Tusitala: Tom Meevis, Pule Pa'aga & Loia i Law & More — Lomia: Iulai 2026 | Fa'afouina: Iulai 2026
O le suiga o le malosiaga ua ofoina atu i pisinisi ni avanoa tetele: paneta o le la, maa eletise, nofoaga autu e faʻatumu ai EV, teuina o le malosiaga, faʻafouina o faiga faʻapisinisi, ma auala fou o le galulue faʻatasi i nofoaga faʻapisinisi.
I le taimi lava e tasi, e mafai ona fa'atuai se galuega tau malosiaga ona o le tapula'a o le gafatia o le upega eletise, tuutuuga o konekarate e le o manino, pemita ua misi, po'o le le fa'ataunu'uina o tiute tau lipoti. O le mea lea, o le malosiaga e le gata o se mataupu fa'apitoa po'o se mataupu tau tupe. O se galuega fa'aletulafono fo'i.
O lenei tusiga o loʻo talanoaina ai manatu faaletulafono autu i le taamilosaga atoa o se galuega faatino o le malosiaga: mai le auiliiliga muamua o le malosiaga ma le fesoʻotaʻiga o le upega eletise i le faia o konekarate, faʻagaioiga, ma le foʻia o feeseeseaiga.
Amata i ou manaʻoga malosi
A'o le'i fa'afaigaluegaina ni paneta o le la, se maa eletise, ni nofoaga e fa'atumu ai le la, po'o se laina fou o gaosiga, e tatau muamua ona e fa'atuina lau fa'atulagaga o le malosiaga. Ia fa'atulaga se fuafuaga:
- atoa le fa'aaogaina o le malosi
- uta maualuga
- le gafatia feso'ota'iga mana'omia
- so'o se fa'amatalaga e uiga i le grid
- le manaʻomia o le fetuutuunaʻi ma le teuina
- le tuputupu aʻe faʻamoemoeina o lau kamupani
O se fa'apipi'iga e foliga mai e talafeagai fa'atekinolosi atonu e le lava le gafatia pe le ogatasi ma fuafuaga fa'apisinisi i le lumana'i. O le mea lea, o se iloiloga moni o le malosiaga e avea ma fa'avae mo le mamanu, fa'atupeina, ma konekarate.
O le sini a le EU mo le tau e aʻafia ai, faatasi ai ma isi mea, vaega o le malosiaga, alamanuia, felauaiga, ma fale (Tulafono Faatonutonu (EU) 2021/1119). Mo pisinisi, o lona uiga o le sapalai o le malosiaga ma le faʻasaoina o le malosi o se vaega tele o tupe teufaafaigaluega, fanua, ma faʻaiuga faʻapisinisi.
Siaki le gafatia o le upega i le taimi muamua
E masani ona tumau pe pa'ū se galuega tau eletise pe a iai le gafatia e felauaiga ai. A'o le'i fa'afaigaluegaina, siaki:
- o le fea feso'ota'iga e mana'omia
- o le a le gafatia o felauaiga e te faʻamoemoe e faʻaaoga
- pe o maua le gafatia manaʻomia
- pe mafai moni e le kamupani e fa'agaoioia le upega tafa'ilagi ona ofoina atu le felauaiga
- pe fa'alagolago le galuega faatino i le fa'alauteleina o le upega i le lumana'i
O tulafono i le fuafuaina ma le faʻatinoina o fesoʻotaʻiga o loʻo i ai aso faʻatulagaina ma tiutetauave faʻamatalaga mo le kamupani e faʻagaoioia le eletise (mataupu 8.4 ma le 8.13 o le Netcode elektriciteit, le Dutch Electricity Network Code). Mo nisi fesoʻotaʻiga, e tatau i le kamupani e faʻagaoioia le eletise, faʻatasi ai ma isi mea, ona faʻailoa atu se vaiaso mulimuli o le faʻatinoina ma faʻailoa atu i le tagata talosaga le alualu i luma; e mafai ona tolopoina lenei aso faʻatulagaina i le tusitusiga pe a tupu se faʻalavelave faʻafuaseʻi poʻo ni tulaga e le o iai i le pulega a le kamupani (mataupu 8.19 o le Systeemcode elektriciteit 2026, le Dutch Electricity System Code 2026).
Aua le fa'aaogaina le feso'ota'iga o le upega o feso'ota'iga e pei o se fa'amatalaga auiliili o le fa'atinoga. E mafai ona fuafua ai pe mafai ona fa'atinoina le galuega atoa.
O le fe'avea'i o feso'ota'iga i luga o le initaneti e mana'omia ai filifiliga fa'aletulafono fa'apea fo'i ma fa'atekinolosi
O le fegasoloaʻi o fesoʻotaʻiga i luga o le initaneti e lē na o se faʻafitauli faʻatekinolosi. E mafai foʻi ona aʻafia ai le auala e faʻatulaga ai konekarate, tiutetauave, ma faʻatulagaga o le galulue faʻatasi. O fofo e ono aofia ai:
- ose ituaiga feso'ota'iga
- teuina o le malosi
- auaunaga fetuutuunai
- fa'asologa o gaosiga po'o fa'amatalaga fa'aoga ua fetu'una'i
- galulue fa'atasi i le lotoifale i se paka pisinisi
- o se nofoaga autu o le malosiaga
O fofo uma lava e tula'i mai ai ni fesili fa'aletulafono. O ai e ono fa'aogaina le gafatia o lo'o avanoa? O ai e tauaveina le lamatiaga o fa'atapula'aga? O ai e nafa ma le fuaina o fa'amaumauga? E fa'apefea ona vaevaeina tau ma tupe maua? Ma o fea vaega e noatia pe a le fa'aaloalogia maliega?
E na'o le pau le auala e mafai ai ona fa'atino se isi filifiliga fa'apitoa pe afai ua sa'o lelei fo'i le fausaga fa'akonekarate ma le fa'alapotopotoga.
Mulimuli i le fuafuaga fa'afaigaluega a le kamupani e fa'agaoioia le upega tafa'ilagi
E galulue fa'atasi le au fa'agaoioia o upega tafa'ilagi ma fuafuaga fa'afaigaluega e fa'amatalaina ai fa'alavelave, tulaga, ma fa'alautelega fuafuaina. E mafai ona taua nei fuafuaga mo pisinisi e fa'alagolago i le gafatia o upega tafa'ilagi i le lumana'i.
O le a tuʻuina atu se ata o le fuafuaga faʻafaigaluega mo feutagaiga mo le itiiti ifo i le fa vaiaso. Ona toe iloilo lea e le Pulega mo Tagata Faʻatau ma Maketi (ACM) le fuafuaga i totonu o le sefululua vaiaso talu ona tuʻuina atu (mataupu 3.9 o le Energieregeling, le Tulafono Faatonutonu o le Malosiaga a Netherlands). O le mea lea, e ono iloa e pisinisi e aoga le:
- mata'ituina ma le fa'aeteete fuafuaga fa'afaigaluega talafeagai
- iloilo pe ua aafia a latou lava galuega faatino
- fa'aaoga lelei avanoa talafeagai mo feutagaiga
- fa'amaumauina ma le fa'aeteete fe'au ma manatu na tu'uina atu
O se pisinisi e fa'ato'ā tali atu pe a mae'a ona fa'alauteleina le upega o feso'ota'iga e ono misia ai avanoa taua e fa'aosofia ai le i'uga.
Iloilo konekarate uma o le malosiaga i ona lava tulaga lelei
O se galuega faatino o le malosiaga e masani ona aofia ai le tele o maliega, e pei o se maliega o sapalai, se maliega o fesoʻotaʻiga ma felauaiga, se maliega o fetuutuunaʻi, se Maliega o le Faʻatauina o le Malosiaga, fuafuaga i luga o le toe faʻafoʻi atu i le grid, ma fuafuaga i luga o le le paleni ma faʻamatalaga o le fuaina. O nei konekarate e pulea ai tulaga lamatia eseese, o lea aua le iloiloina naʻo le tasi le afifi faapisinisi. Ia le itiiti ifo, ia gauai atu i:
- vaitaimi ma le fa'afouga
- fua fa'atatau o tau ma le fa'asino igoa
- puipuiga ma fa'amaoniga
- totogifuapauina o le fa'amutaina ma le fa'amutaina vave
- noataga ma le faʻaitiitia o mea ua faaleagaina
- faʻamatalaga o le fuaina ma le inivoisi
- tuai ma le malosi fa'afuase'i
- le mafai ona totogi aitalafu a le kamupani tuʻuina atu
- leiloa o se pemita po o se faatagaga
- taunuuga o tapula'a o le upega tafa'ilagi
O le Tulafono o le Malosiaga a Holani (Energiewet) e manaʻomia ai foʻi le kamupani tuʻuina atu oloa e tusia le maliega o le sapalai i se auala manino, atoatoa, ma malamalama i ai, ma ia tuʻuina atu aʻo leʻi faʻamaeʻaina le maliega (mataupu 2.6 Energiewet), ma ia i ai se faiga faʻatino e manino ma e leai se totogi mo faitioga i totonu (mataupu 2.8 Energiewet).
Mo maliega tau malosiaga faapisinisi, e ono totogi se totogifuapauina mo le faamutaina vave pe a faamutaina vave. I se faaiuga talu ai nei, na taofia ai e le faamasinoga a le itumalo e faapea, o se fuaiupu faamutaina i se maliega tau malosiaga faapisinisi e le o se mea e le talafeagai (ECLI:NL:RBOBR:2026:3623). O se mea taua o le ogatasi lea o le fuafuaga ma le Richtsnoeren Redelijke Opzegvergoedingen Vergunninghouders (o taiala i totogifuapauina talafeagai mo le faamutaina vave mo i latou e umia laisene) ma sa lava lona faamaonia.
A'o le'i sainia, siaki e le gata pe ono totogi se totogifuapauina, ae fa'apea fo'i le auala e fuafua ai ma po'o a ni lamatiaga tau tupe e mafua mai ai.
Ia fa'amautinoa ia manino fuaiupu o suiga o tau
E mafai e se konekarate malosi fesuisuiai ona i ai ni aafiaga tau tupe tetele. O lea la, e tatau ona faamanino mai e se fuaiupu suiga o tau:
- i lalo o ā tulaga e ono suia ai le tau
- o a mea e a'afia ai le tau
- le auala e fuafuaina ai le suiga
- pe a amata ona aoga le suiga
- pe mafai ma o afea e mafai ai ona fa'amutaina
O se fa'amatalaga lautele i atina'e o maketi e ono le lava ai se malamalamaga i taunuuga tau tamaoaiga o le konekarate. O le finagalo o le Loia Sili i le ECLI:NL:PHR:2026:541 o lo'o talanoaina ai lenei fa'avae. Ia manatua o se finagalo lea o le Loia Sili, ae le o se fa'ai'uga a le fa'amasinoga.
Mo tagata faʻatau pisinisi, e fautuaina e toe iloilo fua faʻatatau o tau e le gata i le gagana ae faʻapea foʻi i tulaga tau tupe. E mafai ona faʻamatalaina manino se fuaiupu ae e le lava le malamalama i le lamatiaga moni o le tau.
Fa'atulaga ma le fa'aeteete le suiga ma le fa'amautuga mulimuli
A sui i se isi kamupani tuʻuina atu oloa, e tele atu mea e manaʻomia ona siakiina nai lo na o le tau fou. Ia faʻamaumau:
- le aso e muta ai le konekarate tuai
- faitauga o le mita
- le fa'ai'uga mulimuli
- so'o se aofa'iga e le'i totogiina
- so'o se totogifuapauina mo le fa'amutaina vave
- fa'amatalaga i le grid
- faasa'oga po'o ni fa'aleleiga
- le aso amata o le konekarate fou
A fa'amutaina le maliega o le sapalai, e tatau i le kamupani sapalai ona tu'uina atu se maliliega fa'ai'u (mataupu 2.13 Energiewet). O le aso fa'atulagaina mo lenei mea, i le mataupu fa'avae, e ono vaiaso (mataupu 2.17 Energieregeling).
O se maliliega lelei ma le fa'ai'uga e puipuia ai feeseesea'iga e uiga i le fa'aaogaina o le eletise, fa'amatalaga e uiga i le upega tafa'ilagi, ma aitalafu e le'i totogiina.
Puipuia le fa'aauauina o le vaega e nafa ma le fuaina o le eletise
Mo pisinisi e tetele fesoʻotaʻiga, o le vaega e nafa ma le fuaina o le eletise o se vaega taua tele lea o le atinaʻe o le malosiaga.
O se suiga po o le faaui i tua o se faatagaga e mafai ona faauigaina ai e tatau ona vave faia se konekarate ma se vaega fou. E fuafua i le gafatia o felauaiga ma le faaaogaina o le kesi, e faaaoga se vaitaimi e lua pe ono vaiaso mo le faafaigaluegaina o se vaega fou e nafa ma le fuaina o le eletise. E tatau ona amata faamamaluina le maliega fou e le silia ma le sefuluvalu vaiaso talu ona maeʻa le faaiuga o le faaui i tua. Afai e gaumativa pe taofia totogi, e mafai ona faaopoopoina lenei vaitaimi mo le lua vaiaso (mataupu 4.3 Energiebesluit).
O lea la, e tatau ona fa'atulaga i lau fuafuaga fa'aauau:
- o ai le vaega e nafa ma le fuaina o le aofaʻi o mita i le taimi nei
- o fea vaega e sui ai o lo'o avanoa
- o fea e teu ai fa'amatalaga o le fuaina
- o ai e nafa ma le faʻamaoniga ma le lipotiina
- o le ā le faiga e faʻaaogā pe a leiloa le faʻatagaga
Fefa'asoaa'i le malosi ma le fetu'una'i
I totonu o se paka pisinisi poʻo se lotoa o loʻo iai ni galuega tau fefaʻatauaʻiga, e mafai ona manaia le gaosia, teuina, ma faʻasoa le malosi i le lotoifale. E tatau ona manino lelei le matafaioi a vaega taʻitasi, mo se faʻataʻitaʻiga o se tagata e auai i le maketi, se tagata e faʻapotopoto, se tagata e faʻagaoioia le polokalama, poʻo se tagata e faʻagaoioia se polokalama tufatufaina tapuni.
E tatau fo'i ona faia ni fuafuaga e uiga i le avanoa i nofoaga fa'apipi'i, puleaina o le malosi ma atina'e tetele, fa'amaumauga o mita, vaevaeina o tau, fetu'una'iga o polokalame, taui, tau o le le paleni, fesuia'iga o fa'amaumauga, ma le motusia o le eletise ma noataga.
E fa'aoga se isi faiga fa'atagaga mo se faiga tufatufaina tapuni. E tatau i le ACM ona faia se fa'ai'uga i totonu o le ono masina e le sili atu; e mafai ona fa'aopoopoina lenei vaitaimi i le maualuga o le ono masina (mataupu 3.54 Energieregeling). O feeseesea'iga e uiga i le tali atu i le mana'oga e mafai fo'i, i lalo o nisi tuutuuga, ona tu'uina atu i le ACM (mataupu 5.5 Energiewet).
Su'esu'e pemita ma mana'oga o le fuafuaina o le fanua
Atonu e manaʻomia e se galuega faatino o le malosiaga ni pemita poʻo isi faʻaiʻuga faʻaletulafono a le malo. E mafai ona talafeagai lenei mea, mo se faʻataʻitaʻiga, mo le gaosiga tele, teuina o le malosiaga, nofoaga e faʻavevela ai, atinaʻe e faʻatumu ai le eletise, suiga i nofoaga faʻapisinisi, uaea, paipa ma faʻapipiʻiga faʻapitoa, ma suiga i nofoaga poʻo faiga faʻapisinisi.
O le nofoaga ma le telē o le galuega e aʻafia ai le faʻavae talafeagai mo le siosiomaga ma le fuafuaga. Ua uma ona i ai i le laʻasaga o le mamanu, suʻesuʻe:
- o a faaiuga e manaʻomia
- o le fea vaega e tatau ona tuʻuina atu le talosaga
- o a aso atofaina e fa'aoga
- pe mafai ona faia se teteega po o se apili
- pe mafai e tagata o le lotoifale poʻo isi vaega e fiafia i ai ona auai
- pe fetaui le pemita ma faʻalautelega i le lumanaʻi
E mafai ona ua sauni faatekinolosi se galuega ae e le o talafeagai faaletulafono.
Fa'amatalaga mo le suia o tulafono o le tau
E mafai e tulafono faatonutonu ona aʻafia ai le faʻagaioiga, tau, poʻo le filifiliga o le suauʻu o se faʻapipiʻiga. E le faʻapea ai ua i ai se faʻalavelave faʻasolitulafono i meatotino.
I le ECLI:NL:RBDHA:2022:12635, na faia ai e le Faamasinoga Faaitumalo a The Hague se faaiuga e faapea, o le faasaina o le gaosiga o le malala e faalavelaveina ai le faaaogaina o se fale gaosi eletise, ae e le o se soliga faasolitulafono lea o le aia tatau i meatotino. Na iloiloina e le faamasinoga, faatasi ai ma isi mea, le mafai ona vaaia muamua o fuafuaga faigata o le tau, le vaitaimi o fesuiaiga, ma le fua faatatau o le fuafuaga.
Mo pisinisi, o lona uiga e le tatau ona faʻavae faʻatasi faaiuga tau tupe teufaafaigaluega i tulafono o loʻo iai nei. Galulue faʻatasi foʻi ma tulaga mo:
- manaʻoga faʻamalosia mo le faʻasaʻolotoina o le ea
- ua suia tulafono o le suauʻu
- noataga lipoti
- le fa'amutaina o polokalame fesoasoani
- suia o tulaga fa'atekinolosi
- fa'atapula'aina o le fa'agaioiga po'o le fa'alauteleina
Tuufaatasia le fa'asaoina o le malosi ma lipoti i totonu o le galuega faatino
E le tatau ona iloiloina le fa'asaoina o le malosi ma le lipotia pe a uma ona fa'atinoina. Ua uma ona fa'amaumau i le tulaga o le mamanu:
- o a faʻamaumauga e fuaina
- o le fea metotia o le fuaina e fa'aaogaina
- o ai e faʻamaonia faʻamaumauga
- o a mea e faʻaaogaina mo le faʻasalalauina o faʻasalalauga
- o ai e lipotia mai
- le umi e teuina ai faʻamatalaga
- o le fea vaega e nafa ma mea sese
Mo i latou e fa'aulufale mai nisi oloa, o le Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) o se isi itu e tatau ona mafaufau i ai, fa'atasi ai ma tulafono i le lautele, fa'asalalauga fa'apipi'i, fa'amaoniga, fa'alauiloaga, ma tusi fa'amaonia (Tulafono Fa'atonutonu (EU) 2023/956, e pei ona toe teuteuina e le Tulafono Fa'atonutonu (EU) 2025/2083).
O le usita'ia o tulafono e lē o se mea e mafaufau i ai mulimuli ane i le pulega, ae o se vaega o le mamanu o le galuega faatino.
Iloilo fesoasoani tau tupe i le vaitaimi atoa
E mafai e se fesoasoani tau tupe ona faʻatino se galuega tau malosiaga, ae e oʻo mai ai foʻi ma tiutetauave, e pei o le faʻatinoina i totonu o se vaitaimi patino, pulega, mataʻituina, lipotiina, tausiga, asiasiga, ma le toe faʻaleleia pe a le usitaia.
O lea aua le na'o le iloiloina pe e te agavaa mo se fesoasoani. Ia fa'amautu fo'i pe mafai e lau pisinisi ona ausia tulaga uma i le vaitaimi atoa. Saunia se aotelega a'o le'i o'o i:
- pepa lagolago e manaʻomia
- mata'ina o galuega faatino
- taimi e lipotia ai
- aufaigaluega faatuatuaina
- pule o le siakiina
- lamatiaga o le faʻaitiitia poʻo le toe faʻaleleia
Ia iloa po'o ai e va'ava'aia le tausisia o tulafono
O le ACM o le pulega fa'atonutonu a le atunu'u mo le eletise ma le kesi ma e iai ana galuega, fa'atasi ai ma isi mea, i le matā'upu o le va'ava'aia o maketi ma le fo'ia o feeseesea'iga (mataupu 5.1 Energiewet). E vaevaeina le pule va'ava'aia ma le fa'amalosia: e va'ava'aia e le ACM ia aiaiga ua fa'atulagaina mo lena fa'amoemoe (mataupu 5.17 Energiewet), ae o le minisita e va'ava'aia isi mataupu (mataupu 5.18 Energiewet).
E fuafua i le mataupu, o fuafuaga e ono faʻaaogaina e aofia ai se tulafono faʻavae faʻamalosia poʻo se faʻatonuga faʻamalosia (mataupu 5.20 Energiewet), o se poloaiga e noatia i se totogi faʻasalaga (mataupu 5.19 Energiewet), poʻo se sala tupe faʻapulega (mataupu 5.21 Energiewet). Aʻo leʻi amataina, faʻatulaga:
- o a tulafono faatonutonu e faʻatatau i lau galuega faatino
- o le fea pulega fa'atonutonu e iai le pule fa'amasino
- o a faʻamatalaga e tatau ona tuʻuina atu
- o a vaitaimi fa'aleleia e ono fa'aoga
- o a fa'asalaga e ono mafai
Sauniuni mo se feeseeseaiga ma le kamupani e fa'agaoioia le upega eletise
I se feeseeseaiga e uiga i le faatinoga o galuega faaletulafono po o pule e se tagata e faagaoioia le polokalama, e mafai ona tuuina atu se tagi, i lalo o nisi tuutuuga, i le ACM; o le faaiuga a le ACM e faamalosia, faatasi ai ma so o se isi fofo faaletulafono o loo avanoa (mataupu 5.4 Energiewet).
E lelei i se pisinisi ona fausia se faila atoatoa mai le amataga. Ia teuina, faatasi ai ma isi mea, talosaga ma pepa, maliega, faamatalaga faatekinolosi, fesootaiga, faamatalaga o fonotaga, pepa o fuafuaga, tautinoga, faasilasilaga o le le totogiina o aitalafu, ma faamatalaga talafeagai e uiga i mea ua faaleagaina ma le faatuai.
E tatau ona fa'amaonia se talosaga i le ACM, fa'atasi ai ma isi mea, le pepa talosaga, fesoota'iga ma le kamupani e fa'agaoioia le upega tafa'ilagi, ma fa'amatalaga ma pepa talafeagai (mataupu 3 Werkwijze geschilbeslechting energie, o le faiga e fo'ia ai feeseesea'iga a le ACM). E mafai ona fa'aopoopoina se talosaga e le'i mae'a i totonu o se vaitaimi ua fa'atulagaina e le ACM (mataupu 5 Werkwijze geschilbeslechting energie).
Fa'amatala auala eseese o le taulimaina
E lē tutusa le auala e taulimaina ai feeseeseaiga uma. E mafai e le ACM ona taulimaina se talosaga e ala i le faiga masani, faigofie, poʻo le tusitusia (mataupu 8 Werkwijze geschilbeslechting energie). E mafai ona faʻaaogaina se faiga faigofie, mo se faʻataʻitaʻiga, pe a manino lava le leai o se pule a le ACM pe e tatau ona teena manino le talosaga (mataupu 13 Werkwijze geschilbeslechting energie). E mafai ona faia se faiga tusitusia pe a lava le manino o le fesili faaletulafono ma e naʻo le faʻatapulaʻaina o le sailia o mea moni e manaʻomia (mataupu 14 Werkwijze geschilbeslechting energie).
O le mea lea e tatau ai i se pisinisi ona saunia e lē gata ana finauga faaletulafono, ae ia fuafua foi muamua:
- o a mea moni ua fa'amautuina
- o a pepa e lagolagoina ai mea moni
- o le fea fesili faaletulafono e tuuina atu i le ACM
- o le ā le iʻuga o loʻo talosagaina
- o le ā le isi fofo e mafai ona faia
Faaaoga se lisi siaki a'o le'i faia se fa'afaigaluegaina
A'o le'i amataina le galuega faatino, tali ia le itiiti ifo ma le tasi fesili nei:
- O a feso'ota'iga, gafatia e feavea'i ai, ma masini fuaina e mana'omia?
- O maua ea le gafatia e te manaʻo ai?
- E fa'alagolago ea le galuega faatino i le fa'alauteleina o le upega o feso'ota'iga?
- O a pemita ma faamaoniga e manaʻomia?
- O a konekarate e manaʻomia ona faʻamaeʻaina?
- E fa'apefea ona fesoota'i na konekarate?
- O ai e tauaveina le lamatiaga o le faatuai, suiga o tau, le le paleni, ma tapulaa o le initaneti?
- O a faʻamaumauga e tatau ona fuaina, teuina, ma lipotia?
- O a tuutuuga o le fesoasoani tau tupe e faʻaoga i le vaitaimi atoa o le galuega faatino?
- O ai e nafa ma le pulega, tausiga, saogalemu, ma le motusia o feso'ota'iga?
- O a faitioga i totonu ma le faiga e fa'alautele ai le fa'afitauli e fa'aoga?
- O le ā le faila o loʻo fausia pe a lē manuia talanoaga ma le kamupani e faʻagaoioia le upega tafaʻilagi?
O nei fesili uma e fausia ai se siaki fa'atino faaletulafono ma fa'alapotopotoga.
O galuega faatino o le malosiaga o ni galuega faatino faaletulafono foi
O se pisinisi e na'o le taulimaina o le malosiaga e pei o se mataupu fa'apitoa po'o se mataupu tau tupe, e ono lamatia ai lona mauaina o tuutuuga faaletulafono pe afai ua uma ona tolopoina le galuega pe ua fa'amautuina i se konekarate.
O le la'asaga autū la, e lē na'o le filifilia o se tekinolosi. Ae e fa'atatau i le fesoota'iga i le va o tekinolosi, le gafatia o le upega tafa'ilagi, konekarate, pemita, fa'atupeina, pulega o fa'amaumauga, tausisia o tulafono, ma le puipuiga fa'aletulafono.
O le iloiloina faʻatasi o nei elemene mai le amataga, e mafai ona faʻatapulaʻaina ai faʻatuai, tau e leʻi faʻamoemoeina, ma feeseeseaʻiga.
Soo fesili
O le ā le vaitaimi e tatau ai ona tali atu le kamupani telefoni i se talosaga?
Mo se talosaga atoa e oo atu i le 10 MVA ma aofia ai, e tatau i le kamupani eletise ona auina atu se tauofoga po o se teena i totonu o aso faigaluega e sefulu. Mo se fesoʻotaʻiga tele atu, e tatau ona faʻailoa mai i totonu o aso faigaluega e sefulu le taimi e mulimuli mai ai se tauofoga (mataupu 8.4 Netcode elektriciteit). A maeʻa ona sainia le tauofoga, ona fuafua lea e le kamupani eletise le vaiaso mulimuli e faʻataunuʻu ai (mataupu 8.13 Netcode elektriciteit).
O le ā le umi e fa'apipi'i ai se feso'ota'iga?
Mo nisi feso'ota'iga, e mafai ona 26 pe 52 vaiaso le umi e fa'ataunu'uina ai, atonu e fa'aopoopo i se taimi fa'atali fa'aitulagi. Afai e iai ni fa'alavelave fa'afuase'i po'o ni tulaga e le o mafai ona pulea e le kamupani e fa'agaoioia le upega, e mafai ona tolopoina le vaitaimi i se tusitusiga (mataupu 8.19 Systeemcode elektriciteit 2026).
E mafai ona ou fa'aosofia le fuafuaga o tupe teufaafaigaluega?
Ioe. O le a tuʻuina atu se ata o le fuafuaga faʻafaigaluega mo feutagaiga mo le itiiti ifo i le fa vaiaso. Ona toe iloilo lea e le ACM le fuafuaga i totonu o le sefululua vaiaso (mataupu 3.9 Energieregeling). O pisinisi e faʻalagolago i le faʻalauteleina o le upega eletise i le lumanaʻi e fautuaina lelei e mulimulitaʻi ma le naunautai i lenei feutagaiga.
E tatau ona ou totogia se totogifuapauina pe afai ou te faamuta vave?
E mafai lenei mea. Na fa'amaonia e le fa'amasinoga fa'aitumalo e fa'apea, o se fuaiupu fa'amutaina i se maliega o le malosi fa'apisinisi e le'o se mea e le talafeagai, ona o le fa'atatauga sa fa'amaonia ma ogatasi ma ta'iala talafeagai (ECLI:NL:RBOBR:2026:3623). Siaki muamua pe o aofia ai i le konekarate se totogifuapauina mo le fa'amutaina vave, pe fa'apefea ona fa'atatauina, pe fa'alagolago i le vaitaimi o totoe po'o le fa'aaogaina, pe fa'aoga se tapula'a, ma a ni taunuuga o le fa'amutaina mo pepa fa'amaonia ma fa'amatalaga i le grid.
Pe lava ea se faasinomaga lautele i atinae o maketi?
E lē o manino atoatoa lenei mea. E tatau i se fuaiupu o suiga o le tau ona avatu i le tagata faʻatau se malamalamaga talafeagai i mafuaʻaga, fuafuaga, ma taunuuga tau tamaoaiga o se suiga. O le manatu o le Loia Sili i le ECLI:NL:PHR:2026:541 o loʻo talanoaina ai lenei autu. E faʻatatau i le manatu o se Loia Sili, ae lē o se faʻaiʻuga a le faʻamasinoga.
O afea ou te mauaina ai le totogi mulimuli?
A fa'amutaina le maliega o le sapalai, e tatau i le kamupani sapalai ona tu'uina atu se maliliega fa'ai'u (mataupu 2.13 Energiewet). I le mataupu fa'avae, e fa'atatau se vaitaimi e ono vaiaso mo lenei mea (mataupu 2.17 Energieregeling).
O le ā e tupu pe a faaui i tua le faatagaga a le vaega e nafa ma le fuaina o le eletise?
E tatau ona e fa'afaigaluegaina se vaega fou e nafa ma le fuaina o le eletise i le taimi talafeagai. E fuafua i le gafatia o felauaiga ma le fa'aaogaina o le kesi, e fa'aoga ai se vaitaimi e lua pe ono vaiaso. E tatau ona amata fa'amamaluina le maliega fou e le silia ma le sefuluvalu vaiaso talu ona mae'a le fa'ai'uga o le fa'aui i tua. Afai e gaumativa pe taofia totogi, e mafai ona fa'aopoopoina le vaitaimi mo le lua vaiaso (mataupu 4.3 Energiebesluit).
O le ā le umi e alu ai se fa'atagaga mo se faiga tufatufaina tapuni?
E tatau i le ACM ona faia se faaiuga i totonu o le ono masina e le sili atu. E mafai ona faaopoopoina faatasi lenei vaitaimi i le maualuga o le ono masina (mataupu 3.54 Energieregeling).
Pe o le fa'asaina o se suau'u po'o se tekinolosi e tutusa lava ma le fa'alavelave fa'asolitulafono i meatotino?
Leai, e le otometi lava. Na faia e le Faamasinoga Faaitumalo o The Hague se faaiuga i le ECLI:NL:RBDHA:2022:12635 e faapea, o le faasaina o le gaosiga o le malala e le o se soliga faasolitulafono lea o le aia tatau i meatotino. O mea taua e aofia ai le mafai ona vaaia muamua o le fuafuaga, le vaitaimi o fesuiaiga, ma lona tutusa.
E fa'apefea ona ou tu'uina atu se feeseesea'iga e fa'atatau i le kamupani e fa'agaoioia le upega tafa'ilagi?
Muamua fausia se faila atoa e aofia ai le talosaga, tusitusiga, faʻamatalaga faʻapitoa, ma isi pepa talafeagai (mataupu 3 Werkwijze geschilbeslechting energie). E fuafua i le mataupu, e taulimaina e le ACM le talosaga e ala i le faiga masani, faigofie, poʻo le tusitusia (mataupu 5.4 Energiewet ma mataupu 8, 13, ma le 14 Werkwijze geschilbeslechting energie).


