O tau o le faiga tapuni e noatia i tulafono fa'atulafonoina fa'apitoa i lalo o le tulafono a Holani. O le fa'agaoioia o se faiga tapuni e le noatia i le faiga tutusa o le tau o le ex-ante e pei o se fa'agaoioia masani o le faiga o felauaiga po'o le tufatufaina atu: o le Pulega a Netherlands mo Tagata Fa'atau ma Maketi (ACM) e le fa'atulagaina ana tau muamua. Ae ui i lea, e le fa'apea ai, e saoloto le fa'agaoioia e totogi ana vaega feso'ota'i i soo se mea latou te mana'o ai. Talu mai le amata fa'amalosia o le Tulafono o le Malosiaga a Holani (Energiewet) i le aso 1 o Ianuari 2026, o le Mataupu 3.114 o lena Tulafono o lo'o i ai le tulaga fa'atonuina o tau mo faiga tapuni: e tatau i le fa'agaoioia ona tusia ma lolomiina se metotia fa'atatau muamua, ma o lena metotia e tatau ona i'u ai i tau e atagia ai tau o ana galuega fa'aletulafono ma matafaioi ma e manino ma e le fa'ailoga tagata. E le gata i lea, so'o se vaega feso'ota'i e mafai ona faila se fa'asea i le ACM i lalo o le Mataupu 5.4 o le Tulafono o le Malosiaga; afai e iloa e le ACM e le ausia e le metotia fa'atatau po'o le tau mana'oga fa'aletulafono, e poloa'ia se fetu'una'iga ma o lana fa'ai'uga e noatia. I totonu o lenei tusiga matou te talanoaina ai le auala e galue ai le tulaga faatonuina o lafoga, o a tau e tatau ona i ai i le metotia o le fuafuaina, pe aisea e taua ai le faavae o konekarate e pei o le tulaga faatonuina faaletulafono, ma le auala e faatino ai le faagasologa o tagi a o lei faia le ACM. Na matou otootoina le faavae lautele o le faiga mo faiga tapunia i la matou tusiga aotelega i luga o fesoʻotaʻiga tumaoti ma faiga tufatufaina tapunia.
Mai le Tulafono o le Eletise 1998 i le Tulafono o le Malosiaga: aloaia nai lo le tuusaunoaga
Seia oo i le aso 1 o Ianuari 2026, o le faiga mo faiga tufatufaina tapuni sa faatulagaina i le Mataupu 15 o le Tulafono o Eletise a Holani 1998 (Elektriciteitswet 1998), lea na faagaoioia e ala i se tuusaunoaga (ontheffing) mai le tiutetauave e tofia se tagata e faagaoioia le faiga. O le Tulafono o le Malosiaga, lea e suitulaga i le Tulafono o le Eletise 1998 ma le Tulafono o le Gas, e ese le amataga: e tatau ona aloaia le faiga tapunia (erkend) e pei ona faatulagaina. O tuutuuga mo le aloaiaina o loo faatulagaina i le Mataupu 3.7 o le Tulafono o le Malosiaga. E le suia le talaaga o Europa: O le Mataupu 38 o le Faatonuga (EU) 2019/944 e taulimaina ai faiga tufatufaina tapuni o ni faiga tufatufaina, ae faatagaina ai i latou, i lalo o tuutuuga, e tuusaunoa mai le faamaoniga muamua o lafoga po o auala fuafuaina. O lena tuusaunoaga e le aveesea ai manaoga o le manino ma le le faailoga tagata. O tagata e faagaoioia o loo umia se tuusaunoaga i lalo o le faiga tuai e fautuaina lelei e toe iloilo o latou tulaga e faasaga i le tulafono fesuiai ma tuutuuga aloaia o le Tulafono o le Malosiaga.
Tau o le faiga tapuni: o le tulaga faatonuina o le Mataupu 3.114 o le Tulafono o le Malosiaga
O le autū o le faiga o lafoga o loʻo maua i le Mataupu 3.114(1) o le Tulafono o le Malosiaga, lea e faʻamaonia ai, i le uiga autū, e faʻapea:
E totogi e se tagata faʻagaoioia se polokalama tapuni […] se tau ua faʻatulagaina e tusa ai ma se metotia faʻatatau na tusia ma lolomiina muamua e ia, lea e iʻu ai i tau e atagia ai tau […] ma e manino ma e le faʻailoga tagata.
O lenei tulaga faatonuina e aofia ai elemene e tolu, e tofu lava ma ona manaʻoga i le faʻatinoina. Muamua, o le metotia o le fuafuaina ua tusia ma lolomiina muamua: e le mafai e le kamupani ona faʻatulaga tau i tua pe i luga o se faʻavae faʻapitoa, ae e tatau ona faʻailoa muamua le auala i vaega e fesoʻotaʻi. Lua, toe iloilo tau: e tatau ona atagia e tau o loʻo fesoʻotaʻi ma galuega ma matafaioi faʻaletulafono a le kamupani. Tolu, manino ma le le faʻailoga tagata: e tatau ona faʻamaonia le auala ma e tatau ona tutusa le taulimaina o vaega e fesoʻotaʻi, seʻi vagana ua faʻamaonia e se eseesega faʻamoemoe le eseesega o togafitiga. O se kamupani e iai nei elemene e tolu i le faasologa e fiafia, i totonu o na tapulaʻa, i le saolotoga e mamanuina ai se auala e fetaui ma le natura o le faiga ma le nofoaga; o se kamupani e le amanaʻiaina e lamatia ai se faʻasaʻoga faʻamalosia e le ACM.
O a tau e tatau ona i ai i le metotia o le fuafuaina?
E le fa'atonuina e le Tulafono se lisi o tau, ae o le mana'oga o le toe iloiloina o tau e maua ai se fa'avasegaga e mafai ona fa'atino. O le metotia o le fuafuaina, i le mataupu faavae, e mafai ona aofia ai: tau o feso'ota'iga ma suiga o feso'ota'iga, tau o le fa'agaioiga, tausiga, pulea ma le fuaina o le faiga, totogi e totogi e le fa'agaoioia lava ia i le fa'agaoioia o le faiga lautele mo le nofoaga e fesiita'i ai i le upega lautele, ma se vaega e mafai ona fa'atatauina o tupe fa'aalu lautele. I se fa'atusatusaga, o tau e le mafai ona fa'atatauina i le galuega tufatufaina e le aofia i tau, e pei o tau o isi gaioiga fa'apisinisi a le fa'agaoioia po'o tau ua uma ona totogiina e ala i isi auala, mo se fa'ata'ita'iga e ala i totogi o le lisi po'o auaunaga mo le nofoaga.
E tatau i le tagata fa'agaoioia ona mafai ona fa'amaonia le auala fuafuaina ua filifilia ma vaega tau o lo'o aofia ai i se auala e mafai ona fa'amaonia ma mafai ona su'eina. Mo nisi vaega o tagata fa'agaoioia polokalama, o le Mataupu 3.42 o le Tulafono o le Malosiaga (Energiebesluit) e fa'atulaga ai tala eseese; e tusa lava po o le a lena, o se tagata fa'agaoioia e le mafai ona fa'amaonia lana fuafuaina o tau e vave lava ona i ai i se tulaga le lelei pe a tupu se fa'asea: o le mea e le mafai ona fa'amaonia e le mafai ona totogiina. O le Tulafono o le Malosiaga e fa'afaigofieina ai foi lenei fa'amaoniga: O le Mataupu 4.10 o le Tulafono o le Malosiaga ua fa'amaonia manino ai e mafai e le tagata fa'agaoioia o se polokalama tapuni ona fa'aogaina fa'amatalaga mai le resitala mo, fa'atasi ai ma isi mea, le fuafuaina o tau ma le fa'atinoina o maliega feso'ota'iga ma felauaiga.
O le faavae o le konekarate: leai se noataga totogi e aunoa ma se fuaiupu manino
O le tulaga fa'atulafonoina o lafoga o se tasi lea o mea; o le fa'avae fa'akonekarate o le tiute totogi o se isi lea mea, ma o le tulafono o mataupu o lo'o fa'aalia ai o le mea tonu lava lea e masani ona sese ai mea. Na fa'amaonia e le Fa'amasinoga Apili a le 's-Hertogenbosch e le'i maua e se maliega sapalai se fa'avae mo se totogi fa'avaitaimi o feso'ota'iga, aua e le'i manino lelei le tiute totogi mai pepa o konekarate (ECLI:NL:GHSHE:2024:2263). Na lagolagoina e le Fa'amasinoga Maualuga a Holani lena fa'amasinoga (ECLI:NL:HR:2026:94). O lena mataupu na a'afia ai le sapalai o le vevela, ae o le lesona e fa'atatau tutusa i lafoga i totonu o se faiga tapuni: e tatau i se tagata fa'agaioia fa'apolofesa ona fa'amaumauina eseese ma malamalama lelei le aofa'i o lo'o totogiina, pe fa'apefea ona fuafuaina, ma pe feso'ota'i ma le feso'ota'iga, tausiga, felauaiga, fuaina po'o se isi auaunaga. O se fuaiupu lafoga e le o manino o lo'o i le tulaga lamatia a le tagata fa'agaioia.
Afai e aofia ai le fuaiupu o le lafoga i tuutuuga ma aiaiga lautele, e faaopoopo i ai le lamatiaga o le faaleaogaina. O se fuaiupu e le talafeagai e mafai ona faaleaogaina i lalo o le Mataupu 6:233 o le Tulafono Faatonutonu a Holani, ma afai e iai se masalosalo i lona uiga, o le faauigaga e sili ona lelei i le paaga e sili ona lelei (Mataupu 6:238 o le Tulafono Faatonutonu a Holani). O se fuaiupu lea e na o le taofia ai e le kamupani, i tuutuuga lautele, le aia tatau e sui ai ana lafoga, e aunoa ma le manino i le mafuaaga, o afea, o le a le tele o taimi ma le tulaga faatonuina, e faatino ai lena lamatiaga ma le mautinoa. O le mea lea matou te fautuaina ai kamupani e faamaumauina manino le auala o lafoga i maliega o fesootaiga ma felauaiga: o fea vaega tau e tuuina atu, e tusa ai ma le ki o le vaevaeina, pe faapefea ona faagasolo tupe teufaafaigaluega i le faamalosia po o le suia, o afea ma o a lafoga masani e faasino i ai pe toe teuteuina, ma o fea faamatalaga e tali atu ai e maua e le vaega e fesootai i lea taimi ma lea taimi. Mo vaega e fesootai, e faaaoga le ata faata: o soo se tasi e sainia se fuaiupu o lafoga e le o mautinoa o loo faatauina se feeseeseaiga i le lumanai. I le itiiti ifo, feutagai i le avanoa i le faamaoniga o le tau autu.
O le fa'atulagaina fa'akonekarate ma fa'atekinolosi o se feso'ota'iga tumaoti o lo'o tumau pea o se itu e ese le gauai atu i ai ua fa'aalia fo'i e le Fa'amasinoga Apili a Arnhem-Leeuwarden: e tatau i se kamupani feso'ota'iga tumaoti ona amana'ia le filifiliga saoloto a vaega feso'ota'i o le sapalai, ae e le o lona uiga e tatau lava i le kamupani ona fa'atulaga se numera EAN po'o se feso'ota'iga ese (ECLI:NL:GHARL:2026:316).
O le tagi i luma o le ACM: o se faaiuga faamalosia i totonu o le lua masina
O se vaega e fesoʻotaʻi ma le mataupu e manatu e le ausia e le auala e faʻatatau ai pe o le tau o le eletise e tusa ai ma manaʻoga faʻaletulafono e mafai ona faila se faaseā i le ACM i lalo o le Mataupu 5.4 o le Tulafono o le Malosiaga e faʻatatau i le auala e faʻatino ai e le faʻagaioiga o le polokalama ana galuega faʻaletulafono. E faia e le ACM se faʻaiuga, i le mataupu faavae, i totonu o le lua masina; pe a talosagaina nisi faʻamatalaga, e mafai ona faʻaopoopoina lena vaitaimi i le tasi i le lua masina. E noatia le faʻaiuga. O loʻo iai i le faiga ni puipuiga mo itu uma e lua, e aofia ai le aia tatau a le faʻagaioiga o le polokalama e tuʻuina atu ai ona manatu ma se faʻamasinoga. Afai e iloa e le ACM e le o ogatasi le auala e faʻatatau ai pe o le tau o le eletise ma manaʻoga o le Mataupu 3.114(1), e poloaʻia, i lalo o le Mataupu 3.114(2), se fetuʻunaʻiga o le auala po o le tau o le eletise.
I le iloiloina o le mafaufau loloto i tau, e mafai e le ACM ona faʻaaogaina ni faʻamatalaga e faʻasino i ai, ae e le naʻo le faʻaaogaina o le auala o lafoga mo tagata faʻagaoioia polokalama a le malo: o le iloiloga e faʻatatau i galuega faʻaletulafono, uiga o le polokalama, faʻamaoniga o tau ma le auala fuafuaina ua filifilia. Mo le tagata faʻagaoioia, o se faʻasea i soo se tulaga o lona uiga o le a tuʻuina atu le fausaga atoa o tau o le polokalama i luga o le laulau; mo le vaega fesoʻotaʻi, o se meafaigaluega faigofie ma faigofie mo le iloiloina ma le faʻaeteete o ana lava tau o le malosi. Mo vaega fesoʻotaʻi ma se fesoʻotaʻiga laʻititi, e tatau i le tagata faʻagaoioia ona ofoina atu se faiga faʻasea manino, faigofie ma faigofie ona maua (Mataupu 3.34 o le Tulafono o le Malosiaga).
Tolu mataupu e feeseesea'i ai i le fa'atinoina
O talanoaga sili ona ma'ai e tula'i mai i tulaga e tolu e le'i ofoina mai ai e le Tulafono se fofo ua uma ona saunia ma o lea e tatau ai ona fa'atalanoaina muamua e ala i se konekarate. O le mea muamua o le tupe teufaafaigaluega tele: afai e tatau ona fa'amalosia le faiga e fa'afetaui ai le tuputupu a'e po'o le fa'aeletiseina o se vaega e tasi e feso'ota'i, o le fesili e tula'i mai po'o ai e tauaveina lena tupe teufaafaigaluega ma pe fa'apefea ona fa'agasolo i le metotia o le fuafuaina. O le mea lona lua o le avanoa po'o le alu ese: afai e tu'ua e se vaega tele e feso'ota'i le nofoaga, o tau tumau o le faiga e tatau ona tufatufa atu i ni nai tau'au, ma o le fesili pe o lo'o i ai lena lamatiaga i le tagata fa'agaoioia po'o isi vaega o lo'o feso'ota'i. O le mea lona tolu o le tagata fou: o a tuutuuga e maua ai e se vaega fou i luga o le nofoaga le avanoa i le faiga, ma pe o saofagā i tupe teufaafaigaluega tuai? O ai lava e fa'atalanoaina nei tulaga muamua i le metotia o le fuafuaina ma maliega e 'alo'ese mai le fo'ia mulimuli ane e ala i se tagi a le ACM po'o ni fa'amasinoga fa'alemalo.
iʻuga
I lalo o le Tulafono o le Malosiaga a Holani, e le fiafia le tagata e faʻagaoioia se faiga tapuni i le saolotoga o lafoga, ae e iai lona avanoa, i totonu o le tulaga faatonuina o le Mataupu 3.114, e faʻaaoga ai lana lava metotia faʻatatau, pe afai o le metotia ua lolomiina muamua ma iʻu ai i lafoga e atagia ai tau, manino ma e le faʻailogaina. E faʻamalosia e le ACM lena tulaga faatonuina, pe a fai e faʻasea e soʻo se vaega e fesoʻotaʻi, faʻatasi ai ma se faʻaiuga faʻamalosia, ma e faʻamalosia e faʻamasinoga faʻalemalo le faʻavae o le konekarate: o se lafoga e aunoa ma se fuaiupu manino e vaivai, e tusa lava po o le a le talafeagai o lona tulaga. O se faʻamaoniga tau e mafai ona suʻeina, o se metotia faʻatatau ua lolomiina lelei ma faʻatulagaga konekarate manino, faʻatasi ai, o le inisiua sili lea e faʻasaga i feeseeseaiga tau lafoga. O oe o le tagata e faʻagaoioia se faiga tapuni ma e te manaʻo e toe iloilo lau metotia faʻatatau, faʻailoaina poʻo maliega e faʻasaga i le Tulafono o le Malosiaga, pe o oe o se vaega e fesoʻotaʻi ma masalosaloga e uiga i lafoga e te totogia? O loia o le tulafono o le malosiaga o Law & More fautuaina ma finau i itu uma e lua o lenei mafutaga, i luma o le ACM ma luma o faamasinoga tau le va o tagata.
Soo fesili
E saoloto ea le tagata e faʻagaoioia se polokalama tapuni e faʻatulaga ana lava tau o felauaiga?
Leai. E lē tatau ona faatulaga muamua tau o le eletise e le ACM, ae i lalo o le Mataupu 3.114 o le Tulafono o le Malosiaga e tatau i le kamupani ona tusia ma lolomiina se metotia fuafuaina muamua e mafua ai tau o le eletise e atagia ai tau o ana galuega ma matafaioi faaletulafono ma e manino ma e lē faailoga tagata.
O loʻo faʻaaogaina pea le tulafono tuai o loʻo i lalo o le Mataupu 15 o le Tulafono o le Eletise 1998?
Leai. Ua fa'aaogaina le Tulafono o le Malosiaga talu mai le aso 1 o Ianuari 2026. E tatau ona aloaia le faiga tapunia i lalo o le Mataupu 3.7 o le Tulafono o le Malosiaga ma o le tulaga faatonuina o lafoga o lo'o i totonu o le Mataupu 3.114. O tagata fa'agaoioia o lo'o umia se tuusaunoaga i lalo o le faiga tuai e fautuaina lelei e toe iloilo o latou tulaga e fa'asaga i le tulafono fesuia'i.
E mafai e le kamupani ona tu'uina atu moliaga i le kamupani fa'aoga a le malo?
Ioe. O totogi e totogi e le kamupani i le kamupani lautele mo le nofoaga e fesiitai ai tupe e fesoʻotaʻi ma ana galuega ma e ono aofia i le metotia o le fuafuaina, pe afai o le vaevaeina i vaega e fesoʻotaʻi e manino ma e le faʻailoga tagata.
E mafai e se vaega e feso'ota'i ona fetu'una'i se tau fa'aopoopo tele?
Ioe. E mafai e se vaega e fesoʻotaʻi ona faila se tagi i le ACM i lalo o le Mataupu 5.4 o le Tulafono o le Malosiaga. Afai e iloa e le ACM e le ogatasi le auala e fuafua ai poʻo le tau o le eletise ma le Mataupu 3.114, e poloaina se fetuunaiga. O le faaiuga a le ACM e faamalosia ma e mulimuli mai, i le mataupu faavae, i totonu o le lua masina.
E mafai e se vaega e feso'ota'i ona toe maua mai tupe ua uma ona totogi?
E fa'alagolago muamua lava lea i le fa'avae o le konekarate. E mulimuli mai i le tulafono fa'amasino (ECLI:NL:HR:2026:94) o se noataga totogi e le o manino mai i pepa o le konekarate e leai se fa'avae mo le aofa'i e totogi. E le gata i lea, o se fuaiupu mamafa tele o le lafoga i tuutuuga ma aiaiga lautele e ono fa'aleaogaina. Saili se fautuaga i se taimi talafeagai, fa'atasi ai ma le va'ai i vaitaimi fa'atapula'a.
E tatau i le kamupani ona tausia ni teugatupe eseese?
O le Mataupu 3.42 o le Tulafono o le Malosiaga e manaʻomia ai ni vaega patino o tagata faʻagaoioia polokalama e tausia ni teugatupe eseese. E tusa lava pe faʻatatau lena matafaioi i se tagata faʻagaoioia faapitoa, e tatau i le tagata faʻagaoioia ona mafai ona faʻamaonia lana metotia faʻatatau ma vaega o tau i se auala e mafai ona faʻamaonia ma mafai ona suʻeina; a aunoa ma lena faʻamaoniga, o le a le tumau se lafoga i se faʻasea i luma o le ACM.
O le a se mea Law & More faia mo oe?
Matou te fautuaina le au fa'agaoioia i le iloaina o le faiga tapunia, le mamanuina ma le lolomiina o le metotia o le fuafuaina ma maliega o feso'ota'iga ma felauaiga, ma matou te fai ma sui o vaega i faiga o tagi i luma o le ACM ma feeseeseaiga tau lafoga fa'alemalo. Mo vaega feso'ota'i, matou te iloiloina le metotia o le fuafuaina, o lafoga ma a latou fa'avae fa'akonekarate. Matou te fautuaina soo feeseeseaiga tau lafoga o le faiga tufatufaina tapunia, mai le faiga o le iloaina e o'o atu i faitioga i luma o le ACM.
Tom Meevis, loia o le tulafono o le malosiaga ma le paaga pule i Law & MoreMo fesili e uiga i faiga tufatufaina tapuni, tau o lafoga poʻo feeseeseaiga ma le ACM, faʻamolemole faʻafesoʻotaʻi matou i le info@lawandmore.nl pe + 31 40 369 06 80.


