma se tagata e fa'atinoina.
O le vaevaeina o matafaioi e lē tumau. O se faʻalapotopotoga e suia tele se faiga faʻatau, tuʻuina atu i lalo o lona lava igoa poʻo le faʻailoga tau fefaʻatauaʻiga, pe suia lona faʻamoemoega faʻamoemoeina, e mafai lava ona taʻua o se kamupani tuʻuina atu ma o lea e paʻuʻū ai i lalo o le seti mamafa o tiutetauave. Faʻatulaga mo faiga taʻitasi poʻo le a le matafaioi e te faʻatinoina, ma faʻamaumau lena iloiloga.
O matafaioi autū
O i latou e tuʻuina atu polokalama faʻapitoa faʻatekonolosi faʻapitoa e maualuga le lamatiaga e noatia i tiutetauave e aofia ai ma na o loʻo i totonu o Mataupu 8 i le 17, 43 ma le 47 i le 49:
- o se faiga e pulea ai tulaga lamatia e aofia ai le taamilosaga atoa o le olaga
- pulega o faʻamaumauga, e aofia ai le iloa ma le faʻasaʻoina o le faʻaituau i faʻamaumauga na faʻaaogaina, e aofia ai aʻoaʻoga, faʻamaoniga ma faʻataʻitaʻiga o faʻamaumauga
- pepa fa'apitoa e tusa ai ma le Annex IV, ma le fa'amaumauga o mea na tutupu
- faʻatonuga manino mo le faʻaaogaina mo tagata faʻapipiʻi
- o se mamanu e mafai ai ona vaʻavaʻaia lelei tagata
- manaʻoga i le saʻo, malosi ma le saogalemu i luga o le initaneti
- o se faiga pulega lelei, o se iloiloga o le tausisia, o se taʻutinoga a le EU o le tausisia, faʻailogaina o le CE ma le resitalaina i le faʻamaumauga a le EU
Mo faiga fa'a-AI e maualuga le lamatiaga e fa'aaogaina mo le fa'ailoaina mamao o le biometric e pei ona ta'ua i le Annex III, le vaega 1(a), o le Mataupu 14(5) e fa'atulaga ai se mana'oga fa'aopoopo i le va'ava'aia e tagata: e leai se gaioiga po'o se fa'ai'uga e mafai ona faia e fa'avae i luga o le fa'ailoaina se'i vagana ua fa'amaonia ma fa'amaonia eseese e le itiiti ifo ma le to'alua tagata moni e iai le agava'a, a'oa'oga ma le pule talafeagai. Ua ta'ua lenei mea o le mataupu faavae o mata e fa.
O i latou e fa'apipi'i polokalama e noatia i matafaioi mama ae e le itiiti ifo le taua o lo'o i totonu o Mataupu 26 ma le 27: fa'aaogaina e tusa ai ma fa'atonuga mo le fa'aaogaina, va'ava'aiga a tagata tomai, mata'ituina o le fa'agaioiga o le polokalama, lipotia o tulaga lamatia ma mea tutupu matuia, ma le teuina o fa'amaumauga mo le itiiti ifo i le ono masina. E tatau ona logoina muamua tagata faigaluega o le a galulue ma le polokalama, ma tagata o lo'o fa'aogaina i ai.
E tatau fo'i i nisi o tagata fa'apipi'i ona faia se iloiloga o a'afiaga o aia tatau fa'avae, o le Iloiloga o A'afiaga o Aia Tatau Fa'avae i lalo o le Mataupu 27. E fa'atatau lea i so'o se tulaga i fa'alapotopotoga e pulea e le tulafono a le malo, i kamupani tumaoti e tu'uina atu auaunaga a le malo, ma i tagata fa'apipi'i o lo'o fa'aaogaina faiga mo le togiina o aitalafu po'o le iloiloina o tulaga lamatia o inisiua i inisiua o le ola ma le soifua maloloina.
Taimi fa'atulagaina ma le tulaga o iai nei
Na amata faamamaluina le Tulafono o le AI i le aso 1 o Aokuso 2024 ma amata ona faaaogaina i vaega. I le faatinoga e taua le iloa o le eseesega i le va o matafaioi ua uma ona faaaogaina, matafaioi e iai se aso e faaaogaina ai i le lumanai, ma teuteuga ua faasilasilaina ae e lei mae’a ona faamamaluina aloaia.
Faiga fa'asāina (Mataupu 5): Fa'aaogaina talu mai le 2 Fepuari 2025
Tusitusia o le AI (Mataupu 4): Fa'aaoga talu mai le 2 Fepuari 2025
Fa'ata'ita'iga fa'apitoa o le AI mo le fa'amoemoega lautele: Fa'aaogaina talu mai le 2 Aokuso 2025
Transparency obligations (Article 50): applicable since 2 August 2026; not deferred
High-risk via Annex III: applicable from 2 December 2027, following the deferral
High-risk via Annex I: applicable from 2 August 2028, following the same deferral
That deferral is settled law. The European Commission presented the Digital Omnibus package on 19 November 2025 with a proposal to postpone the obligations for high-risk AI systems. The amending regulation, Regulation (EU) 2026/1744, was published in the Official Journal on 24 July 2026 and entered into force on 27 July 2026.
Only the high-risk regime moved. The obligations under Chapter III for systems classified through Annex III now apply from 2 December 2027, and those for systems classified through Annex I from 2 August 2028. Everything else kept its original date, so the deferral did not create a general pause in the AI Act.
The postponement is not unconditional in the way a simple change of date would be. Application of the high-risk obligations is linked to the availability of the harmonised standards and supporting instruments needed to comply with them, and the new dates operate as the outer limit of that arrangement rather than as a target that can still slip further. Planning on the assumption of another extension is therefore unwise.
Two points deserve separate attention. First, the transparency obligations of Article 50 and the AI literacy obligation of Article 4 were not deferred: Article 50 has applied since 2 August 2026 and Article 4 since 2 February 2025. Second, the package adds a new prohibition to Article 5, aimed at AI applications generating non-consensual intimate imagery and at AI-generated child sexual abuse material.
For organisations this means that December 2027 is the date to plan the high-risk documentation against, while the transparency, literacy and general purpose obligations are matters of present compliance rather than preparation.
Vaavaaiga ma faasalaga
In the Netherlands the implementing act for the AI Act is not yet in force. A draft was released for public consultation on 20 April 2026. It gives the Dutch Data Protection Authority (Autoriteit Persoonsgegevens) the role of supervisor for the fields in which no sector supervisor is designated, with a dedicated AI unit, and gives the Dutch Authority for Digital Infrastructure (RDI) a coordinating role, while sector supervisors keep their own domains. Until that act has been passed and brought into force, the precise allocation of powers and the national penalty regime are not settled.
O le Mataupu 99 o le Tulafono o le AI ua saunia ai ni vaega o faasalaga maualuluga. O le tulaga e faalagolago i le natura o le soliga ma, pe a talafeagai ai, i luga o le tupe maua faaletausaga a le pisinisi i le lalolagi atoa. O le tapulaa aupito maualuga e faatatau i le solia o faiga faasaina i le Mataupu 5; o le tapulaa maualalo e faatatau i le solia o isi matafaioi, e aofia ai ma i latou e tuuina atu ma e faaaogaina polokalama AI e maualuga le lamatiaga; ma o le tapulaa maualalo e faatatau i le tuuina atu o faamatalaga sese, le atoatoa pe taufaasese i pulega. O se faiga e sili atu ona lelei e faatatau i pisinisi laiti ma feololo (SMEs), e aofia ai pisinisi fou. O le faasalaga moni e fuafuaina e tusa ai ma tulafono talafeagai i faasalaga ma tulaga o le mataupu.
Fuafuaga fa'atino
- Fa'amaumau polokalama fa'a-AI uma e atiaeina, fa'atauina pe fa'aaogaina e lau fa'alapotopotoga.
- Fa'atulaga mo polokalama ta'itasi le matafaioi e te fa'atinoina: le kamupani e tu'uina atu auaunaga po'o le tagata e fa'atinoina.
- Fuafua le vaega o lamatiaga mo faiga taʻitasi ma faʻamaumau lena iloiloga, e aofia ai soʻo se faʻalagolago i le tuusaunoaga i le Mataupu 6(3).
- Fa'atulaga le pulega o le AI ma tofia se ofisa e nafa ma ia.
- Ia mautinoa le malamalama i le AI i totonu o le aufaigaluega o loʻo galulue i nei faiga; ua uma ona faʻaaogaina lena matafaioi.
- Implement the transparency measures under Article 50; they have applied since 2 August 2026.
- Amata loa le pepa fa'amaonia fa'apitoa ma, pe a mana'omia, le iloiloga o a'afiaga o aia tatau fa'avae i le taimi tatau.
- Iloilo konekarate a le au sapalai e uiga i le vaevaeina o matafaioi, tuʻuina atu o faʻamatalaga ma aia tatau i suʻesuʻega.
- Plan the high-risk documentation against 2 December 2027 for Annex III systems and 2 August 2028 for Annex I systems.
O mea e talosagaina e le AI Act mai lau faʻalapotopotoga
The AI Act fundamentally affects how organisations develop, purchase and use AI. The deferral of the high-risk obligations buys time for the heaviest part of the regime, but it leaves everything else in place: the prohibitions of Article 5, the AI literacy obligation, the rules for general purpose AI models and the transparency obligations of Article 50 all apply today. The time gained is best spent on classification and documentation, because those are the steps that cannot be compressed later. For a broader overview of the regulation, see our Taiala Atoatoa i le Tulafono a le EU AI, lea e fa'aopoopo i le taula'iga o lenei tusiga i faiga fa'a-AI e maualuga le lamatiaga.
Law & More helps organisations inventory and classify their AI systems, determine their role as provider or deployer, review and draft contracts with AI suppliers, and set up AI governance. If you would like to know which obligations currently apply to your organisation and which steps should take priority? please feel free to contact us.
Soo fesili
O loo i lalo o le a matou taliina fesili e masani ona fesiligia ai i matou i lenei mataupu.
O le ā le Tulafono o le AI?
O le Tulafono Faatonutonu a Europa mo le AI (Tulafono Faatonutonu (EU) 2024/1689). Na amata faamamaluina i le aso 1 o Aokuso 2024 ma e faʻaaogaina i vaega, faatasi ai ma tiutetauave e faʻateleina pe a faʻateleina le lamatiaga e mafua mai i se faiga faʻapitoa mo le AI.
O afea e maualuga ai le lamatiaga o se faiga fa'a-AI?
E ala i auala e lua: o se vaega o se oloa o loʻo aofia i le tulafono o oloa o loʻo lisiina i le Annex I, pe ala i le faʻaaogaina i totonu o se tasi o vaega o loʻo lisiina i le Annex III. I le tulaga mulimuli, e le naʻo le vaega e faia ai se faaiuga; o le galuega faapitoa ma tuutuuga o le Mataupu 6 e faitaulia foi.
E mafai ea e se faiga o le Annex III ona pa'ū i fafo atu o le vaega o lamatiaga maualuga?
Ioe, pe afai e leai se lamatiaga tele e tulaʻi mai ma e le afaina tele ai le faia o faaiuga, mo se faataitaiga pe afai e faatino ai se galuega faatino po o se galuega sauniuni. E tatau ona faamaumauina lena iloiloga. Afai e faatino e le faiga le faavasegaina o tagata moni, e le aoga lava le tuusaunoaga.
O a'u ea o se tautua pe o se tagata e fa'apipi'i?
O oe o se tautua pe afai e te atia'e le polokalama pe tu'uina i le maketi i lalo o lou lava igoa po'o le fa'ailoga tau fefa'ataua'iga, ma e masani lava o se tagata fa'apipi'i pe afai e te fa'aogaina se polokalama na fa'atauina. Afai e te suia tele se polokalama na fa'atauina pe tu'uina atu i lalo o lou lava igoa, e mafai lava ona avea oe ma se tautua.
O a tiute tauave e fa'atatau i ē tu'uina atu auaunaga?
Faatasi ai ma isi mea e aofia ai le pulega o tulaga lamatia, pulega o faamatalaga, pepa faatekinolosi, faamaumauga o faamaumauga, faatonuga mo le faaaogaina, vaavaaiga a tagata, manaoga i le sa'o ma le saogalemu i luga o le initaneti, se faiga tau pulega lelei, se iloiloga o le tausisia o tulaga faatonuina, faailoga CE ma le resitalaina i le faamaumauga a le EU.
O a tiute tauave e faʻatatau i ē faʻapipiʻi?
Fa'aaoga e tusa ai ma fa'atonuga, va'ava'aiga fa'apitoa a tagata, mata'ituina, lipotia o tulaga lamatia ma fa'alavelave matuia, ma le teuina o fa'amaumauga mo le itiiti ifo i le ono masina. E tatau ona logoina muamua tagata faigaluega o lo'o a'afia ma tagata o lo'o fa'aogaina i ai le faiga.
O afea e tatau ona faatino ai se iloiloga o aafiaga o aia tatau faavae?
O le Matā‘upu 27 e mana‘omia ai lenei mea mai, faatasi ai ma isi, fa‘alapotopotoga e pulea e tulafono a le malo, fa‘alapotopotoga tumaoti e tu‘uina atu auaunaga a le malo, ma tagata fa‘atino e fa‘aaogaina faiga mo le togiina o aitalafu po‘o le iloiloina o tulaga lamatia o inisiua i inisiua o le ola ma le soifua maloloina.
Pe ua tolopo ea tiutetauave e maualuga le lamatiaga?
Yes. Regulation (EU) 2026/1744, published in the Official Journal on 24 July 2026 and in force since 27 July 2026, moved application to 2 December 2027 for Annex III and 2 August 2028 for Annex I. Only the high-risk regime was deferred.
O a mea ua uma ona aoga i aso nei?
The prohibited practices of Article 5 and the AI literacy obligation since 2 February 2025, and the rules for general purpose AI models since 2 August 2025. The transparency obligations of Article 50 have applied since 2 August 2026 and were not deferred.
O ai e vaʻavaʻaia le Tulafono o le AI i Netherlands?
The Dutch implementing act is not yet in force. A draft went out for consultation on 20 April 2026, giving the Autoriteit Persoonsgegevens the residual supervisory role and the RDI a coordinating one, alongside the sector supervisors. The final allocation of powers follows from that act.
O le ā e tatau ona fai e la'u fa'alapotopotoga i le taimi nei?
Amata i se lisi o polokalama uma a le AI e te atiina ae, faʻatauina pe faʻaaogaina. Faʻamaumau mo polokalama taʻitasi po o le a le matafaioi o loʻo ia te oe, po o le a le vaega o lamatiaga e faʻatatau i ai ma po o a tiutetauave e mulimuli mai ai. Faʻatulaga foʻi le pulega o le AI, ia mautinoa le malamalama i le AI, ma toe iloilo konekarate a le au sapalai i le vaevaeina o matafaioi, tuʻuina atu o faʻamatalaga ma aia tatau i suʻesuʻega.

