O le EU AI Act, Regulation (EU) 2024/1689 , ua faʻaaogaina i ni vaega talu ona amata faamamaluina i le aso 1 o Aokuso 2024: o faʻasā, tulafono mo faʻataʻitaʻiga lautele o le AI ma tiute manino mo chatbots ma anotusi na gaosia e le AI ua uma ona faʻaaogaina. O le faiga sili ona faigata, mo le AI e maualuga le lamatiaga, ua tolopoina e le AI Omnibus i le aso 2 o Tesema 2027 mo faiga o loʻo lisiina i le Annex III ma le aso 2 o Aokuso 2028 mo le AI i oloa faʻatonutonuina.
O le AI Omnibus, Regulation (EU) 2026/1744, sa lolomiina i le Official Journal ia Iulai 2026 ma ua fa'amalosia nei. O lea la, o aso ua tolopoina ua avea ma tulafono ua mae'a ona fa'amautuina, ae le o se manatu fuafuaina.
O le a le EU AI Act?
O le Tulafono o le AI o se tulafono faatonutonu a le EU e faʻavae i luga o tulaga lamatia: o le maualuga o le lamatiaga e mafua mai i se faiga o le AI, o le mamafa foi lea o tiutetauave. E faʻaoga saʻo lava i Netherlands, e aunoa ma le manaʻomia o tulafono faʻatino a Netherlands mo tulafono autu.
O le Tulafono e faʻamatalaina lautele ai se faiga faʻa-AI, e tusa ai ma le auala a le OECD. O se faiga faʻavae masini e faʻagaoioia ma sina tutoʻatasi, e ono fetuʻunaʻi pe a uma ona faʻaaogaina ma, mai le faʻamatalaga e maua mai ai, e faʻaalia ai le auala e maua ai ni galuega e pei o valoʻaga, anotusi, fautuaga poʻo faʻaiuga e mafai ona aʻafia ai siosiomaga faʻaletino poʻo siosiomaga faʻatekinolosi. O polokalama faakomepiuta faigofie e faʻavae i tulafono e naʻo le mulimuli i faʻatonuga na tusia e tagata e masani ona pa'ū i fafo atu o lea faiga.
E aoga le Tulafono o le AI i lau faʻalapotopotoga?
Atonu, pe afai e te atiaʻe, faʻatau atu pe faʻaaogaina ni polokalama faʻapitoa o le AI i se tulaga faʻapolofesa i le EU. E oʻo atu foʻi le Tulafono i kamupani i fafo atu o le EU pe a tuʻuina a latou polokalama i le maketi a le EU pe faʻaaogaina ana oloa i le EU.
O lea la, e mafai ona aofia i totonu o le tulafono se kamupani Amerika poʻo Peretania o loʻo auauna atu i tagata faʻatau Europa. O loʻo faʻavasegaina e le Tulafono ni matafaioi se tele, e tofu ma ona tiute:
- E atiae e kamupani tuʻuina atu auaunaga se faiga faʻa-AI poʻo se faʻataʻitaʻiga faʻa-AI faʻamoemoe lautele ma tuʻuina atu i le maketi pe faʻaaogaina i lalo o latou lava igoa poʻo le faʻailoga tau fefaʻatauaʻiga. O latou tiute tauave e sili ona mamafa.
- E faʻaaogaina e le au faʻapipiʻi se polokalama faʻa-AI i lalo o la latou pule i se tulaga faʻapolofesa, mo se faʻataʻitaʻiga o se kamupani o loʻo faʻaaogaina se meafaigaluega faʻa-AI e iloilo ai tagata talosaga mo galuega. O le faʻaaogaina patino ma e le faʻapolofesa e le o aofia i nei tiute.
- E aumaia e kamupani fa'aulufale mai ma tufatufa atu se polokalama mai isi vaega i le maketi a le EU pe fa'aavanoaina i se isi vaega i le faasologa o sapalai, ma e tatau ona siaki pe ua ausia e le kamupani e tu'uina atu ana matafaioi.
- E mafai e le au gaosi oloa ma, i nisi tulaga, o sui ua faatagaina o kamupani e le o ni EU ona tauaveina ni tiutetauave o le kamupani.
E mafai ona suia lau matafaioi. O se tagata e fa'apipi'i (deployer) e suia tele se faiga e maualuga le lamatiaga, pe fa'atau atu i lalo o lona lava igoa, e avea ma se kamupani e tu'uina atu auaunaga ma fa'atinoina tiute fa'apitoa. Siaki lenei mea a'o le'i fa'apitoaina se faiga e fa'atau mai se kamupani fa'atau oloa.
E fa'apefea ona fa'avasega e le AI Act tulaga lamatia?
E fa'atatau le Tulafono i tulaga lamatia e fa: faiga fa'asaina, tulaga lamatia maualuga, tulaga lamatia fa'atapula'aina ma tiute manino, ma tulaga lamatia la'ititi. E fa'alagolago le tulaga i le fa'amoemoega e te fa'aogaina ai le polokalama, ae le o le tekinolosi o lo'o i tua atu.
Faiga fa'asaina
O nisi faʻaaogāga ua faʻasa atoatoa i lalo o le Mataupu 5, ma o na faʻasa ua faʻaaogaina talu mai le aso 2 o Fepuari 2025. E aofia ai auala faʻaʻoleʻole poʻo togafiti e faʻaleagaina ai amioga ma mafua ai ni faʻalavelave matuia, ma le faʻaaogaina o vaivaiga e fesoʻotaʻi ma tausaga, faʻaletonu poʻo tulaga tau tamaoaiga ma agafesootai. Ua faʻasa foʻi le togiina faʻaagafesootai, le aveeseina o ata o foliga e leʻi faʻatatauina e fausia ai faʻamaumauga o le iloaina, le iloaina o lagona i le galuega ma aʻoaʻoga (vagana ai mo mafuaʻaga faʻafomaʻi poʻo le saogalemu), ma le faʻavasegaina o biometric e faʻaalia ai uiga maaleale e pei o le lotu poʻo le faʻasinomaga faʻafeusuaiga.
E fa'asa ona fa'aaogaina le fa'ailoaina mamao o tagata i nofoaga faitele mo leoleo, vagana ai ni tuusaunoaga fa'apitoa ma puipuiga. O lo'o fa'aopoopoina e le AI Omnibus se fa'asa fou i luga o polokalama fa'a-AI e gaosia ai mea e fa'aleaga ai tamaiti i feusuaiga po'o ata fa'afeusuaiga e le'i malilie i ai o tagata e mafai ona fa'ailoaina.
Tulaga maualuga
E fa'atagaina faiga e maualuga le lamatiaga ae e fa'atonutonuina ma le fa'aeteete. E lua vaega. O lo'o aofia i le Fa'aopoopoga I le AI o se vaega saogalemu o, pe o ia lava, o se oloa ua uma ona fa'atonutonuina e tulafono o oloa a le EU, e pei o masini fa'afoma'i, masini, si'i ma meataalo. O lo'o lisiina i le Fa'aopoopoga III fa'aoga tuto'atasi i vaega ma'ale'ale: biometrics, atina'e taua, a'oa'oga, galuega ma le pulega o tagata faigaluega, avanoa i auaunaga taua a le malo ma tagata tumaoti e pei o aitalafu ma inisiua, fa'amalosia tulafono, femalagaa'iga ma le puleaina o tuaoi, ma le pulega o le fa'amasinoga tonu ma faiga fa'atemokalasi.
O se faiga o loʻo lisiina i le Annex III e lē o se faiga e lamatia tele pe afai e naʻo se galuega faʻatino poʻo se galuega sauniuni e faʻatinoina ma e le afaina tele ai le iʻuga o se faʻaiuga. O lena tuusaunoaga ua faʻatulagaina ma le faʻaeteete, ma e tatau i se kamupani e faʻalagolago i ai ona faʻamaumauina lana iloiloga.
Lamatiaga fa'atapula'a: manino
O nisi faiga e lē o ni faiga e lamatia tele ae e mafai ona fa'asesēina tagata. E tauaveina a latou tiute tauave o le manino i lalo o le Mataupu 50. E tatau ona ta'u atu i tagata pe a latou fegalegaleai ma se chatbot, e tatau ona fa'asalalau ma fa'ailoga mea ua gaosia e le AI pe fa'a'ole'ole, ma e tatau ona logoina tagata pe a latou a'afia i le fa'atagaina o le iloagofie o lagona po'o le fa'avasegaina o biometric.
La'ititi la'ititi
O le tele o AI, e pei o spam filters, recommendation engines ma AI i taaloga vitio, e pa'ū i totonu o lenei vaega. E leai ni matafaioi faapitoa o lo'o fa'atulaga e le Tulafono iinei, e ui o lo'o fa'amalosia tulafono tau amio e aunoa ma se totogi, ma o lo'o fa'aauau pea ona fa'aoga le tiute lautele o le AI i le Mataupu 4.
O afea e fa'atatau ai ia matafaioi?
E fa'aoga le Tulafono i vaega ta'itasi. O fa'asāga, tiute o le faitau ma le tusitusi i le AI, tulafono mo le fa'amoemoega lautele o le AI ma tiute o le manino ua uma ona fa'aoga; o tulafono e maualuga le lamatiaga o le a mulimuli mai ia Tesema 2027 ma Aokuso 2028.
| tulaga maoae | E fa'aoga mai |
|---|---|
| Ua amata faamamaluina le tulafono faatonutonu | 1 Aokuso 2024 |
| Faiga fa'asāina (Mataupu 5) ma le malamalama i le AI (Mataupu 4) | 2 Fepuari 2025 |
| Tiutetauave fa'apitoa o le AI, pulega ma fa'asalaga | 2 Aokuso 2025 |
| Tiutetauave o le manino (Mataupu 50) | 2 Aokuso 2026 |
| Fa'ailogaina o galuega faatino mai faiga fa'atupu fa'alavelave fa'aletino ua i luga o le maketi a'o le'i o'o i le aso 2 o Aokuso 2026 | 2 Tesema 2026 |
| Faiga lamatia maualuga o loʻo lisiina i le Faʻaopoopoga III | 2 Tesema 2027 |
| AI lamatia maualuga i oloa o lo'o aofia i le Fa'aopoopoga I | 2 Aokuso 2028 |
Talu mai le aso 2 o Aokuso 2026, e faʻaaogaina atoa tiute o le manino; naʻo faiga faʻatupuina o le AI ua i luga o le maketi aʻo leʻi oʻo i lena aso e oʻo i le aso 2 o Tesema 2026 mo le faʻailogaina e mafai ona faitauina e le masini. O le taimi faʻaopoopo mo le AI e maualuga le lamatiaga o se tolopoina, ae le o se tuusaunoaga: o le fausiaina o se faila faʻapitoa, pulega o lamatiaga ma le vaavaaiga a tagata e tele masina.
O a mea e tatau ona fai e kamupani tu'uina atu auaunaga, tagata fa'apipi'i ma tagata fa'aulufale mai?
O i latou e tuʻuina atu polokalama e maualuga le lamatiaga e tauaveina le avega autu ma e tatau ona faʻamaonia le tausisia o tulafono aʻo leʻi oʻo atu le polokalama i le maketi. E tatau i i latou e faʻatinoina ona faʻaaoga lelei le polokalama, vaʻavaʻaia ma faʻailoa i tagata ua aʻafia.
E tatau i ē tuʻuina atu polokalama e maualuga le lamatiaga ona faʻatuina se polokalama e pulea ai tulaga lamatia e aofia ai le olaga atoa, faʻaaoga le pulega o faʻamaumauga, tausia pepa faʻapitoa, fausia le faʻamaumauga otometi ma le vaʻavaʻaia e tagata, ma ausia le saʻo talafeagai, malosi ma le saogalemu i luga o le initaneti. Aʻo leʻi faʻalauiloaina le maketi, latou te faʻamaeʻaina le iloiloga o le tausisia, le taʻutinoga a le EU o le tausisia, le faʻailogaina o le CE ma le resitalaina i le faʻamaumauga a le EU, ma mulimuli ane latou te mataʻituina le polokalama ma lipotia ni faʻalavelave matuia.
E tatau i ē faʻapipiʻiina polokalama e maualuga le lamatiaga ona faʻaogaina le polokalama e tusa ai ma faʻatonuga a le kamupani tuʻuina atu, tofia le vaʻavaʻaiga a tagata faigaluega agavaa, ia mautinoa o faʻamatalaga e ulufale mai e talafeagai, mataʻituina le faʻagaioiga ma teu faʻamaumauga. A manaʻomia, e tatau ona latou logoina tagata ua aʻafia. O faʻalapotopotoga a le malo ma nisi o ē faʻapipiʻiina polokalama tumaoti, mo se faʻataʻitaʻiga i le togiina o aitalafu ma tau o inisiua, e tatau ona faia se iloiloga o le aʻafiaga o aia tatau faavae. E tatau i pule o galuega ona logoina tagata faigaluega ma o latou sui aʻo leʻi faʻaaogaina se polokalama e maualuga le lamatiaga i le nofoaga faigaluega.
O le tiute o le malamalama i le AI i le Mataupu 4 e faʻatatau i kamupani uma ma i latou e faʻapipiʻi. Ua faʻamalūlūina e le AI Omnibus le faʻaupuga: e tatau i faʻalapotopotoga ona faia ni fuafuaga e lagolago ai se tulaga talafeagai o le malamalama i le AI i totonu oa latou tagata faigaluega. O loʻo tumau pea le faʻamoemoe o tagata e galulue ma le AI e malamalama i le mea latou te faia ma le mea e ono sese ai.
O a mea e faʻatatau i faʻataʻitaʻiga faʻapitoa o le AI faʻamoemoega lautele?
O i latou e tuʻuina atu faʻataʻitaʻiga o faʻataʻitaʻiga faʻapitoa o le atamai faʻapitoa (GPAI) ua i ai a latou lava tiutetauave talu mai le aso 2 o Aokuso 2025. O faʻataʻitaʻiga e iai tulaga lamatia faʻale-tino o loʻo feagai ma tiute faʻaopoopo.
I lalo o Mataupu 53 i le 55, e tatau i kamupani uma e tuʻuina atu le GPAI ona tausia pepa faʻapitoa, lolomiina se aotelega auiliili o anotusi na faʻaaogaina mo aʻoaʻoga, ia i ai se faiga faʻavae e tausisia ai le tulafono o puletaofia a le EU ma tuʻuina atu faʻamatalaga i kamupani o loʻo fausia i luga o le faʻataʻitaʻiga. E tatau foʻi i kamupani e tuʻuina atu faʻataʻitaʻiga e iai lamatiaga faʻale-tino ona iloilo a latou faʻataʻitaʻiga, e aofia ai suʻega faʻafeagai, iloilo ma faʻaitiitia lamatiaga faʻale-tino, siaki ma lipotia mea matuia na tutupu, ma faʻamautinoa le malosi o le saogalemu i luga o le initaneti. O le mulimulitaʻi i le Tulafono Faʻatino aloaia a le AI o se auala aloaia e faʻaalia ai le tausisia. O le Ofisa AI o le Komisi Europa e vaʻavaʻaia saʻo nei kamupani.
O a tiute o le manino e fa'aoga nei?
Talu mai le aso 2 o Aokuso 2026, o le Mataupu 50 e manaʻomia ai tagata ia iloa poʻo afea latou te feagai ai ma le AI. E faʻatatau lea i chatbots, anotusi na gaosia e le AI ma deepfakes, ma le iloaina o lagona ma le faʻavasegaina o biometric.
E tatau i ē tuʻuina atu polokalame talatalanoa ma tagata faʻafesoʻotaʻi ona faʻamanino mai o loʻo fegalegaleai le tagata faʻaoga ma se masini, seʻi vagana ua manino mai. E tatau i ē tuʻuina atu polokalama e gaosia ai ni leo, ata, vitio poʻo ni tusitusiga faʻapitoa ona faʻailoga le faʻamatalaga i se faatulagaga e mafai ona faitauina e le masini ina ia mafai ona iloa o ni mea faʻapitoa. E tatau i ē faʻasalalauina ni tala pepelo loloto ona faʻailoa mai o le anotusi na gaosia faʻapitoa pe faʻasesēina, ma e tatau i ē faʻasalalauina ni tusitusiga na gaosia e le AI i mataupu e fiafia i ai tagata lautele ona faʻailoa mai lenei mea seʻi vagana ua toe iloiloina e se tagata ma e tauaveina le matafaioi faʻatonu. E tatau i ē faʻasalalauina le faʻatagaina o le iloaina o lagona poʻo le faʻavasegaina o biometric ona faʻailoa i tagata o loʻo aʻafia i ai.
O a sala tupe e tatau ona totogi i lalo o le AI Act?
E fa'alagolago sala tupe i le ituaiga o soliga ma o lo'o fa'atulaga i le Mataupu 99. Mo vaega ta'itasi, e fa'aoga le aofa'i maualuga ma le pasene o le fesuia'iga o tupe maua.
- Faiga fa'asāina (Matā'upu 5): e o'o atu i le EUR 35 miliona po'o le 7% o tupe maua fa'aletausaga i le lalolagi atoa, po'o le fea lava e maualuga atu.
- Solia o le tele o isi matafaioi, e aofia ai manaʻoga e maualuga le lamatiaga ma tiute o le manino: e oʻo atu i le EUR 15 miliona poʻo le 3% o tupe maua faaletausaga i le lalolagi atoa.
- O le tuʻuina atu o faʻamatalaga sese, le atoatoa pe faʻasesē i faʻalapotopotoga poʻo pulega ua faʻailoa mai: e oʻo atu i le EUR 7.5 miliona poʻo le 1% o tupe maua faaletausaga i le lalolagi atoa.
Mo pisinisi laiti ma pisinisi fou, e fa'atapula'aina le sala tupe i le aofa'i mautu ma le pasene. O le AI Omnibus e fa'alautele atu ai le tele o nei fa'amama avega i kamupani laiti ma feololo. E le na'o sala tupe le meafaigaluega: e mafai e pulega o le mata'ituina o maketi ona mana'omia ni gaioiga fa'asa'o, fa'atapula'a pe fa'asā le fa'aogaina o se faiga, ma fa'atonu lona fa'aui i tua pe toe fa'afo'i mai.
E fa'apefea ona fesoota'i le AI Act ma le GDPR ma le Cyberbeveiligingswet?
O le Tulafono o le AI e fa'aopoopo i tulafono o lo'o iai nei. Afai e fa'agasolo e lau polokalama AI fa'amatalaga patino, e fa'aoga atoa le GDPR, ma afai e te tu'uina atu auaunaga taua pe taua, e fa'aoga fo'i le tulafono o le puipuiga o le initaneti a Holani.
I lalo o le GDPR e te manaʻomia se faʻavae faaletulafono, e tatau ona e faaaloalo i tapulaʻa faʻamoemoega ma aia tatau a tagata e ana faʻamaumauga, ma e masani ona tatau ona e faia se iloiloga o le aafiaga o le puipuiga o faʻamaumauga (DPIA). O le iloiloga o le aafiaga o aia tatau faavae i lalo o le AI Act ma le DPIA e tutusa, o lea e aoga ai le faatinoina faatasi.
O le Tulafono o le Puipuiga Fa'atekonolosi (Cyberbeveiligingswet), lea e fa'atinoina ai le EU NIS2 Directive, ua fa'aaogaina i Netherlands talu mai le aso 15 o Aokuso 2026. E fa'aopoopoina ai tiute i le pulega o tulaga lamatia ma le lipotia o mea tutupu mo fa'alapotopotoga taua ma tāua, lea e fa'amalosia ai mana'oga o le Tulafono o le AI i le malosi ma le saogalemu.
O ai e faʻamalosia le Tulafono o le AI i Netherlands?
O faʻataʻitaʻiga faʻapitoa o le AI e faʻaaogaina lautele e vaʻavaʻaia e le Ofisa o le AI i Brussels; o isi mea uma e faʻamalosia e pulega o le mataʻituina o maketi a le atunuʻu. I Netherlands, o loʻo faʻaauau pea le faʻagasologa faʻaletulafono o le tulafono e faʻailoa ai na pulega.
I le tulaga o le EU, o le Ofisa o le AI a le Komisi Europa e vaavaaia tuusaʻo faʻataʻitaʻiga o le AI faʻamoemoega lautele ma galulue faʻatasi ma le European Artificial Intelligence Board. Na faʻalauteleina e le AI Omnibus lona malosiaga i faiga faʻapitoa o le AI ua fausia i luga o le faʻataʻitaʻiga GPAI a se kamupani tuʻuina atu ma le AI i luga o fausaga tetele i luga ole laiga ma afi suʻesuʻe.
E fa'atatau sa'o lava le Tulafono o le AI, o lea ua uma ona noatia pisinisi i vaega e fa'atatau i ai. Peita'i, e le'i fa'atinoina le tulafono a Holani lea e tofia ai supavaisa ma o latou pule, ma e mafai lava ona suia le vaevaega mulimuli. O le fa'ata'ita'iga ua fautuaina i le taimi nei o se fa'ata'ita'iga fa'afefiloi. O lo'o avea fa'atonutonu o vaega o lo'o iai nei ma pulega e mata'ituina maketi i a latou lava matā'upu, o lea e pa'u'ū ai le AI tau soifua maloloina i le ofisa o le au su'esu'e soifua maloloina ma le AI i le nofoaga faigaluega i le ofisa o le au su'esu'e o galuega. O le Pulega Puipuiga Fa'amaumauga a Holani (Autoriteit Persoonsgegevens, AP) ma le Pulega mo Atina'e Fa'atekinolosi Fa'atekinolosi a Holani (Rijksinspectie Digitale Infrastructuur, RDI) o lo'o i ai matafaioi fa'amaopoopo, fa'atasi ai ma le AP o lo'o galue o le supavaisa o totoe mo faiga e maualuga le lamatiaga e leai se fa'atonutonu manino o vaega.
O a ni manatu sese e tatau ona e ʻalofia?
E fa ni feeseeseaʻiga e masani ona taitai atu ai faʻalapotopotoga i le faʻaaluina o taumafaiga i le nofoaga sese.
O le mea muamua, o le saini a le tagata e aveese ai le fa'ailoga e maualuga le lamatiaga. E leai. O le tuusaunoaga mo galuega fa'atino po'o galuega sauniuni e tusia fa'apitoa. O se meafaigaluega e fa'avasega ai tagata talosaga faigaluega pe filifilia faila mo le iloiloga toto'a e a'afia ai le fa'ai'uga tusa lava pe sainia e se tagata. O le fa'ailoga pa'u e le o se va'ava'aiga a tagata ma e le aveesea ai se faiga mai le Annex III.
O lona lua, e na'o tagata atia'e e fa'atonutonuina. O tiutetauave a le Deployer e moni ma e mafai ona fa'amalosia fa'asaga i le fa'alapotopotoga o lo'o fa'aogaina le polokalama. O le tele o ia tiutetauave, e pei o le logoina o tagata faigaluega ma o latou sui, tofiaina o le va'ava'aiga agavaa ma le tausia o fa'amaumauga, e le mafai ona tu'uina atu i le fa'atau'oloa.
O le lona tolu, o mea uma ua uma ona faʻaaogaina e tuusaunoa. I lalo o le Mataupu 111, o faiga e lamatia tele e tuʻuina i luga o le maketi aʻo leʻi faʻaaogaina tulafono e lamatia tele, e naʻo le maua pe afai e suia tele a latou mamanu mulimuli ane. O lena tuusaunoaga e sili atu ona vaapiapi nai lo le mea e foliga mai ai: o faʻafouga, toe aʻoaʻoga ma faʻaoga fou o le ituaiga suiga tonu lava lea e toe faʻafoʻi mai ai se faiga i totonu o le lautele. E tatau i faiga e faʻaaogaina e pulega a le malo ona usitaʻia aʻo leʻi oʻo i le aso 2 o Aokuso 2030 e tusa lava po o le a. Afai e te fuafua e faʻalagolago i le tulafono fesuiaʻi, faʻamaumau le faʻatulagaga o loʻo iai nei.
O le lona fa, o le Tulafono o le AI e suitulaga i tulafono o loʻo iai nei. O loʻo i luga aʻe o lea tulafono. O le puipuiga o faʻamatalaga, tulafono tutusa o le vaʻaia, tulafono a tagata faʻatau, tulafono faatonutonu a le vaega, tulafono o galuega ma aia tatau a le aufono o galuega (ondernemingsraad) o loʻo faʻaauau pea ona faʻaaogaina atoa. I Netherlands, e masani lava o se tasi o na tulafono, ae le o le Tulafono o le AI lava ia, e mafua ai le uluaʻi faitioga maoti. I lalo o le Mataupu 27(1)(l) o le Tulafono o Aufono o Galuega (Wet op de ondernemingsraden), mo se faʻataʻitaʻiga, o le faʻalauiloaina o se faiga mo le mataʻituina o le aufaigaluega e manaʻomia ai le maliega a le aufono o galuega.
O a mea e tatau ona e siakiina i le avea ai ma se tautua?
- Pe fa'asāina faiga ta'itasi e te tu'uina i le maketi a le EU, pe maualuga le lamatiaga, e tusa ai ma le Mataupu 50 pe la'ititi le lamatiaga.
- Mo le AI fa'atupu fa'anatura i luga o le maketi a'o le'i o'o i le aso 2 o Aokuso 2026: fa'ailogaina o le gaosiga e mafai ona faitauina e le masini i le aso 2 o Tesema 2026.
- Mo faiga e maualuga le lamatiaga: pulega o tulaga lamatia, pulega o faʻamaumauga, pepa faʻapitoa, faʻamaumauga o faʻamaumauga ma le vaʻavaʻaia o tagata aʻo leʻi oʻo i le aso 2 o Tesema 2027 (Faʻaopoopoga III).
- O le iloiloga o le tausisia, taʻutinoga a le EU o le tausisia, faʻailogaina o le CE ma le resitalaina i le faʻamaumauga a le EU.
- Afai e te atiaʻe ni faʻataʻitaʻiga faʻamoemoega lautele: o pepa faʻamaumauga, aotelega o anotusi o aʻoaʻoga ma le faiga faʻavae o puletaofia i lalo o Mataupu 53 i le 55.
O a mea e tatau ona e siakiina i le avea ai ma se tagata fa'apipi'i?
- O se lisi o polokalama fa'a-AI uma e te fa'aaogaina, e aofia ai le AI ua fausia i totonu o polokalama faakomepiuta a isi vaega, fa'atasi ai ma lona tulaga lamatia.
- E leai se faʻaaogaina e pa'ū i lalo o le faʻasā a le Mataupu 5, e pei o le iloaina o lagona i le nofoaga faigaluega.
- Pe ua e avea ma se tautua e ala i le suia tele o se polokalama pe fa'alauiloaina i lalo o lou lava igoa.
- Fa'ailoaina o chatbots, deepfakes ma tusitusiga na gaosia e le AI i lalo o le Mataupu 50, ma fuataga o le malamalama i le AI i lalo o le Mataupu 4.
- O le maliega a le aufono o galuega i lalo o le Mataupu 27(1)(l) WOR a'o le'i fa'alauiloaina le AI e mata'ituina ai le aufaigaluega, ma le DPIA i lalo o le GDPR.
O le ā se mea e mafai ona matou faia mo oe i le Tulafono o le AI?
Matou te fautuaina kamupani tuʻuina atu ma tagata faʻapipiʻi i le tausisia o le Tulafono o le AI faʻatasi ai ma le GDPR ma tulafono faʻafaigaluega. O la matou faʻasinomaga o tulafono faʻatekinolosi ma le le faalauaiteleina a Netherlands o loʻo lisiina ai tusiga e fesoʻotaʻi.
- Matou te faʻavasegaina au faiga faʻa-AI e tusa ai ma le tulaga lamatia ma fuafua lau matafaioi mo faiga taʻitasi.
- Matou te iloiloina konekarate a le au fa'atau oloa mo le vaevae o matafaioi ma noataga a le AI Act.
- Matou te tusia faʻasilasilaga manino e manaʻomia i lalo o le Matāʻupu 50.
- Matou te tuʻufaʻatasia le iloiloga o aafiaga o aia tatau faʻavae ma le DPIA i lalo o le GDPR.
- Matou te saunia le talosaga mo le maliega a le aufono o galuega ma faatino le feutagaiga.
aotelega
- O le EU AI Act (Regulation (EU) 2024/1689) ua faamamaluina talu mai le aso 1 o Aokuso 2024 ma e faʻaaoga i vaega taʻitasi.
- Ua uma ona fa'aoga fa'asā, le malamalama i le AI, tulafono a le GPAI ma tiute fa'atino manino; e tatau ona fa'ailogaina le gaosiga mai faiga tuai o gaosiga i le aso 2 o Tesema 2026.
- Ua tolopo e le AI Omnibus (Tulafono Faatonutonu (EU) 2026/1744) tulafono e lamatia tele i le aso 2 o Tesema 2027 (Faaopoopoga III) ma le aso 2 o Aokuso 2028 (Faaopoopoga I).
- E oo atu sala tupe i le EUR 35 miliona po'o le 7% o le aofa'i o tupe maua i le lalolagi atoa; mo pisinisi laiti ma feololo (SMEs), e fa'aoga ai le aofa'i maualalo.
- O le Tulafono o le AI e fa'aopoopo i le GDPR, le Cyberbeveiligingswet ma le tulafono o galuega; o le tausisia o fuafuaga o se polokalame e tasi.
Soo fesili
Ua fa'amalosia ea le Tulafono o le EU AI?
Ioe. O le Tulafono Faatonutonu (EU) 2024/1689 na amata faamamaluina i le aso 1 o Aokuso 2024 ma e faʻaaogaina i ni vaega. O faʻasāga ma le tiute o le faitau ma le tusitusi i le AI ua faʻaaogaina talu mai le aso 2 o Fepuari 2025, o tulafono a le GPAI talu mai le aso 2 o Aokuso 2025 ma tiute o le manino talu mai le aso 2 o Aokuso 2026.
O afea e amata ai tulafono e lamatia ai tagata?
O le AI Omnibus, ua faamamaluina nei, ua faatulaga aso i le aso 2 o Tesema 2027 mo faiga e maualuga le lamatiaga o loʻo lisiina i le Annex III ma le 2 o Aokuso 2028 mo le AI i oloa o loʻo aofia i le Annex I. E le o suia manaoga taua.
E fa'aoga ea tulafono o le manino i la'u chatbot i le asō?
Ioe. Talu mai le aso 2 o Aokuso 2026, e tatau ona taʻu atu i tagata faʻaoga o loʻo latou fegalegaleai ma le AI, seʻi vagana ua manino lena mea. O galuega faatino mai faiga faʻatupuina AI i luga o le maketi aʻo leʻi oʻo i lena aso e tatau ona faʻailogaina i se auala e mafai ona faitauina e le masini i le aso 2 o Tesema 2026.
O a sala tupe aupito maualuga?
E oo atu i le EUR 35 miliona pe 7% o tupe maua faaletausaga i le lalolagi atoa mo faiga faasāina, e oo atu i le EUR 15 miliona pe 3% mo le tele o isi soliga, ma e oo atu i le EUR 7.5 miliona pe 1% mo faamatalaga sese. Mo pisinisi laiti ma feololo (SMEs), e faatatau i ai le aofaiga maualalo o aofaiga e lua.
E fa'atatau le Tulafono o le AI i kamupani e lē o ni EU?
Ioe, pe afai o loʻo tuʻuina le polokalama faʻapitoa o le AI i luga o le maketi a le EU pe faʻaaogaina ana galuega faatino i le EU, tusa lava pe ua faʻatuina le kamupani e tuʻuina atu le tautua poʻo le tagata faʻatinoina i fafo atu o le EU.